در دومین نشست عیارآنلاین با موضوع عرضه نفت در بورس عنوان شد:

عرضه نفت در بورس ابزاری برای مقابله با تحریم‌های نفتی

هفته گذشته شورای عالی هماهنگی اقتصادی با هدف متنوع‌سازی روش‌های فروش نفت، طرح عرضه نفت خام در رینگ صادراتی بورس انرژی در داخل کشور به صورت ارزی را تصویب کرد. به منظور بررسی ابعاد این مصوبه نشستی توسط پایگاه خبری تحلیلی عیارآنلاین و با حضور فعالان و مسئولان حوزه بورس و نفت برگزار شد.

به گزارش عیارآنلاین، سرانجام و پس از فراز و نشیب‌های فراوان، هفته گذشته شورای عالی هماهنگی اقتصادی با هدف متنوع‌سازی روش‌های فروش نفت، طرح عرضه نفت خام در رینگ صادراتی بورس انرژی در داخل کشور به صورت ارزی را تصویب کرد تا موضوع عرضه نفت در بورس وارد فاز عملیاتی شود.

در این راستا عصر روز سه شنبه نشستی با موضوع «بررسی عرضه نفت در بورس انرژی» در محل پایگاه خبری تحلیلی عیارآنلاین برگزار شد. مهمانان این نشست آقای خادمی عضو کمیسیون انرژی مجلس، آقای خطیبی مدیر سابق امور بین الملل شرکت ملی نفت، آقای صالحی فر رئیس اداره بازار فرآورده‌های هیدروکربوری بورس انرژی، آقای پدیدار رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی تهران، آقای اکبری مدیرگروه نفت اندیشگاه تحلیلگران انرژی، آقای ملایی کارشناس اقتصاد بین الملل، آقای کریمی کارشناس حوزه نفت و گاز بودند که در ادامه گزارشی کوتاه از مباحث این نشست ارائه می‌شود. گزارش کامل این نشست در روزهای آینده منتشر می‌شود.

خادمی: دولت باید در زمینه تسویه پرداخت‌ها به صورت ارزی و ریالی منعطف عمل کند

هدایت‌الله خادمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس در مورد نقش بخش خصوصی در اقتصاد کشور و به ویژه حوزه نفت گفت: جز در یک دهه اول انقلاب، ما در مدیریت اقتصاد کشور دچار مشکل بودیم زیرا دولت دستش را از هیچ از حوزه های اقتصاد برنمی دارد و اعتقادی هم به بخش خصوصی ندارد. ایران ۸ درصد منابع دنیا را در اختیار دارد اما تا امروز نتوانسته ایم هیچ جایگاهی در جهان داشته باشیم. زیرا اراده ای برای این کار نبوده است. اگر چین و کره و ژاپن به پیشرفت دست یافتند چون «خواستند» که این اتفاق بیفتند. ما افرادی که اعتقاد به ورود بخش خصوصی داشته باشند نداریم. در حال حاضر هم که کشور در شرایط تحریم قرار گرفته صحبت از بورس انرژی زده می شود.  حالا هم اگر دولت اجازه دهد می شود کاری کرد و چند شرکت داخلی و خارجی نفت را از بورس بخرند و کمکی به فروش نفت بکنند. منتها باید ریسکش را بپذیرد و سخت گیر نباشد و در زمینه تسویه به صورت ارزی و ریالی هم دولت باید منعطف عمل کند و شرکت ها را رقیب شرکت نفت نداند.

وی در ادامه اظهار داشت: ما محصولی تحت عنوان نفت داریم که چون در شرایط تحریم، مشتری های سنتی مان از ما نمی خرند می خواهیم از بخش خصوصی داخلی کمک بگیریم. در این را به باید به بخش خصوصی اعتماد کرد. تضمین های لازم را گرفت. در تسویه پرداخت ها منعطف عمل کرد تا همزمان توانمندی سازی شرکت های خصوصی نیز صورت بگیرد. از طریق میزان عرضه نفت در بورس توسط شرکت ملی نفت، می توان قیمت ها را کنترل کرد که موجب اعتراض مشتری های سنتی و یا خراب شدن بازار شرکت ملی نفت نشود.

خطیبی: اهداف ما برای حل مشکل فروش نفت در تالارهای حراج عملیاتی می شود نه بورس

محمدعلی خطیبی، مدیر سابق امور بین الملل شرکت نفت درباره سازوکار بورس نفت به عنوان راهکاری برای رسیدن به اهداف کشور در شرایط تحریم گفت: پیش از پرداخت به بورس نفت باید به این سوال پاسخ داد که آیا نفت ایران تحریم شده است یا شرکت نفت؟ اگر نفت تحریم شده باشد، هیچ خریداری قادر نیست این نفت را در بازار بفروشد. واقعیت این است که ما مشکل خام فروشی داریم. میعانات و نفت خام با یک تست ساده در هر بندری، مشخص می شود که از چه کشوری وارد شده است اما امکان ردیابی فرآورده های نفتی وجود ندارد.

وی با اشاره به تلقی ها از بورس نفت تصریح کرد: تلقی ما از بورس این است که مثل بورس های بین المللی باشد اما ما زیرساخت هایش را نداریم.  بورس های بین المللی با هدف رفع مشکل فروش ایجاد نشدند و این بورس ها بر اساس معامله کاغذی است تا قیمت را تعیین کنند. ولی هدف ما از بورس با هدف بورس های بین المللی فرق دارد. بیشتر به نظر می آید منظور ما تالار حراج است که برخی کشورها دارند که هفتگی است. ما هم می خواهیم کالا را بفروشیم و قصدمان تالار حراج است. لذا هر کسی از بورس تلقی و انتظاری دارد و این برداشت و انتظارات را باید یکی کرد.

خطیبی با بیان اینکه قصد ما از راه اندازی بورس نفت کمک به وزارت نفت است تاکید کرد: اگر هدف ما این است، که سازوکارهای بورس های بین المللی این کار را نمی کنند ولی تالارهای حراج قادر به انجام چنین کاری هستند.

صالحی فر: اطلاعات خریداران در بورس محرمانه و امکان تحریم شرکت ها براساس اسامی آنها وجود ندارد 

محمد صالحی‌فر، رئیس اداره بازار فرآورده های هیدروکربوری بورس انرژی، درباره زیرساخت های بورس در کشور گفت: من گمان میکنم خلط مبحثی رخ داده است که گفته می شود عرضه نفت در بورس در تجربه های قبلی با شکست روبرو شده است. بورس نفت از سال ۱۳۹۱ پا گرفت. عرضه ها در این دوران داخلی و برای مصارف شرکت های داخل بود لذا عرضه نفت خم صادراتی نداشتیم که شکست داشته باشیم. در سال ۱۳۹۳ هم شکستی درباره صورت نگرفت. بلکه پیشنهادی مطرح شد که عرضه نفت خام متوقف و به سمت عرضه میعانات گازی شیفت پیدا کرد که تا امروز هم ادامه دارد.

وی افزود: ما در بورس از سال ۱۳۹۱ تا امروز محموله های مختلفی برای عرضه داشتیم از سی هزار تن تا ۱۵۰ هزار تن. این موارد با موفقیت انجام شده و لذا از بعد زیرساخت مشکلی وجود ندارد. در خصوص عرضه نفت فیزیکی نفت هم می توان به بورس دبی اشاره کرد که نفت خام شرکت ملی عراق و نفت خام عمان را عرضه می کند. نکته اینجا است که توجه به بازار کاغذی در بورس انرژی ایران، نباید ما زا عرضه فیزیکی نفت خام غافل کند.

صالحی فر با اشاره به محرمانه بودن اطلاعات خریداران خاطر نشان کرد: بورس اگرچه ادعای شفافیت دارد اما اطلاعات خریداران محرمانه است و لذا نمی توان براساس اسم خریدار، آن شرکت را تحریم کرد. در بحث کیفیت کالا  هم لازم است گفته شود، قبل از عرضه کالا تمام مواد تکنیکی آن در قالبی تحت عنوان امید نامه اطلاع رسانی می شود. براین اساس بورس انرژی می تواند به وزارت نفت در فروش نفت مانند یک ابزار کمک کننده باشند اما قرار نیست جایگزین شرکت نفت شود. بورس فقط یکی از روش های فروش است.

رئیس اداره بازار فرآورده های هیدروکربوری بورس انرژی گفت: نباید نگران این بود که قیمت پایین نفت در بورس موجب اعتراض مشتری های سنتی این شرکت می شود. زیرا قیمت پایه را عرضه کننده مشخص می کند. خریداران هم براساس قیمت با هم رقابت می کنند و لذا کاهش قیمتی رخ نمی دهد که موجب اعتراض مشتری ها دیگر شود.

وی در خصوص شرط ورود مشتری ها به بورس اظهار داشت:  اگر وزارت نفت شرط بگذارد، حجم قابل خرید برای هرخریدار نکته روتینی است عرضه کننده متناسب با قابلیتهای آن خریدارها، حجم را مشخص می کند. در زمینه سازوکار تسویه پرداخت هم به دلیل مقررات در بورس، شرط ورود پیش پرداخت است که ۱۰ درصد است. این فرایند شفاف است و با هماهنگی شرکت نفت می توان این را روی کاغذ اورد.

پدیدار: برای شکل‌گیری بورس نفت دولت به بخش خصوص اعتماد ندارد

رضا پدیدار، رئیس کمیسیون اتاق بازرگانی تهران به عنوان اولین سخنران و به نمایندگی از بخش خصوصی درباره امکان فروش نفت از طریق عرضه آن در بورس انرژی گفت: طرح این مساله به سال ۱۳۷۹ برمی گردد که طبق بند ج ماده ۹۵ قانون برنامه سوم توسعه کشور این موضوع مطرح شد. اما تا سال ۱۳۸۳ که تفاهم نامه بورس امضا شد، کار دیگری صورت نگرفت. سال ۱۳۸۵ اساسنامه نوشته شد و سال ۸۶ هم هیات دولت ورود پیدا کرد. ما در آسیب شناسی که در اتاق بازرگانی انجام دادیم متوجه شدیم دولت در بحث نفت اعتقاد، اعتماد و اعتباری برای بخش خصوصی قائل نیست.

وی افزود: سخت ترین مقررات برای بخش خصوصی است. اتاق بازرگانی در جلسه ای که با زنگنه در سال ۹۳ برگزار شد به ایشان گفت که انحصارطلبی دولتی در نفت یک روش منسوخ در دنیا است. در حال حاضر سه روش فروش وجود دارد یکی به صورت فروش کاغذی، دیگری کنسرسیومی و سوم هم متنوع سازی روش های فروش است اما وزارت نفت هیچ کدام از این راه ها را قبول نمی کند. نکته دیگر اینکه ما در مطالعاتمان همچنین متوجه شدیم زیرساختی تحت عنوان بورس انرژی و نفت در ایران نداریم. اگر بخواهیم بورس نفت پا بگیرد باید از ظرفیت بخش خصوصی شناخته شده استفاده کرد. دراین راستا اتاق بازرگانی اعلام آمادگی کرده است که عواملی در بخش خصوصی معرفی کند تا مانند بورس های خارجی کردیت لاین بگیرند و مطابق این کردیت لاین محموله نفتی دریافت کند.

پدیدار در ادامه اظهار داشت: ما در حوزه عرضه فراورده های نفتی در بورس تجربه خوبی داریم که در این مسیر خطایی هم اتفاق نیفتاد. اعتقاد، باور و اعتبار دادن به بخش خصوصی باید صورت بگیرد تا بتوان از این ظرفیت در این شرایط کمک گرفت. به نظر من روش تهاتر در مبادله نفت می تواند در بحث عرضه نفت خام مورد استفاده قرار گیرد تا امکان فروش نفت برای بخش خصوصی فراهم شود.

