مدیر سابق امور بین الملل شرکت ملی نفت در گفتگو با عیارآنلاین:

منظور ما از بورس نفت ایجاد تالارهای حراج است

محمدعلی خطیبی با اشاره به ضرورت بررسی ابعاد عرضه نفت در بورس گفت: بخش خصوصی در حال رشد است و باید براساس میزان رشدش از ان انتظار داشت. همان طور که اشاره شد در زمینه فراورده‌ها تجربه خوبی داشتیم. ولی در بحث نفت، نکاتی وجود دارد. به نظرم برای پیاده سازی این راهکار در ابتدا باید با احتیاط عمل کنیم. زیرا اگر شکست بخوریم تا سالها این کار و ایده تعطیل می شود.

به گزارش عیارآنلاین، شورای عالی هماهنگی اقتصادی با هدف متنوع‌سازی روش‌های فروش نفت، طرح عرضه نفت خام در رینگ صادراتی بورس انرژی در داخل کشور به صورت ارزی را تصویب کرد. همچنین در روزهای اخیر علی کاردر، معاون وزیر نفت از عرضه یک میلیون بشکه نفت در بورس انرژی از هفته آینده خبر داد. با جدی شدن پیاده‌سازی عرضه نفت در بورس ضرورت بررسی کارشناسی ابعاد مختلف این راهکار بیش از گذشته اهمیت می‌یابد.

محمدعلی خطیبی، مدیر سابق امور بین الملل شرکت ملی نفت در گفتگو با پایگاه خبری تحلیلی عیارآنلاین درباره سازوکار بورس نفت در شرایط تحریمی کشور گفت: درباره بورس به عنوان راه حلی در زمان تحریم‌ها باید مقداری بحث کرد. سوال اول این است که آیا شرکت ملی نفت که می خواهد نفت بفروشد شامل تحریم است و شرکت دیگری که همین نفت را از بورس میخرد، در زمره تحریم‌ها قرار نمی‌گیرد؟ پاسخ این است که اگر نفت تحریم شده باشد، این نفت دست هر کسی باشد تحریم شامل آن هم می‌شود و نفت ما هم قابل شناسایی است. زیرا مشکل ما خام فروشی است. میعانات و نفت خام ایران با یک تست ساده در هر بندری مشخص می‌شود. اما فرآورده‌های نفتی و محصولات دیگر به راحتی  قابل ردیابی نیستند. لذا اگر نفت خام و میعانات در بورس عرضه شود، هر کسی آن را بخرد به راحتی مشخص می‌شود محصولات ایران است. بر این اساس عرضه‌کننده تحریم نیست نفت تحریم است.

تلقی‌ها در مورد بورس نفت متفاوت است

وی در ادامه افزود: از طرفی من فکر می‌کنم تلقی ما از بورس این است که مثل بورس‌های بین المللی که نفت خام‌های بزرگ عرضه می شود، یک بورس راه اندازی کنیم اما ما زیرساخت‌های چنین بورسی را نداریم. ضمن آنکه بورس‌های بین المللی با هدف حل مشکل فروش نفت ایجاد نشدند. این بورس کارشان کشف قیمت و بر اساس پیپر است. در بورس بین المللی نایمکس نفت دبلیو تی آی ممکن است تولیدش به یک میلیون بشکه نرسد اما تا ۱۰۰ میلیون بشکه معامله می شود. چون به صورت پیپر است این معامله به معنای بارگیری و تخلیه نیست. صرفا خرید و فروش می شود تا کشف قیمت صورت گیرد و در نهایت مقدار فیزیکی آن به یکی می‌رسد. لذا این بورس‌ها مشکل فروش نفت ندارند.

خطیبی با اشاره به تفاوت میان اهداف بورس های بین المللی با اهداف ایران برای تشکیل بورس نفت تصریح کرد: ولی به نظر می‌آید هدف ما از بورس با هدفی بورس‌های بین المللی فرق دارد. بیشتر به نظر می‌آید که منظور ما از بورس همین تالارهای حراج است. برخی کشورها مثل ارمنستان  هم به صورت هفتگی چنین تالارهایی را برگزار می‌کنند. چرا که ما فقط می خواهیم کالا را بفروشیم. بحث پیپر هم نداریم. با توجه به اینکه هر کسی از بورس تلقی و انتظاری و برداشتی دارد، این برداشت و انتظارات را باید یکی کرد که ایا قصدمان حل مشکل تحریم و کمک به وزارت نفت است؟ اگر هدف ما این است که بورس های بین المللی این کارها را نمی کنند ولی تالارهای حراج می‌توانند. اگر منظور ما تالار حراج است، هدف ما فقط خریدار داخلی است و یا اینکه خریدار خارجی را هم مدنظر قرار می دهیم؟ چنانچه خریدار خارجی ورود پیدا کند چطور می‌تواند پولش را بپردازد؟ بحث مالی اینها حساس است. آیا مخاطب ما شرکت‌های خصوصی خودمان است یا دامنه را وسیع‌تر می‌کنیم؟ باید ابهامات را روشن کرد. لذا استنباطی که من کردم این است که منظور ما از بورس، یک بورس داخلی است که قرار است دولت با بخش خصوصی کاری انجام دهد و لذا کمتر مد نظرمان هست که از بیرون یکی بیاید و کاری صورت دهد.

نفت ایران قابل شناسایی است

مدیر سابق امور بین الملل شرکت ملی نفت درباره شیوه ردیابی نفت توسط بازرسان بین المللی و آمریکایی اظهار داشت: در خصوص ردیابی نفت باید گفت، نفت در هر بندری که بارگیری می شود بازرسان بین المللی آنجا حضور دارند و برای نفت سرتیفیکیت صادر می شود که مقصد و مبدا را مشخص می کنند. این نفت در بارگیری و تخلیه هم کنترل می شود. ضمن اینکه هر کشتی و محموله آن بیمه می شود. یک بیمه اولیه داریم که در لندن است و اتکایی است.

وی در مورد نحوه‌ی شناسایی اطلاعات محموله‌های نفت کشور توضیح داد: تجارت نفت در حوزه بین الملل شفاف است و یک کشتی دو میلیون بشکه ای قابل پنهان کردن نیست و از زمانی که اجاره می شود، بارگیری و تخلیه می شود، قابل رویت است. ضمن آنکه محموله های نفت خام بزرگ است. در این میان، بیمه لوید این اطلاعات را هم می فروشد و در دسترس همه هست. براین اساس اطلاعات تمام محموله های دنیا را می توان داشت. زیرا وقتی شرکتی کشتی ای را بیمه می‌کند مشخص است چه چیزی را دارد بیمه می‌کند. در هر اسکله هم اگر شکی در مورد مبدا نفت باشد با یک تست ساده مشخص می شود. اما فراورده فرق دارد و به راحتی قابل ردیابی نیست. بنابراین تا زمانی که خام فروشی می‌کنیم بیشتر در معرض تحریم ها می توانیم باشیم.

عرضه نفت در بورس نیاز به بسترسازی دارد

خطیبی درباره عدم همکاری بخش دولتی با بخش خصوصی گفت: به نظرم ما در این باره خیلی بدبین هستیم. ما در شرایط تحریم سال ۱۳۹۱ از بخش خصوصی خواستیم که ورود پیدا کند و در آن برهه مذاکراتی هم شد. ما در زمینه فراورده‌های نفتی همکاری موفقی با بخش خصوصی داریم. در همان دوران که ما به عنوان بخش دولتی امکان واردات بنزین نداشتیم، بخش خصوصی این کار را انجام می داد. در مقابل ما نفت کوره به آنها می دادیم چون امکان جابه‌جایی پول نبود.

مدیر سابق امور بین الملل شرکت ملی نفت ادامه داد: در نفت خام هم چند اقدام انجام شد که اغلب موفق نبودند. بخش خصوصی در حال رشد است و باید براساس میزان رشدش از ان انتظار داشت. همان طور که اشاره شد در زمینه فراورده‌ها تجربه خوبی داشتیم. ولی در بحث نفت، نکاتی وجود دارد. در حال حاضر صادرات نفتی ما دو میلیون بشکه است و بحث عرضه نفت در بورس برای صادرات، ۴۰ هزار بشکه. نمی‌توان این دو میلیون را فدای ۴۰ هزار بشکه کرد.

وی با اشاره به تجربه بورس پتروشیمی بیان کرد: ما تجربه بورس پتروشیمی را داریم که شرکت ها چیزی خریدید اما به چند برابر قیمت فروختند. این نشان می داد که در بورس کالای پتروشیمی به قیمت واقعی خریداری نشده بود. اگر این اتفاق بخواهد در بورس نفت بیفتد و این ۴۰ هزار بشکه را ارزان بخرند، آن دو میلیون بشکه تحت الشعاع قرار می‌گیرد و مشتری‌های سنتی ما اعتراض خواهند کرد، قیمت رسمی ما متزلزل می‌شود. لذا ملاحظاتی در شرکت ملی نفت وجود دارد. البته مقاومت هایی هم وجود دارد و من این را قبول دارم. ولی مشکلاتی هم هست که باید حل شود. از طرفی بحث اعتبارات و تضامین ها را باید مشخص کرد که بخش خصوصی چگونه می‌خواهد آن ها را ارائه دهد. تسویه باید دلاری باشد یا ریالی. اگر دلاری است ار کجا قرار است این دلار تهیه شود و با توجه به بسته بودن راه های بانکی، چگونه این پول قرار است منتقل شود. این‌ها مواردی است که باید روشن شود. زیرا پول حاصل از نفت هم از آن وزارت نفت نیست. پول بانک مرکزی است و وزارت نفت هم سهمش را از خزانه می گیرد. لذا در برابر بانک مرکزی متعهد است.

خطیبی در پایان با بیان اینکه برنامه ایران برای تشکیل یک بورس نفت داخلی یک تجربه جدید است گفت: از سویی ما در دنیا تجربه اینکه کشور صادر کننده نفتی، نفت خودش را در بورس خودش عرضه کند و فیزیکی هم عمل کند و موفق باشد، نداریم. بورس دبی هم بین المللی است. شاخص نفت خود را نفت عمان انتخاب کرده و تحت حمایت بورس نیویورک و نایمکس است. نفت کشور دیگر را فیزیکی عرضه می کند. البته اگرچه چنین تجربه ای وجود دارد از آن باید استفاده کرد اما اگر ما اولین مورد هستیم باید بسترسازی‌های لازم را انجام داده و با احتیاط عمل کنیم. زیرا اگر شکست بخوریم تا سالها این کار و ایده تعطیل می شود.

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: