تنظیمات چاپ
تاریخ:
۱۰ تیر ۱۳۹۷ &#۱۵۸۷;&#۱۵۷۵;&#۱۵۹۳;&#۱۵۷۸; ۱۰:۲۵

چگونگی فروش نفت با بازگشت تحریم‌ها؛ مسئله همچنان پابرجاست

با وجود گذشت حدود دو ماه از خروج آمریکا از برجام و قطعی شدن بازگشت تحریم‌های نفتی، تا کنون مقامات مربوطه از وزیر نفت گرفته تا مسئولین شرکت ملی نفت، پاسخی به مسئله «چگونگی فروش نفت در شرایط تحریم» نداده‌اند. این در حالی است که می‌بایست تاکنون طرح مشخصی برای مقابله با تحریم نفتی ارائه شده و برای اجرای آن تلاش می‌شد.
به گزارش عیارآنلاین، 18 اردیبهشت 97 روز مهمی در مسیر تحریم‌های ایران بود. در این روز آمریکا با خروج از برجام و اعلام زمان بندی 3 ماهه و 6 ماهه برای بازگشت تحریم‌های هسته‌ای و اضافه شدن تحریم‌های بیشتر، عملا تعهدات خود را زیر پا گذاشته و از توافق خارج شد. از آن زمان تا کنون بحث‌های مختلفی درباره تبعات این اقدام در حوزه‌های مختلفی به ویژه سیاسی مطرح شد. حجم عظیم واکنش‌های مقامات داخلی و خارجی و نگاه صرفا سیاسی به مسئله موجب غفلت مسئولین از طراحی راهکارهایی برای مقابله با این تحریم‌ها شد. اکنون و با گذشت نزدیک به دو ماه از اعلام زمان بندی بازگشت تحریم، هنوز برنامه خاصی از سوی ایران در مقابله با اقدامات آتی طرف مقابل ارائه نشده است. انفعال دولت در برنامه ریزی و اقدام برای مقابله با تحریم‌های پیش رو در حالی است که تجربه تحریم سالهای آغازین دهه 90 نشان داد که تمرکز اصلی تحریم در دو حوزه فروش نفت و تبادلات بانکی است. با وجود حساسیت و اهمیت دو حوزه نفت و بانک، حتی در این دو حوزه نیز اقدام چندانی برای به حداقل رساندن اثرات تحریم‌های آتی انجام نشد. در این میان مهمترین واکنش به اقدام آمریکا در بازگرداندن تحریم، جلسه‌ای مشترک بین برخی مسئولین دولت و مجلس بود. این جلسه با حضور زنگنه وزیر نفت، نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه و همچنین اعضای کمیسیون‌های انرژی و برنامه و بودجه مجلس برگزار شد. یکی از مهمترین دستور کارهای این جلسه، مسئله درآمدهای نفتی، فروش نفت و نشست اخیر اوپک بود. تاجگردون در توصیف علت برگزاری این نشست گفت: «این نشست برای شناسایی مشکلات موجود کشور و کمک به دولت و همچنین صنعت نفت کشور بود تا در آینده شاهد مشکلات کمتری باشیم». نکته عجیب این نشست اما گزارش خوش بینانه وزیر نفت از نشست اخیر اوپک بود. تاجگردون از قول وزیر نفت گفت: «وزیر نفت توضیحاتی درباره وضع ایران در اوپک و این که آیا تصمیم‌ها در این نشست منجر به کاهش تولید یا افزایش قیمت نفت می‌شود ارائه داد که بر این اساس گزارش وزیر مثبت بود و نتیجه این بود که ایران در بخش فروش نفت متضرر نمی‌شود». گزارش مثبت وزیر از نشست اخیر اوپک در حالی است که اکثر تحلیل‌ها و نشانه ها، از خروجی این نشست ابراز نگرانی کرده و آن را نشانه زمینه سازی برای خروج ایران از بازار نفت عنوان کردند. همچنین نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه، با محتمل خواندن کاهش صادرات نفت ایران در ماههای آینده، از تدوین بودجه اظطراری در دولت خبر داد و گفت: «بر اساس پیش‌بینی دولت، ممکن است بودجه ۳۸۶ هزار میلیارد تومانی امسال دولت به میزان ۴۰ هزار میلیارد تومان یا ۷۰ هزار میلیارد تومان کاهش داشته باشد و پیش‌بینی دیگر این که برای سال آینده ۱۰۵ هزار میلیارد تومان عدم تحقق منابع رخ دهد». فریدون حسنوند رئیس کمیسیون انرژی مجلس هم که از جمله مهمانان این نشست بود درباره این نشست گفت: «در این نشست راه‌های فروش نفت و بازگشت وجوه حاصل از فروش آن، به گونه‌ای که در دام تحریم‌ها گرفتار نشویم بررسی شد». رئیس کمیسیون انرژی مجلس از تشکیل کمیته مشترکی از دولت و مجلس در آینده خبر داد و درباره آن گفت: «جلسات این کمیته به صورت دائم و در فاصله زمانی نزدیک برگزار می‌شود و اگر در بخشی به اجازه مجلس نیاز باشد این مجوز صادر خواهد شد». وی درباره تاثیر این کمیته در مقابله با تحریم‌ها گفت: «اگر این کمیته بتواند فعالیت‌های خود را با استفاده از تمام ظرفیت‌ها انجام دهد می‌تواند عامل موثری در کاهش فشار تحریم، فروش نفت و درآمدهای نفتی باشد». هرچند تشکیل اینگونه جلسات، نشانه خوبی از توجه مسئولین به راهکارهای مقابله با تحریم است، اما نشانه‌های غیرقابل انکاری از انفعال جدی در این زمینه وجود دارد. گذشت حدود 2 ماه از آغاز ضرب الاجل 6 ماهه آمریکا برای بازگشت تحریم ها، از بارزترین نشانه‌های انفعال مسئولین دولت و مجلس در مقابله با تحریم است. تحلیل غلط از شرایط و اتفاقات روی داده از دیگر نگرانی‌ها در موضوع مقابله با تحریم است. به عنوان مثال، تحلیل خوش‌بینانه وزیر نفت با وجود مشخص بودن نتیجه نشست اخیر اوپک در اضافه شدن تولید نفت و اذعان بسیاری از کارشناسان مبنی بر مقدمه چینی اوپک برای تحریم نفت ایران و خروج ایران از بازار نفت، موضوع نگران کننده‌ای است. چه آنکه در صورت تحلیل غلط مسئولین از شرایط، امیدی به اتخاذ تصمیم درست نیست و به تبع آن اقدام مناسبی صورت نمی‌گیرد. طبق زمان بندی اعلام شده از سوی آمریکا، 13 آبان ماه روز بازگشت تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران است. روند طی شده کشور در 2 ماه گذشته برای مقابله با تحریم‌ها نشان می‌دهد که هنوز برنامه منسجمی برای مقابله با تحریم به ویژه در حوزه فروش نفت وجود ندارد. از سوی دیگر رخدادهایی همچون نشست اخیر اوپک و تصمیم به افزایش تولید نفت، نشانه‌هایی واضح از زمینه سازی برای آغاز تحریم‌ها علیه ایران است. تعلل مسئولین در حالی است که کشور در سالهای نه چندان دور، شرایط دقیقا مشابهی را پشت سر گذاشته که از آن می‌توان به عنوان تجربه ارزشمندی برای برنامه ریزی و اقدام در این مسیر استفاده کرد. لازم است در فرصت 4 ماهه باقی مانده تا آغاز تحریم، مهمترین راهکارهای مقابله با تحریم به ویژه در مسئله «تنوع بخشی به فروش نفت» بررسی و برای اجرای آن برنامه‌ریزی شود.