مشکلی به نام فروش فراورده نداریم

افزایش تقاضای فراورده‌های نفتی در دنیا حتی کشورهای کمتر برخوردار از منابع را به فکر ساخت پالایشگاه و نقش‌آفرینی در بازار فروش فراورده‌های نفتی انداخته است. درحالی‌که در ایران هنوز مسئولین وزارت نفت بر طبل سودده نبودن پالایشگاه می‌کوبند.

پالایش نفت، کلیدی‌ترین بخش صنعت نفت است که با تبدیل نفت به بنرین، گازوییل، نفت سفید، سوخت جت و نفت کوره و… آن را به ماده‌ای پرکاربرد برای بسیاری از صنایع تبدیل می‌کند. فراوری ارزشمندی که نسبت به نفت خام روزبه‌روز بازار پررونق‌تری پیدا می‌کند. در توجیه سودآوری این صنعت همین بس که کشورهای شرق آسیا باوجود هزینه‌های قابل‌توجه خرید و حمل‌ونقل نفت خام، ساخت پالایشگاه را اقتصادی می‌دانند. ایران به دلیل برخورداری از منابع سرشار و قرار گرفتن در بازار گرم خاورمیانه باوجود راههای آبی و غیرآبی فراوان می‌توانست از پیشگامان فروش فراورده‌های نفتی در منطقه باشد. همچنین خطر تحریم فروش نفت و وابستگی شدید اقتصاد کشور به آن، انگیزه‌ی اتخاذ سیاست‌های پالایشی قوی را دوچندان می‌کرد؛ اما صد حیف که با طرح شعار سودده نبودن پالایشگاه، توسط مسئولین وزارت نفت سالها از سوار شدن بر قطار پرسرعت پیشرفت در این حوزه جامانده است. سران نفتی کشور بارها راهبرد صادرات فرآورده‌های نفتی به‌جای نفت خام را بی‌دلیل غیرعملیاتی خوانده‌اند. حتی اخیراً شخص وزیر نفت در نشست رسانه‌ای، افرادی که صادرات فراورده را ساده‌تر از نفت خام می‌دانند زیر سؤال برده و از آنان پرسیده با چه توجیهی این مطالب را مطرح می‌نمایند!!

آقای وزیر کمی آهسته تربرانید..

نگاهی به آمار افزایش تقاضای فراورده‌های نفتی در دنیا نشان می‌دهد که کشورهای شرق آسیا و خاورمیانه جلوداران این افزایش مصرف هستند؛ و البته همین کشورها نیز بیشتر بدنبال افزایش ظرفیت پالایشگاهی بوده‌اند پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در فاصله ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۰ دو فراورده بنزین و دیزل در صدر لیست افزایش تقاضا در دنیا قرار خواهند داشت که سهم خاورمیانه به‌تنهایی ۵۵ در صد از دیزل و ۶۰ درصد از بنزین خواهد بود. از طرفی رشد سالانه‌ی تقاضا در این بازه برای خاورمیانه تقریباً ۳ در صد برآورد شده است. به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا فقط چهار کشور ترکیه، عراق، افغانستان، پاکستان در سال ۲۰۱۷ روزانه بیش از ۱۴۰ میلیون لیتر فراورده وارد کرده‌اند؛ که به‌تنهایی جوابگوی نگرانی آقای وزیر از فروش این محصولات است. حتی قمصری و خطیبی مسئولین سابق وزارت نفت در پاسخ به آقای زنگنه با تأکید براینکه درگذشته حتی در شرایط تحریمی سخت تراز این برای فروش فراورده مشکلی وجود نداشت، افزودند مشکل نفت کوره درگذشته بسیار موقتی بوده و ورود به بحث پالایشگاه یک کار استراتژیک محسوب می‌شود.

دلایل رجحان فروش فراورده نسبت به نفت خام

برخلاف صادرات نفت خام که تنها از طریق کشتی‌های بزرگ قابل انجام است فراورده‌های نفتی قدرت مانور خوبی درزمینهٔ راههای فروش دارند؛ و گزینه استفاده از خط لوله، خودروهای سنگین و هزار و یک‌راه نرفته از طریق شبکه توزیع مویرگی می‌تواند روی میز پیشنهادات فروش فراورده‌های نفتی قرار گیرد.

مقاصد خریداران نفت ایران محدود است و امکان رصد آن را در زمان تحریم آسان‌تر می‌کند؛ اما در بازار فراورده‌های نفتی دست کشور برای انتخاب مشتری و تنوع در این لیست باز است.

در زمان تحریم باوجود مشتریان خاص برای نفت ایران آن‌هم در محموله‌های بزرگ امکان رهگیری درآمدهای خارجی کشور بسیار آسان است؛ اما درفروش فراورده با تراکنش‌های مالی متنوع با حجم کوچک این امکان کاهش میابد و ریسک همکاری مالی با ایران کاهش میابد.

بنظر می‌رسد باوجود شرایط حساس کنونی در کشور لازم است از موضع‌گیری سیاسی و بهانه ورزی در مسائل روشنی مثل پالایشگاه سازی و فروش فراورده پرهیز شود تا منافع ملی دست‌خوش نگاه محافظه‌کار مدیران قرار نگیرد. طرح افزایش ظرفیت پالایشگاهی کشور مدتی است در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی برای وررود به صحن علنی است. طرحی که با افزایش اشتغال، استفاده از سرمایه‌های مردمی و حل مشکل همیشگی فروش نفت با تبدیل آن به فراورده، گره بسیاری از مسائل کنونی کشور را باز می‌کند.

 

 

 

 

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: