افزایش سطح روابط ایران با صندوق بین‌المللی پول در دولت یازدهم و دوازدهم

ایران از جمله اولین کشورهایی است که در ۲۹ دسامبر ۱۹۴۵ با سهمیه ۲۵ میلیون دلاری به عضویت صندوق بین‌المللی پول درآمد. لذا در زمره اولين اعضاي اين موسسه مهم بين‌المللي به حساب می‌آید. روند ارتباط ایران با صندوق فراز و فرودهای بسیاری داشته است که تاکنون چهار دوره را پشت سر گذاشته است.

به گزارش عیارآنلاین، ایران از جمله اولین کشورهایی است که در ۲۹ دسامبر ۱۹۴۵ با سهمیه ۲۵ میلیون دلاری به عضویت صندوق بین‌المللی پول درآمد. لذا در زمره اولين اعضاي اين موسسه مهم بين‌المللي به حساب می‌آید. روند ارتباط ایران با صندوق فراز و فرودهای بسیاری داشته است که تاکنون چهار دوره را پشت سر گذاشته است.

 مرحله اول: دوره بعد از جنگ جهاني دوم

کاهش جريان تجارت خارجي، افت درآمد نفت و مشکلات ناشي از جنگ بين‌الملل، کمبود مواد غذايي و بالارفتن هزينه زندگي، دولت ايران را حائز شرايط اخذ کمک از صندوق نمود. اولين برداشت ايران از منابع عادي صندوق در نوامبر ١٩٥١ صورت گرفت. تا سال ۱۹۷۱ ایران مبلغ ۱۸۴.۲ میلیون SDR از صندوق وام دریافت کرد که کلیه وجوه مذکور تا سال ۱۹۷۳ بازپرداخت شد.

مرحله دوم

روابط ايران با صندوق از سال ١٩٧٤ يعني پس از افزايش شديد بهاي نفت در بازارهاي جهاني و ايجاد مازاد قابل ملاحظه در حساب تراز پرداخت‌های کشورهاي صادرکننده نفت آغاز شد. صندوق به منظور کمک و تعديل کسري شديد تراز پرداخت‌هاي برخي از کشورها، اقدام به افتتاح خط اعتباري به نام تسهيلات نفتي نمود .

منابع مالي اين اعتبار به طور کلي توسط کشورهاي صادرکننده نفت(از جمله ايران) و کشورهاي صنعتي تأمين شد. بدين منظور، دولت ايران در سال‌هاي ١٩٧٤ و ١٩٧٥ طي يک قرارداد و يک اعلام موافقت به طور جداگانه به ترتيب مبالغ ٥٨٠ و ٤١٠ ميليون SDR به صندوق وام داد. اعتبار مذکور تا پايان سال ١٩٧٦ بطور کامل به مصرف رسيد و جمعا ۱۹ کشور از وام ايران استفاده کردند. از مجموع ٩٩٠ ميليون SDR نفتي ايران، حدود ٦٧ درصد مورد استفاده کشورهاي پيشرفته صنعتي و ٣٣ درصد مورد استفاده کشورهاي در حال توسعه قرارگرفت.

مرحله سوم

دوره پيروزي انقلاب اسلامي و به حداقل رسيدن ارتباط ايران با سازمان‌هاي بين‌المللي از جمله صندوق بين‌المللي پول بود. در اين دوره روابط ايران با صندوق منحصر به دريافت اطلاعات و گزارش‌هاي اقتصادي و احيانًا معرفي برخي از کارشناسان بانک جهت شرکت در دوره‌هاي کارآموزي و يا همايش‌ها و انجام برخي امور جاري با صندوق بوده است. از جمله رويدادهاي اين دوره مي‌توان به استفاده ايران از منبع ذخيره‌اي خود در صندوق اشاره نمود. منبع مزبور به میزان ۷۰.۸ میلیون SDR حدود ۹۶ میلیون دلار در ۹ ژوئن ۱۹۸۸ در ازاء واریز ریال به حساب صندوق استفاده شد.

مرحله چهارم

اعزام اولين گروه از کارشناسان اقتصادي صندوق جهت مشاوره اقتصادي پس از دوازده سال به ايران در فوريه ١٩٩٠ است[۱]. پس از آن ايران همواره روابط مناسبي با اين نهاد موثر و معتبر بين‌المللي داشته است. اما روابط آن‌ها در سطح کارشناسان خلاصه می‌شده است. از ابتدای دولت یازدهم سطح دیدارهای مقامات ایران با مقامات صندوق بین‌المللی پول افزایش چشم‌گیری داشته است که توجه رسانه‌ها را برانگیخته است. در این گزارش به رویداد‌های مهم بین مقامات ایران و صندوق و تحلیل آن می‌پردازیم.

اولین دیدار در سطح مقامات عالی در سال ۹۲

آقای دکتر حسن روحانی رئیس‌جمهوری ایران و کریستین لاگارد رئیس صندوق بین‌المللی پول سه‌شنبه دوم مهرماه ۹۲ در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک دیدار کردند.

گری رایس، سخنگوی صندوق بین‌المللی پول گفته است که محور مذاکرات رئیس‌جمهوری ایران و خانم لاگارد حول سیاست‌های اقتصادی دولت روحانی و راه‌های تعمیق روابط ایران با این نهاد مالی معتبر جهانی بوده است. آقای رایس گفته است که این دیدار با درخواست مقام‌های ایران برای بحث درباره «پیشرفت اقتصادی جهانی، اولویت‌های اقتصادی ایران و اینکه چگونه می‌توان همکاری این کشور با صندوق بین‌المللی پول را توسعه داد» بوده است. آقای رایس گفته است که بازدید احتمالی هیات صندوق بین‌المللی پول از ایران برای ارزیابی وضعیت اقتصادی این کشور بعد از اجلاس آتی بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول در واشینگتن بحث خواهد شد.

رئیس‌جمهور کشورمان در این دیدار با اشاره به اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و بازنگری و حل‌وفصل مشکلات مرحله اول اجرای این طرح در دولت جدید، بر برنامه‌ریزی و زمینه‌سازی برای اجرای مرحله دوم آن تأکید کرد و گفت: هدف دولت تدبیر و امید این است که اولاً تورم را مهار و بازار ارز را با ثبات کرده و بهبودی در کسب و کار پدید آورد و سپس به اجرای مرحله دوم این طرح بپردازد. روحانی همچنین از نقش فعلی رئیس صندوق بین‌المللی پول در مدیریت بحران جهانی تقدیر کرد.
رئیس صندوق بین‌المللی پول با مثبت ارزیابی کردن اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها در ایران بر آمادگی این صندوق برای همکاری با جمهوری اسلامی در زمینه‌های مهار تورم و سیاست‌های مالی و ثبات اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها تاکیدکرد.[۲]
دیدار با رئیس صندوق بین‌المللی پول در اولین سفر بعد از انتخاب آقای روحانی به سمت ریاست جمهوری آن هم به درخواست ایران نشان از علاقه دولت برای اعلام همکاری با این سازمان مالی جهانی است.

تصویب قانون برای پیوستن به PRGT در مجلس شورای اسلامی

PRGT یکی از برنامه‌های مالی صندوق که ادعا می‌شود در راستای کاهش فقر و ارتقای رشد اقتصادی در کشورهای فقیر بوده و کشورها در صورت تمایل می‌توانند به صندوق بین‌المللی پول اجازه دهند تا از ذخایر مالی خود در صندوق برای کاهش فقر استفاده شود.

اما جالب توجه است که این اجازه به صندوق در اوایل دولت یازدهم صادر می‌شود. لایحه این قانون در تاریخ ۱۸ خرداد سال ۹۳ به مجلس فرستاده می‌شود و در تاریخ ۲۴ تیر ۹۴ به تصویب می رسد.[۳]سوال اساسی اینجاست با  وجود سیاست‌های سلطه گرانه صندوق، چرا باید چنین اجازه ای صادر شود ؟آیا ایران در راستای کمک به کشورهای فقیر اهمالی داشته که با این کار جبران شود یا صرف نمایش تمایل ایران به رابطه بیشتر با صندوق در پس این قانون است؟

دیدار وزیر اقتصاد ایران با رئیس صندوق بعد از گذشت بیست سال

علی طیب‌نیا وزیر امور اقتصادی و دارایی در تاریخ ۱۹ مهر سال ۹۵ در حاشیه اجلاس سالانه بانک جهانی با کریستین لاگارد رئیس فرانسوی صندوق بین‌المللی پول دیدار و گفت‌وگو کرد. طیب‌نیا در این دیدار گفت: ما در چارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی به عنوان نقشه راه اقتصاد ایران در این برهه اصلاحات ساختاری و زیربنایی را شروع کرده‌ایم.

طیب نیا با اشاره به گزارش اخیر صندوق بین المللی پول درباره اقتصاد ایران تاکید کرد: گزارش اخیر صندوق رویکرد مثبتی به اقتصاد ایران داشته و توانسته به خوبی برخی از توفیقات دولت را ترسیم کند. در ادامه این دیدار کریستین لاگارد با ابراز خرسندی از اینکه پس از دو دهه با بالاترین مقام اقتصادی دولت ایران دیدار می کند، موفقیت های دولت ایران در کنترل تورم و مقابله با آثار بحران کاهش بهای نفت را یادآور شده و آن را قابل تحسین دانست.

لاگارد در ادامه افزود: درخصوص همکاری بانک های بزرگ با بانک های ایرانی مشکلات وجود دارد که من به سهم خودم تلاش می کنم با مقامات آمریکایی رایزنی کرده تا این مشکلات مرتفع و روند همکاری های بیشتر ایران با نهادهای مالی بین المللی تسریع شود. رئیس صندوق بین المللی پول همچنین درخصوص برنامه های صندوق برای آغاز دور جدیدی از همکاری ها با ایران خبر داد و گفت: ما در موضوع آموزش، انتقال تجربیات سایر کشورها و دانش فنی برنامه هایی برای همکاری با ایران داریم که ارایه خواهیم کرد.[۴]

دیدار رئیس‌جمهور با رئیس صندوق بین‌المللی پول

دیدار آخر مقامات عالی رتبه ایران با رییس صندوق دیدار آقای روحانی در تاریخ ۲ مهر ۹۷ در حاشیه نشست سازمان ملل اتفاق افتاد :

حسن روحانی، رئیس‌جمهور که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، به نیویورک سفر کرده بود، در دیدار خانم «کریستین مادلین اودته لاگارد» در نیویورک، تحریم آمریکا علیه ایران را غیرقانونی و خلاف مقررات بین المللی دانست و بر ضرورت حمایت نهاد‌های بین المللی مالی از تهران در برابر این اقدام غیرقانونی آمریکا تأکید کرد.

رئیس جمهور با بیان اینکه مسوولیت اصلی صندوق بین المللی پول حمایت از اعضایش در برابر تهاجم غیرقانونی و تحریم‌های بانکی و پولی است، گفت: صندوق بین المللی پول باید نشان دهد که می‌تواند نقش خود را برای ثبات اقتصادی یک عضو ایفا کند و امیدوارم در این عرصه گام مثبتی بردارد.

در پایان به نظر می رسد روند ارتباط ایران با صندوق بین المللی پول از ابتدای دولت یازدهم در حال افزایش است چرا که پس از بیست سال وزیر اقتصاد ایران با رییس صندوق دیدار داشته، روند حضور مستمر کارشناسان صندوق در ایران در حال افزایش بوده و اقدامات قانونی داخلی در راستای تحکیم روابط با این نهاد شکل گرفته است لذا آگاهی کافی در نقش و شیوه عملکرد این نهاد برای مسولان عالی از اهمیت زیادی برخوردار است. زیرا صندوق بین المللی پول با اینکه به ظاهر وجهه ای بی طرف در جهان دارد اما در مسیر مداخلات سیاسی خود در کشورها تاریخ خوبی نداشته است. همچنین کشورها با دریافت وام از این نهاد ملزم به اجرای سیاست هایی می شوند که در نهایت روز به روز بر میزان بدهی آنها به این صندوق می افزاید و میزان وابستگی آنها را به وام خارجی افزایش می دهد.

[۱] مجله روند وابسته به بانک مرکزی

[۲] خبرگزاری رویترز

[۳] http://rc.majlis.ir/fa/law/show/935638

[۴] https://www.mehrnews.com/news/3792878

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: