افزایش واردات از عراق تضمین کننده حضور ایران در بازار عراق

همکاری نکردن بانک‌های عراقی با بانک‌های ایرانی به دلیل تحریم‌های آمریکا تهدیدی برای از دست رفتن بازارهای عراق برای تجار ایرانی است. راه‌حل این مشکل انعقاد پیمان پولی دوجانبه با این کشور است که تحقق این امر نیازمند افزایش واردات از عراق است.

به گزارش عیارآنلاین، کشور عراق یکی از کشورهای بزرگ منطقه است و جمعیتی بالغ بر ۳۲ میلیون نفر دارد. ایران بیشترین مرز خاکی مشترک را در میان همسایگان خود، با عراق دارد. اشتراکات مذهبی و استراتژیک و همکاری‌های منطقه‌ای ایران و عراق، این کشور را به یکی از مهم‌ترین همسایه‌های ایران بدل نموده است. علاوه بر همه این موارد، عراق به عنوان سومین مقصد صادراتی کشور به شمار می‌رود و حدود ۱۴درصد از ارزش کل صادرات غیر نفتی ایران در سال ۹۶، از صادرات به عراق بوده است.[۱] به گفته «محمدرضا انصاری» رئیس هیات مدیره انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی ایران و نایب رئیس اتاق بازرگانی، ۴۰ شرکت قدرتمند ایرانی فعال در زمینه‌های احداث راه، نیروگاه، پل، استادیوم و تصفیه‌خانه آب و فاضلاب در عراق حضور دارند[۲]. در مرداد ۹۶ روزانه حدود ۱۰ میلیون مترمکعب گاز به عراق صادر شده است که حدود ۲۵ درصد از صادرات گاز ایران را تشکیل می‌دهد[۳]. این در حالی است که پیش‌بینی می‌شد این مقدار به ۳۰ تا ۳۵ میلیون متر مکعب در روز افزایش یابد.

مشکلات بانکی، تهدیدی برای از دست رفتن بازارهای عراق

با این حال و با وجودِ اهمیت فراوانی که بازار عراق برای ایران دارد، به دلیل عدم همکاری بانک‌های عراقی با بانک‌ها و تجار ایرانی، روابط تجاری این دو کشور با مشکل جدی مواجه شده است. ۳۰۰ میلیون دلار مطالبات شرکت‌های ایرانی در عراق[۴]، عدم تحقق صادرات ۳۰ تا ۳۵ میلیون متر مکعبی گاز به عراق[۵] و قطع صادرات برق ایران به عراق به دلیل بدهی یک میلیارد دلاری عراق به ایران[۶] نمونه‌هایی از این مشکلات است.

علی‌رغم وعده‌های برجامی دولت، گشایش‌های مورد انتظار در روابط بانکی میان ایران و شرکای تجاری‌اش آنچنان که باید ایجاد نشد و تداوم این مشکل، تهدیدی برای استمرار و گسترش روابط تجاری ایران با عراق است. مهم‌ترین رقبای تجاری ایران در بازار عراق، ترکیه، چین، اردن، مصر، عربستان، آلمان، کره جنوبی، آمریکا، انگلستان و لبنان هستند[۷] و اگر ایران به دلیل مشکلات بانکی نتواند سهم خود را از بازار عراق حفظ کند، جای خود را به این کشورها خواهد داد.

پیمان پولی دو جانبه، راهی برای تسهیل مبادلات ارزی

وابستگی تجارت بین دو کشور به دلار و استفاده از پیام‌رسان سوئیفت در کنار تحریم‌های فراسرزمینی آمریکا موجب شده است بانک‌های عراقی تمایلی به همکاری با بانک‌ها و تجار ایرانی نداشته باشند و مبادلات مالی ایران با عراق از طریق صرافی‌ها و جابجایی پول نقد صورت پذیرد. به تصریح علی العلاق رئیس بانک مرکزی عراق، معامله با دلار با ایران از سال ۲۰۱۲ متوقف شده است[۸]. با این حال به دلیل نیاز عراق به برق و گاز ایران، مقامات عراقی به دنبال جایگزین کردنِ دینار به جای دلار در پرداخت‌های ارزی خود با ایران هستند.[۹] انعقاد پیمان پولی دو جانبه میان ایران و عراق می‌تواند از یک سو موجب تسهیل پرداخت‌های ارزی عراق به ایران شود و از سوی دیگر وابستگی مبادلات تجاری ایران را به دلار کاهش داده و موجب کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد ایران در مقابل تحریم‌های آمریکا گردد.

افزایش واردات از عراق، تسهیل کننده پیمان پولی دو جانبه

با این حال عدم توازن میان ارزش صادرات به عراق و واردات از عراق، مهم‌ترین مانعِ انعقاد پیمان پولی دو جانبه میان این دو کشور است؛ بر اساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، ارزش صادرات ایران به عراق در ۶ ماهه نخست امسال ۶ میلیارد و ۷۵۷ میلیون دلار بوده است در حالی که ارزش واردات از عراق در این مدت تنها ۳۳ میلیون ۶۵۹ هزار دلار بوده است[۱۰]. این آمار بدین معناست که تنها نیم درصد از صادرات را می‌توان به صورت تهاتری و یا با دینار عراق تسویه نمود و مابقی آن باید از طریق مبادله دلاری تسویه شود.

برای رفع این مانع و حفظ بازار عراق، لازم است ظرفیت‌های وارداتی از عراق به خوبی شناسایی شده و با تکیه بر دیپلماسی اقتصادی، واردات ایران از عراق گسترش یابد تا توازنی میان واردات از عراق و صادرات به این کشور به وجود آید. از جمله این ظرفیت‌ها می‌توان به واردات ضایعات آلومینیوم از عراق اشاره کرد. به گفته محمد ابراهیم رضازاده، رایزن تجاری سابق ایران در عراق، واردات برخی کالاها از عراق مانند ضایعات آلومینیوم، به دلیل این که در عراق قیمتی حدود یک‌سوم قیمت در ایران را دارد، می‌تواند به عنوان یکی از اقلام وارداتی از عراق مورد توجه قرار گیرد.[۱۱]

همچنین واردات نفت و آهن‌آلات قراضه به عنوان خوراک صنعت ذوب‌آهن کشور می‌تواند گزینه‌های مناسب دیگری برای واردات از عراق باشد. از سوی دیگر با توجه به این که سالانه چهار میلیون ایرانی به عراق سفر می‌کنند[۱۲] تسهیل خروج مسافر از ایران به عراق نیز می‌تواند به توازن تجارت ایران با عراق کمک کند.

 

مهدی مظهر

 

[۱] منبع: گمرک جمهوری اسلامی ایران

[۲] خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)، ۲۵ مهر ۹۷؛ کد خبر: ۸۳۰۶۹۰۴۵

[۳] خبرگزاری تسنیم، ۳۰ مرداد ۹۶؛ کد خبر: ۱۴۹۷۳۲۵

[۴] خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)، ۲۵ مهر ۹۷؛ کد خبر: ۸۳۰۶۹۰۴۵

[۵] خبرگزاری تسنیم، ۳۰ مرداد ۹۶؛ کد خبر: ۱۴۹۷۳۲۵

[۶] خبرگزاری فارس؛ ۱۷ تیر ۹۷؛ کد خبر: ۱۳۹۷۰۴۱۷۰۰۰۴۳۶؛ باشگاه خبرنگاران جوان؛ ۲۱ تیر ۹۷؛ کد خبر: ۶۵۹۴۸۰۲

[۷] www.iraqbase.com/trade_with_iraq/iraq_market.aspx#b

[۸] خبرگزاری مهر؛ ۲۲ آذر ۹۷؛ کد خبر: ۴۴۸۳۹۷۲

[۹] خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ ۲۶ آبان ۹۷؛ کد خبر: ۹۷۰۸۲۶۱۲۳۲۴

[۱۰] خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)؛ ۲۰ آذر ۹۷؛ کد خبر: ۸۳۱۳۰۲۰۷

[۱۱] خبرگزاری تحلیلی خبر آنلاین؛ ۱۲ فروردین ۹۷؛ کد خبر: ۷۶۶۴۰۱

[۱۲] خبرگزاری تسنیم؛ ۲۷ آبان ۹۷؛ کد خبر: ۱۸۷۸۱۰۵

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: