۱۸ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۱۱

بازار بین‌المللی فروش فرآورده‌های نفتی در انتظار ایران

پالایش نفت خام و تبدیل به فرآورده‌های نفتی، می‌تواند سیاستی استراتژیک در صنعت نفت باشد. زیرا در دوران تحریم فروش فرآورده نسبت به نفت خام ارجحیت دارد و در صورت رفع تحریم‌ها نیز، ارزش بالای فرآورده نسبت به نفت خام سودده خواهد بود. اما افزایش ظرفیت پالایشی مستلزم عزم جدی دولت به این منظور و تسهیل‌گری سرمایه‌گذاری و ورود بخش خصوصی است.

«عده‌ای به‌سادگی می‌گویند صادرات فرآورده ساده‌تر از نفت خام است و معلوم نیست با چه توجیهی این مطالب را مطرح می‌کنند»، این اظهارات اخیر زنگنه، وزیر نفت در نشست خبری مورخ ۱۶ بهمن‌ماه است که مجدداً نشان داده اعتقادی به افزایش ظرفیت پالایشی ندارد.

مقابله با اعمال تحریم‌های نفتی علیه ایران، نیازمند راهکارهایی اساسی است که بتواند ضرر ناشی از به فروش نرفتن نفت خام را جبران کند. یکی از این راهکارها که حتی در صورت برطرف شدن تحریم‌ها نیز می‌تواند برای کشور سودده باشد، افزایش ظرفیت پالایشی کشور و صادرات فرآورده به‌جای نفت خام است.

جدای از نیاز به مقابله با تحریم‌ها، افزایش ظرفیت پالایشی کشور هدفی است که در برنامه ششم توسعه نیز ذکرشده و دولت مکلف شده به‌منظور افزایش ارزش‌افزوده انرژی و تکمیل زنجیره ارزش و کاهش شدت “مصرف انرژی برای واحد تولید” تسهیلات لازم برای ایجاد ظرفیت پالایش را فراهم کند.

دلایل برتری فرآورده نسبت به نفت خام

فرآورده‌های نفتی به چند دلیل می‌توانند چه در شرایط تحریم و چه غیر آن سودآوری بیشتری داشته باشند. اول آنکه ارزش فراورده‌های نفتی نسبت به نفت خام بیشتر است و باقیمت بالاتری می‌تواند به فروش برسد ( البته سود بیشتر زمانی می‌تواند حاصل شود که تجهیزات و صنعت پالایشی به‌روزرسانی شود. زیرا پالایش نفت خام هزینه‌هایی دارد که تنها در صورت حصول محصول باکیفیت بالا، جبران خواهد شد.) مؤید این امر اقدام کشورهای فاقد منابع نفتی به تأسیس پالایشگاه و فراوری نفت خام است. کره جنوبی یکی از کشورهایی است که در سال ۲۰۱۷، حدود ۳ میلیون بشکه در روز نفت خام و میعانات گازی وارد کرده و اقدام به پالایش آن در داخل نموده است. در حال حاضر ظرفیت پالایشی کره جنوبی ۲/۳ میلیون بشکه در روز می باشد. مقایسه این مقدار با ظرفیت فعلی پالایشی ایران که تقریباً برابر با ۲ میلیون بشکه است، نشان از سودآوری این صنعت در بازار بین‌المللی و جای کار ایران در این زمینه دارد.

مزیت دومی که فرآورده نفتی را نسبت به نفت خام در دوران تحریم برجسته می‌کند، تنوع متقاضیان آن است. نفت خام ایران با توجه به خواصی که دارد تنها در حدود ۴۰ پالایشگاه در سراسر جهان مصرف می‌شود پس امکان فروش آن در دوران تحریم کمتر و احتمال شناسایی آن بیشتر خواهد شد. بنابراین درصورتی‌که تبدیل به فرآورده پالایشی شود، با توجه به تعدد خریداران هم از امکان فروش بالاتری برخوردار خواهد بود و هم احتمال شناسایی آن پایین خواهد آمد.

برتری سوم آن در مقایسه با حجم محموله‌ها مشخص خواهد شد. محموله‌های نفتی در حجم‌های بزرگ حدود ۲ میلیون بشکه جابه‌جا می‌شوند به همین دلیل چه از طریق حجم مبادلات مالی و چه از طریق حجم محموله، راحت‌تر قابل شناسایی‌اند، درصورتی‌که فرآورد‌های نفتی در حجم کمتری به فروش می‌رسند و راه‌های متنوع‌تری برای انتقال آن‌ها وجود دارد در نتیجه هنگام جابه‌جایی از این نقطه‌ضعف برکنار هستند.

اذعان مسئولان و کارشناسان نفتی به لزوم پالایش نفت

به گفته خطیبی، مدیر اسبق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت، طی تحریم‌های نفتی سال ۹۰ با اینکه تحریم‌ها سخت‌تر بود اما برای فروش فرآورده نفتی مشکلی نداشتیم این مسئله نشان از نیاز ما به سرمایه‌گذاری و توسعه در این زمینه دارد.

متاجی، مدیر سابق برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی پالایش و پخش نیز در گفتگویی اظهار کرد، توسعه صنایع پالایشی داخلی یکی از راهکارهای مقابله با تحریم‌های نفتی است، علاوه بر این ما می‌توانیم در پالایشگاه‌های خارجی نیز سرمایه‌گذاری کنیم و در زمان تحریم­ نفت خام خود را به آن‌ها بفروشیم.

بازار فرآورده‌های نفتی

بازار فروش گسترده فرآورده‌های نفتی در سراسر جهان، موجب اطمینان از فروش آن می‌شود، به‌طور مشخص نمودار زیر کمبود فراورده‌های نفتی در منطقه خاورمیانه را نشان می‌دهد[۱].همچنین بر اساس گزارش‌های اداره اطلاعات انرژی امریکا تنها چهار کشور ترکیه، عراق، پاکستان و افغانستان در سال ۲۰۱۷ روزانه بیش از ۱۴۰میلیون لیتر فراورده نفتی وارد کرده‌اند.

 

 

موارد فوق نشان می‌دهد توسعه صنعت پالایشی و سرمایه‌گذاری روی فراورده‌های نفتی، علاوه بر تقویت اقتصاد داخلی در مقابله با تحریم‌ها نیز موثر است. البته نباید فراموش کرد که این امر در وهله اول مستلزم همكاري‌هاي دولت در تسهیل ورود بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری است؛ دولت تا زمانی که این مساله را باور نکند و به اهمیت آن واقف نشود بعید است در راستای تحقق آن قدمی جدی بردارد.

مهر

مهر

http://naftiha.ir/4196

مرکز مطالعات

 

[۱] مركز مطالعات زنجیره ارزش

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: