۱۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۴۴

مقابله با سیلاب‌های فصلی در کشور با اجرای عملیات آبخیزداری

هر ساله وقوع سیلاب‌های فصلی خسارات بسیاری را برای کشور به همراه دارد این در حالی است که با مدیریت یکپارچه آبخیزداری و آبخوانداری می‌توان از وقوع این بحران‌ها جلوگیری کرد. درحال حاضر بودجه کمی برای اجرای عملیات آبخیزداری اختصاص می‌یابد و وزارت نیرو نیز با بودجه کلانش مسئولیت وقوع سیلاب‌های سهمگین را نمی پذیرد.

به گزارش عیارآنلاین، طبق اعلام حسین اردکانی(یکی از بنیانگذاران علم هواشناسی ایران) بارش نزولات آسمانی، پاییز امسال نسبت به سال‌های دیگر افزایش قابل توجهی خواهد داشت و تمام مناطق کشور بویژه سلسله جبال البرز را فرا خواهد گرفت.

خسارات سهمگین سیلاب‌ها در استان‌های شمالی کشور

بارش باران طی روزهای اخیر خسارات زیادی را در شمال کشور به بار آورد، به طوری که در چند روز گذشته در بیشتر نقاط کشور از جمله استان‌های گیلان، مازندران، گلستان و خراسان شمالی بارندگی‌ها شدت گرفته و خسارات جانی و مالی جبران ناپذیری را مانند تخریب اراضی کشاورزی، تخریب اماکن مسکونی،  قطعی آب روستاها به‌دلیل شکستگی لوله‌ها، قطعی شبکه مخابرات، مسدود کردن راه‌ها، شکستن پل‌ها و از بین رفتن باغات و در نهایت فوت چند شهروند ساکن این مناطق را به همراه داشته است.

سرمایه گذاری گسترده کشورهای پیشرفته روی اجرای عملیات آبخیزداری

به منظور جلوگیری از خسارات ناشی از سیلاب‌ها، بسیاری از کشورهای جهان از جمله آمریکا، انگلیس، آلمان، هند، روسیه، برزیل، افغانستان،پاکستان، چین و دیگر کشورهای شرق آسیا به اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوانداری روی می‌آورند. به طوری که هر کدام بودجه‌های کلانی را با همکاری تمام نهادهای ذیربط و برنامه ریزی دقیق به این کار اختصاص می‌دهند.

بودجه اختصاص داده شده به اجرای آبخیزداری ناکافی است

در عملیات آبخیزداری با احداث بندهای کوچک رسوب‌گیر و تاخیری، خشکه‌گیر در سرشاخه‌ها و آبراهه‌های فرعی، باعث کاهش سرعت آب شده و با افزایش زمان تمرکز جریان آب، باعث تعویق در به جریان افتادن سیلاب گردیده و حجم اوج سیلاب را کاهش می‌دهد. در واقع می‌توان گفت که با کاشت پوشش گیاهی و بندهای بتنی و خاکی از حجم آب ناشی از بارندگی کاسته و این آب را به دل سفره‌های زیر زمینی کشانده و سهم آب‌های جاری روی زمین به شدت کاسته می‌شود.

از دیگر اقدامات اساسی که در عملیات آبخیزداری صورت می‌گیرد و می تواند در کاهش خسارات سیلاب موثر باشد، می‌توان به حمایت از چرای دام در مراتع، توسعه کشت و زرع، ایجاد و یا تقویت پوشش گیاهی، پلکانی کردن مسیل‌ها و رودخانه‌ها، انحراف مسیر رودخانه‌ها و در نهایت احداث سیل گیر اشاره کرد.

گفتنی است موضوع آبخیزداری به رغم تأکیدهای فراوانی که بر آن در کشورهای توسعه یافته وجود دارد، در ایران به خوبی مدیریت نمی شود

یکی از دلایل اصلی توسعه نیافتگی طرح‌های آبخیزداری در کشور را می‌توان عدم تخصیص منابع مالی کافی به این بخش دانست که البته در کنار آن نباید از مدیریت ناهماهنگ منابع آبی چشم پوشی کرد.

بر همین اساس خداکرم جلالی، رئیس سابق سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفته بود که سازمان جنگل‌ها به عنوان تنها نهاد دولتی که بیش از ۱۱۰ میلیون هکتار از اراضی کشور را به نام خود سند زده است، ثروتمندترین سازمان کشور محسوب می‌شود اما با این حال می‌توان با در نظر گرفتن بودجه‌های این سازمان گفت که سازمان جنگل‌ها فقیرترین سازمان کشور هم هست.

براساس ماده ۱۴۸ قانون برنامه پنجم توسعه، دولت مکلف شده است تا پایان برنامه طرح‌های آبخیزداری در سطح ۸ میلیون هکتار را اجرایی کند. به عبارت دیگر، سالانه ۱ میلیون و۶۰۰ هزار هکتار طرح آبخیزداری در سطح کشور اجرایی شود که نیازمند اعتباری برابر با ۱۹ هزار میلیارد تومان است. این در حالی است که تا کنون میزان کمی از این اعتبارات تحقق پیدا کرده است.

وزارت نیرو مسئولیت وقوع سیلاب‌ها سهمگین را بر عهده بگیرد

از طرف دیگر بودجه‌های کلان مدیریت منابع آبی به وزارت نیرو اختصاص دارد این در حالی است که این وزارتخانه در قبال سیلاب‌های سهمگین و خسارات ناشی از آن‌ها همیشه مسکوت مانده و معلوم نیست که با احداث سدهای متعدد که وظیفه جلوگیری از سیلاب را داشته، چرا نتوانسته اند این امر را کنترل کنند.

از طرف دیگر اجرای عملیات ابخیزداری به سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ذیل وزارت جهاد کشاورزی سپرده شده؛ درحالی‌که اگر این نهاد بخواهد آبخیزداری کند مسئولین وزارت نیرو می‌گویند آبخیزداری باعث کاهش دبی رودخانه‌ها می‌شود و ما نمی‌توانیم مقدار پیش‌بینی‌شده را پشت سدها ذخیره کنیم.

امید است با توسعه و مدیریت آبخوان‌ها و آبخیزداری در کشور که یکی از اهداف اساسی برنامه ششم توسعه می باشد، شاهد کاهش خسارات جانی و مالی در زمان وقوع سیل باشیم.

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: