پیشرفت اقتصادی، پیش نیاز برقراری امنیت/ سپاه، آستان و دولت ۳ ضلع تأمین امنیت در شرق کشور

راه‌آهن چابهار ـ سرخس به‌عنوان یکی اصلی‌ترین اولویت زیرساختی شرق کشور علاوه بر کسب منافع ملی حاصل از درآمدهای ترانزیتی، تأثیر مستقیمی بر اشتغال‌زایی و پیشرفت اقتصادی این منطقه از کشور خواهد داشت. بهترین گزینه برای ساخت و بهره‌برداری از این پروژه ملی، مشارکت آستان قدس و سپاه پاسداران به‌عنوان بخش غیردولتی با دولت است.

به گزارش عیارآنلاین، ۵ شنبه ۱۵ آذر ماه بود که عملیات تروریستی در چابهار واقع در جنوب سیستان و بلوچستان خبر ساز شد. از این قبیل اقدامات در سیستان و بلوچستان قبلاً هم اتفاق افتاده بود و این اولین بار نیست که یک حادثه مشابه اتفاق می افتد. کما اینکه سال گذشته هم در همین استان، تعدادی از اشرار جاده را بستند که با برخورد سپاه با آنها ماجرا خاتمه یافت.

بیشتر کارشناسان منشاء این ناامنی‌ها را در وضعیت معیشت و اقتصاد مردم جنوب شرق کشور یافته‌اند. صف‌های طولانی برا گرفتن کپسول گاز در شهر زاهدان که مرکزیت این استان را دارد نمونه‌ای از زندگی دهه ۶۰ سایر شهرهای ایران است. نبود زیرساخت‌های اولیه برای پیشرفت اقتصادی سبب شده است که شاخص مشارکت اقتصادی در استان سیستان و بلوچستان با ۳۰.۴ درصد به پایین‌ترین حد بین استان‌های کشور برسد که خود دلیلی آشکار برای بالا بودن نرخ بیکاری و تبعات اجتماعی حاصل از آن است.

اهمیت حمل‌ونقل در پیشرفت اقتصاد منطقه

ازجمله مهمترین زیرساخت‌های لازم برای افزایش سرمایه گذاری در استان سیستان‌وبلوچستان و جلب مشارکت اقتصادی مردم، موضوع حمل و نقل است. بطور کلی میزان هزینه‌های سرمایه‌گذاری و ۲۰ درصد قیمت تمام شده تولیدات مربوط به حمل‌ونقل است. امری که فقدان آن در شرق کشور سبب شده تا بهره‌برداری از ظرفیت‌های عظیم معادن در این استان‌ها بعد از گذشته سال‌ها از کشف آن‌ها مقرون به صرفه نباشد. در همین رابطه رییس سازمان صنعت، معدن و تجارت سیستان و بلوچستان گفته است: سالانه بطور متوسط ۳ و نیم میلیون تن مواد معدنی از معادن استان سیستان و بلوچستان استخراج می‌شود در حالیکه این استان با داشتن ۱۰ میلیارد تن ذخایر قطعی و ۲۰ میلیارد تن ذخایر احتمالی، ۵ درصد از ذخایر معدنی کشور را در خود جای داده است.  آنچه سبب شده تا این ظرفیت به‌طور مناسب فعال نشود عدم وجود زیرساخت لازم حمل‌ونقل در این استان است؛ زیرا اولین مرحله پس از استخراج مواد معدنی، انتقال آن به مراکز فرآوری است. حجیم و سنگین بودن این مواد سبب شده تا بهترین شیوه برای حمل آن استفاده از راه‌آهن باشد. زیرساختی که فقدان آن در شرق کشور بیش از مناطق دیگر احساس می‌شود.

راه‌آهن چابهار ـ سرخس یکی از اصلی‌ترین اولویت‌های زیرساختی شرق کشور

راه‌آهن چابهار ـ سرخس به‌عنوان یکی اصلی‌ترین اولویت زیرساختی شرق کشور علاوه بر کسب منافع ملی حاصل از درآمدهای ترانزیتی، تأثیر مستقیمی بر اشتغال‌زایی و پیشرفت اقتصادی این منطقه از کشور خواهد داشت. احداث این زیرساخت ریلی سبب می‌شود تا دسترسی به معادن و بهره‌برداری از آن‌ها مقرون‌به‌صرفه شود و از این طریق مقدمات لازم برای سرمایه‌گذاری جهت فعال‌سازی ظرفیت معادن غنی شرق کشور فراهم گردد. این خط ریلی راهبردی علی رغم تاکیدات و وعده‌های مکرر مسئولین، نسبت به سایر پروژه‌های عمرانی در اولویت پایین‌تری قرار دارد. شاهد مثال این ادعا پیشرفت کند این پروژه در ۸ سال گذشته پس از تصویب آن در قانون بودجه است. این پروژه از سال ۸۹ ردیف بودجهٔ مشخصی را به خود اختصاص داده اما در طول این مدت کمتر از ۴۰ درصد پیشرفت داشته است. اصلی‌ترین دلیل برای سرعت پایین اجرای این طرح کمبود منابع مالی عنوان شده است. طبق اظهارات خطیبی، سرپرست معاونت ساخت و توسعه راه‌آهن، بنادر و فرودگاه‌های شرکت ساخت، در خصوص اعتبار هزینه شده برای این پروژه، تاکنون ۱۱۰۰ میلیارد تومان برای مسیر ریلی چابهار- زاهدان هزینه شده و به‌منظور اتمام آن به حدود چهار هزار میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز است.

لازم به ذکر است مسیر چابهار ـ زاهدان قطعه کوچک محور ریلی چابهار ـ سرخس است. به عبارت دیگر بیش از دو برابر منابع لازم برای تکمیل قطعه اول از چابهار تا زاهدان، برای ساخت قطعه دوم از زاهدان تا سرخس لازم است. جالب توجه آنکه خطیبی درباره رقم پیشنهادی شرکت ساخت در بودجه سال ۹۸ برای احداث خط آهن چابهار-زاهدان اظهار داشت: هنوز رقم بودجه موردنظر برای تکمیل این خط آهن برای درج در لایحه بودجه تقدیمی دولت به مجلس، نهایی نشده است اما رقمی که ما پیشنهاد داده‌ایم، ۱۵۰ میلیارد تومان است. هرچند خطیبی در ادامه گفته است  غیرازاین اعتبار، از سایر منابع هم استفاده می‌کنیم و صرفاً به بودجه عمومی اکتفا نمی‌کنیم، اما آنچه عملکرد سالیان گذشته دولت در تخصیص منابع به این پروژه نشان می‌دهد بیانگر این موضوع است که تکمیل این پروژه با این روش قطره چکانی تأمین مالی سال‌ها به طول خواهد انجامید.

مشارکت بخش غیردولتی بهترین راه برای ایجاد امنیت و پیشرفت در شرق کشور

یکی از روش‌های مؤثر در حل تأمین مالی این قبیل پروژه‌ها استفاده از ظرفیت بخش غیردولتی در قالب مشارکت عمومی ـ خصوصی (PPP) است. با استفاده از این روش می‌توان بسیاری از پروژه‌های نیمه‌تمام عمرانی را که حجم بالای سرمایه‌گذاری نیاز دارند، تأمین مالی کرد. یکی از روش‌های تضمین برای جذب سرمایه‌گذار جهت ساخت این محور راهبردی، واگذاری بخشی از معادن غیرفعال شرق کشور به سرمایه‌گذار است؛ بدین‌صورت علاوه بر فعال شدن ظرفیت معدنی شرق کشور، صاحب خط نیز می‌تواند علاوه بر اخذ حق دسترسی از عبور کالای ترانزیتی و داخلی، از عواید حاصل از استخراج مواد معدنی نیز بهره‌مند شود و این‌چنین ریسک سرمایه‌گذاری در این پروژه را به حداقل برساند.

بهترین گزینه برای ساخت و بهره‌برداری از این پروژه ملی، مشارکت آستان قدس و سپاه پاسداران به‌عنوان بخش غیردولتی با دولت است. ظرفیت‌های مالی و پشتیبانی این دو نهاد غیردولتی هم‌راستا با مأموریت‌های نهادی خود ازجمله محرومیت‌زدایی و تأمین امنیت در شرق کشور، سبب خواهد شد تا علاوه بر حل مشکل تأمین مالی این پروژه، از ظرفیت‌های بکر این منطقه در جهت ایجاد اشتغال پایدار، پیشرفت اقتصادی و از همه مهم‌تر تأمین امنیت مردم استفاده شود.

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: