۱۵ مرداد ۱۳۹۸ ساعت ۰۸:۵۰

ساخت پتروپالایشگاه، ایستگاه پایانی تحریم نفتی

سهولت تحریم نفت خام و ناتوانی در تامین سرمایه پروژه‌های پالایشی جدید سودده، دو نقطه ضعف اساسی صنعت نفت ایران بوده‌ است. اجرای طرح افزایش ظرفیت پتروپالایشگاه‌ها با استفاده از سرمایه‌های مردمی، نقطه پایانی بر دو نقطه ضعف یاد شده‌‌ این صنعت است.

به گزارش عیارآنلاین، طرح «افزایش ظرفیت پالایشگاه‌های میعانات گازی و نفت خام با استفاده از سرمایه‌های مردمی» ۲۴ تیرماه در صحن علنی مجلس به تصویب رسید. این طرح را تابستان سال گذشته مرکز پژوهش‌های مجلس به کمیسیون انرژی ارائه کرد. پس از آن پاییز ۹۷ در کمیسیون انرژی مجلس بررسی و تصویب شد و با ۴۲ امضا به هیئت رئیسه مجلس تقدیم شد. درنهایت ۲۴ تیرماه سال جاری این طرح که پس از تصویب کلیات آن، برای بررسی بیشتر به کمیسیون انرژی ارجاع داده شده بود؛ پس از اصلاحات لازم، در صحن علنی مجلس مطرح شده و به تصویب نمایندگان خانه ملت رسید. به‌طور خلاصه هدف قانون جدید نمایندگان بهارستان، گذر از خام‌فروشی با ساخت پالایشگاه‌های جدید موسوم به پتروپالایشگاه است. طبق قانون تصویب شده تامین سرمایه واحدهای جدید پالایشی به کمک سازمان بورس و با استفاده از سرمایه های مردمی تامین مالی می‌شود. سپس به محض بهره‌برداری از یک تا دو سال تنفس خوراک برخوردار می‌شود.

صادرات فرآورده خارج از تیررس تحریم‌های نفتی

وابستگی بخش مهمی از بودجه کشور به درآمد حاصل از فروش نفت و از طرفی سهولت تحریم صادرات نفت خام، باعث شده تا آمریکا حساب ویژه‌ای بر این نقطه ضعف باز کند. اما در مقابل دلایل مهمی وجود دارد که نشان می‌دهد تحریم‌ها اثر ناچیزی بر فروش فراورده‌های نفتی دارند. سه دلیل اصلی عبارتند از:

  • مشتری‌های محدود و معین نفت خام در مقابل تعدد متقاضیان فرآورده‌های نفتی

دسته بندی جزئی پالایشگاه‌های خریدار نفت ایران، کار آمریکا در تحریم نفت را راحت کرده ‌است. تحریم نفت ایران در واقع تحریم خرید نفت است. یعنی مستقیماً هر پالایشگاه یا شرکتی که از ایران نفت بخرد، تحریم خواهد شد. برخلاف مشتریان کاملا مشخص نفت خام ایران، متقاضیان فرآورده های نفتی بدلیل گستردگی و پراکندگی به راحتی قابل شناسایی و تحریم نیستند.

  • صادرات در محموله‌های بسیار بزرگ در مقابل توزیع شبکه‌ مویرگی

حجم بالای محموله‌های نفت خام (بعضاً ۲ تا ۳ میلیون بشکه) با کشتی‌های نفتکش حمل می‌شود. این حجم بالا امکان رصد نفت‌کش‌های حامل نفت ایران را به راحتی برای آمریکا به وجود می‌آورد. این امر موجب افزایش ریسک خرید نفت از ایران می‌گردد. در مقابل امکان صادرات بخش زیادی از فراورده‌ها از طریق خودروهای سنگین، خط لوله و نهایتاً کشتی به کشورهای همسایه و نیز کشورهای در مسافت‌های نزدیک تجاری وجود دارد. این نحوه از صادرات را می‌توان «توزیع از طریق شبکه مویرگی» نامید که اعمال تحریم‌ها بر آن به مراتب سخت‌تر از تحریم نفت خام است.

  • تبادلات مالی گسترده در مقابل تراکنش‌های مالی کوچک

در شرایط تحریم، جابه‌جایی پول محموله‌های بزرگ نفتی، با مشکل همراه است، زیرا تراکنش‌های چند میلیون دلاری را بانک‌های بزرگ انجام می‌دهند. به دلیل تحریم‌های بانکی این جابه‌جایی پول با مشکلاتی همراه می‌شود. در مقابل به علت تنوع محصولات صادراتی فراورده‌های نفتی و افزایش مشتریان تعداد تراکنش‌های مالی با حجم‌های مالی کوچک افزایش پیدا می‌کند و ریسک همکاری مالی با ایران کاهش می‌یابد.

بنابراین با ساخت پتروپالایشگاه و افزایش ظرفیت پالایشی کشور، با توجه به دلایل ذکر شده، کشور از وابستگی به درامد حاصل از نفت خام نجات پیدا کرده و تحریم‌های نفتی تا حد زیادی غیر ممکن می‌شود. در قانون تصویب شده مجلس، افزایش ظرفیت پالایشی از طریق احداث پتروپالایشگاه‌ها مدنظر است، با توجه به بازار آزاد و تبدیل نفت خام به بیش از ۵۰ محصول مختلف توسط واحدهای پتروپالایشی، اعمال تحریم بر فروش آن‌ها بسیار سخت و پرهزینه خواهد بود.

پتروپالایشگاه‌، گام بلند به سوی صنعت پالایش نفت سودده

با افزایش کیفیت سطح زندگی افراد به ویژه در کشورهای در حال توسعه، سرانه مصرف محصولات پتروشیمی افزایش شگرفی داشته ‌است و با توجه به افزایش جمعیت کره زمین این روند در حال بیشتر شدن است. از این‌رو مجتمع­ های پالایش نفت دنیا در سال های اخیر به‌منظور افزایش سودآوری و انعطاف پذیری در مواجه با انتظارات بازار، اقدام به ادغام واحدهای پالایشی و پتروشیمی خود کرده‌اند. با توجه به پژوهش‌های صورت گرفته برای ساخت پتروپالایشگاه نرخ بازگشت سرمایه حدود ۳۰ درصد پیش‌بینی می‌گردد. این در حالی است که نرخ بازگشت سرمایه پالایشگاه در بهترین حالت حدود ۱۳ درصد پیش بینی می‌شود.

در ایران متأسفانه طرح‌های ادغام پالایشگاه و پتروشیمی یا همان پتروپالایشگاه ها تاکنون مدنظر مدیران ارشد نفتی نبوده و از توسعه آن غفلت شده ‌است. درحالی که ساخت پتروپالایشگاه‌ها با استفاده از منابع مردمی به جای صادرات نفت خام، علاوه‌ بر رفع نیازهای داخلی به فراورده‌های نفتی، موجب حرکت به سمت اشتغال آفرینی به صورت حداکثری می‌شود.

در مجموع اجرای قانون «افزایش ظرفیت پالایشگاه‌های میعانات گازی و نفت خام با استفاده از سرمایه‌های مردمی« می‌تواند نقطه پایانی بر اثرگذاری تحریم‌های گاه و بیگاه نفتی باشد. علاوه براین احداث واحدهای پتروپالایشی با سرمایه‌های مردمی، مزایای مهم دیگری از جمله اشتغالزایی و رونق تولید، بهره‎مندی از سود فراورده‌های حاصل، جذب نقدینگی سرگردان در کشور و دیپلماسی قدرتمند منطقه‌ای دارد. جذب سرمایه‌های مردمی و بخش خصوصی گام مهم بعدی در جهت اجرای این قانون است که با توجه به سازوکارهای پیش‌بینی شده در آن، انتظار می‌رود با استقبال خوبی روبه‌رو شود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: