تنظیمات چاپ
دسته‌بندی:
تاریخ:
۲۵ مهر ۱۳۹۷ &#۱۵۸۷;&#۱۵۷۵;&#۱۵۹۳;&#۱۵۷۸; ۱۲:۴۰

فراموشی صورت‌مسئله، نتیجه‌ی ریشه‌یابی غلط ترک تحصیل دختران

طبق مقررات، کودکان و نوجوانان پس از ازدواج از حضور در مدارس روزانه منع می‌شوند و بسیاری از آنان با توجه به مشکلات شرکت در مدارس شبانه‌روزی و دیگر تبعات ازدواج زودهنگام، به‌طور کل قید تحصیل را می‌زنند که این باعث نقصان فرد در رشد اجتماعی شده و جامعه را نیز از داشتن افرادی باسواد، آگاه و برخوردار از مهارت‌های زیستن محروم می‌کند
به گزارش عیارآنلاین، اسفندماه ۹۶ طرح «افزایش حداقل سن ازدواج دختران» از سوی فراکسیون زنان مجلس، با ۶۷ امضا به مجلس ارائه شد و در ۴ مهرماه ۱۳۹۷، نمایندگان مجلس شورای اسلامی با یک فوریت این طرح موافقت کردند. طبق طرح ارائه‌شده، عقد نکاح دختر قبل از سیزده سال و پسر قبل از شانزده سال ممنوع است. همچنین عقد ازدواج بین سنین سیزده تا شانزده در دختران و شانزده تا هجده در پسران منوط به اذن ولی و رعایت مصلحت تشخیص دادگاه به‌شرط داشتن قابلیت جسمی برای تزویج با نظر پزشکی قانونی است[1].

بازماندگی دختران زیر ۱۶ سال از تحصیل، به سبب ازدواج

یکی از دلایلی که موافقان محدودیت ازدواج دختران زیر ۱۶ سال، مشکل‌آفرین بودن تحصیل در کنار ازدواج و سلب امکان تحصیل و آزادی‌های فردی از آن‌ها است. فاطمه سعیدی، عضو فراکسیون زنان مجلس، در این رابطه عنوان کرده است که دختران کم‌سنی که با مردان ازدواج می‌کنند بیشتر درگیر ترک‌تحصیل می‌شوند. دختران در مناطق مرزی به دلیل ازدواج از تحصیل بازمی‌مانند درحالی‌که این کودکان در این سن باید ادامه تحصیل دهند و رشد فکری و جسمی پیدا کنند[2]. لعیا جنیدی، معاون حقوقی رئیس‌جمهور، نیز ازدواج در سنین پایین را موجب از دست رفتن فرصت تحصیل دختران عنوان می‌کند. از نظر وی، باید مجلس را برای تعیین حداقل سن ۱۸ سال برای ازدواج دختران با فراکسیون زنان و دولت همسو نمود[3]. در مقدمه طرح اصلاح ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی به این موضوع نیز اشاره شده و آمده است: «طبق مقررات، کودکان و نوجوانان پس از ازدواج از حضور در مدارس روزانه منع می‌شوند و بسیاری از آنان با توجه به مشکلات شرکت در مدارس شبانه‌روزی و دیگر تبعات ازدواج زودهنگام، به‌طور کل قید تحصیل را می‌زنند که این باعث نقصان فرد در رشد اجتماعی شده و جامعه را نیز از داشتن افرادی باسواد، آگاه و برخوردار از مهارت‌های زیستن محروم می‌کند[4]».

ازدواج دلیل اصلی ترک تحصیل دختران نیست

در مقابل برخی کارشناسان، دلیل ترک تحصیل دختران متأهل را برخوردهای سلیقه‌ای مدیران و مسئولان برمی‌شمارند. طبق آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، تحصیل افراد متأهل زیر ۱۸ سال به چهار روش «شرکت در امتحانات متفرقه»، «تحصیل در مدارس بزرگ‌سالان»، «ثبت‌نام در مدارس روزانه و شرکت در امتحانات بدون حضور در کلاس» و «ثبت‌نام در مدارس روزانه ضمن رعایت سادگی کامل و خودداری از ابراز مسائل ازدواج با دیگر دانش‌آموزان»[5] امکان پذیر است. بااین‌حال در عمل تقریباً این موارد اتفاق نیفتاده و اکثر متأهلین به علت برخوردهای سلیقه‌ای مدیران مدارس، مجبور به ترک تحصیل می‌شوند[6]. به همین خاطر ازنظر آیت‌اللهی، رئیس شورای فرهنگی زنان و خانواده، برای جلوگیری از ترک تحصیل دخترانی که زیر ۱۸ سال ازدواج می‌کنند، باید تسهیلات آموزشی مناسب فراهم شود.[7]. همچنین باید متذکر شد درزمینه‌ی علل ترک تحصیل، آمار رسمی در سطح عمومی منتشر نشده است. بااین‌حال طبق تحقیقات دانشگاهی انجام‌شده، عوامل فرهنگی (مشکلات مذهبی و مشکلات قومی، ضروری ندانستن تحصیل)، خانوادگی (ازدواج، ترس از ناهنجاری ناشی ادامه تحصیل)، عوامل اقتصادی (فقر، نیاز به نیروی کار دختران)، عوامل مربوط به مدرسه و عوامل مرتبط با گروه همسالان ازجمله دلایل مهم ترک تحصیل به شمار می‌روند[8]. مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در گزارش «ازدواج دختران در سنین پایین؛ وضعیت موجود و ابعاد مسئله» و در پی استعلام از معاونت آموزش ابتدایی استان تهران، جدول زیر را منتشر نموده است:

جدول ۱: آمار بازماندگان از تحصیل 6 تا 11 سال در سه سال براساس رتبه‌بندی استانی – منبع: گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس

گزارش فوق همچنین با استناد به چند پژوهش دیگر همچون «طرح شناسایی کودکان بازمانده از تحصیل»، «بررسی تساوی جنسیتی در دسترسی به آموزش»، «بررسی میزان علل ترک تحصیل دانش‌آموزان مدارس راهنمایی گل‌تپه در سال 1379» و «بررسی عوامل مرتبط با ترک تحصیل دانش‌آموزان دختر و پسر دوره راهنمایی فامنین سال 1382» به کمرنگ بودن نقش ازدواج در ترک تحصیل دانش‌آموزان اشاره می‌کند[9].

اجرای صحیح قوانین و ارائه تسهیلات آموزشی راه جلوگیری از ترک تحصیل دختران متأهل

درنهایت و با توجه به مطالب ذکرشده باید گفت با وجود تأکید موافقان افزایش حداقل سن ازدواج بر بازماندگی دختران زیر ۱۸ سال از تحصیل، به سبب ازدواج، موافقان اجرا نشدن درست آئین‌نامه اجرایی مدارس و وجود عوامل اقتصادی فرهنگی مهم‌تری را دلیل این امر می‌دانند. به همین علت است که مخالفان طرح افزایش حداقل سن ازدواج بر لزوم ارائه‌ی تسهیلات آموزشی برای جلوگیری از ترک تحصیل دانش‌آموزان متأهل زیرِ 18 سال تأکید دارند.  

***********

پی نوشت:  [1] خبرگزاری خانه ملت؛ کد خبر:‌ 374089 [2] پایگاه خبری سلامت نیوز؛ کد خبر: 223711 [3] خبرگزاری ایرنا؛ کد خبر: ۸۲۷۷۹۱۸۳ [4] طرح اصلاح ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی؛ مرکز پژوهش‌های مجلس: کد خبر: 1074320 [5] پایگاه اطلاعات قوانین و مقررات کشور؛ کد خبر: ۱۹۵۳۱۲ [6] روزنامه وقایع اتفاقیه؛ کد مطلب: ۱۹۳۴ [7] پایگاه خبری مهرخانه؛ کد خبر: ۳۰۷۷۳ [8] «بررسی موانع تحصیل دختران روستایی (پژوهشی کیفی)»، «شناسایی متغیرهای اثرگذار بر ترک تحصیل زودهنگام دختران دوره راهنمایی تحصیلی»، «عوامل محیطی و اجتماعی مؤثر در ترک تحصیل (بازماندگان از تحصیل) دانش آموزان دختر دبیرستان‌های شهرستان میاندوآب در سال تحصیلی 90-89» [9] مرکز پژوهش‌های مجلس؛ کد خبر: 1069119