اکبری: زمان کنونی بهترین وقت برای تشکیل ساختار بورس نفت است

محمد رضا اکبری، مدیر گروه نفت اندیشگاه تحلیلگران انرژی در خصوص سازوکارهای موثر برای عملیاتی شدن بورس نفت اظهار داشت: ما نباید انتظار معجزه یک شبه از بورس انرژی داشته باشیم. این مساله یک فرایند است، فرایندی که باید در سالهای گذشته طی می شده و بازیگران و ساختار ان مشخص می شدند. با تشکیل بورس نفت باید یک بازه زمانی پنج ساله لازم است تا به اهداف آن رسید.

وی تاکیدکرد: در شرایط فعلی که یک ماه مانده به تحریم ها، در بازه کوتاه مدت اگر بخواهیم بگویم بورس معجزه کند اشتباه است. بورس یک راه حل میان مدت است اما  زمان کنونی هم بهترین وقت برای تشکیل این ساختار است. زمانی که وزارت نفت احساس فشار نمی کند به این سمت نمی رود و تجربه این را ثابت کرده است. اگر این دوره را هم رد کنیم شاید هرگزی این بورس راه نیفتد.

اکبری در خصوص کارکردهای بورس نفت بیان کرد: یکی از کارکردهای بورس نفت این است که تولید کننده و مصرف کننده می توانند اطمینان داشته باشند که در اشل های کوچک خوراک دریافت می کنند. اطمینان از تداوم این جریان برای این واحدهای کوچک بسیار مهم است. این پاسخی به وزارت نفت هم هست که می گوید ورود این واحدها فقط قیمت ها را دچار خلل می کند. اما اگر اراده وجود داشته باشد دولت می تواند با مکانیسیم هایی از جمله تعیین قیمت مانع این مشکل شود.

ملایی: برای تسویه پرداخت در بورس نیاز به اجرای فازبندی برای اساس میزان صادرات هستیم

عبدالعظیم ملایی، کارشناس اقتصاد بین الملل درباره سازوکار بورس نفت برای کمک به خروج کشور از تحریم های نفتی پیشرو گفت: نکته ای که لازم است شفاف شود این است که در ایران هرگاه از ابزار جدید سخن گفته می شود گمان می رود ابزارهای قدیمی باید منسوخ شود. در حالی که ابزار جدید در کنار ابزار قدم قرار می گیرد. بورس انرژی هم یک ابزار جدید است و در همان ابتدا باید از پیچیده کردن آن فرایند اجرای آن جلوگیری کرد.

وی در خصوص شیوه تسویه پرداخت ها در بورس نفت اظهار داشت: ما می توانیم پرداخت ها را فاز بندی کنیم به زیر ۱۰ درصد، بالا ۱۰ درصد تا زیر ۵۰ درصد، و بیشتر از ۵۰ درصد. در زیر ۱۰ درصد صادرات نفت، تسویه ها به صورت ریالی باشد. بین تا ۱۰ تا ۵۰ درصد بخشی ارزی و بخشی ریالی و بیشتر از ۵۰ درصد هم به شکل ارزی صورت گیرد. اگر ابتدای داستان دنبال تسویه پرداخت ارزی باشیم، کار جلو نمی رود.

ملایی ادامه داد: اگر قرا شد بحث ارز را در پرداخت ها وارد کنیم، قیمت گذاری باید به ارز معتبر انجام شود مثل دلار و یورو. در حال حاضر هم بهترین قیمت نرخ هم سامانه نیما است.

این کارشناس اقتصاد بین الملل بیان کرد: من توصیه نمی کنم بحث فروش ارزی را باز کنیم. همان طور که گفتم زیر ۱۰ درصد به صورت ریالی باشد و در فاز های بعد روش ارزی وارد شود. در فاز بعد ۱۰ درصد هم روش هایی هست که می شود راحت انتقال پول انجام داد. نکته اینجا است که اگر نظام بانکی ما پیام رسانش را عوض کند یک سوم مشکلات حل می شود.

کریمی: نفت خام باید در قراردادهایی با حجم کوچک به صورت ریالی تسویه شود

محمدصادق کریمی، کارشناس حوزه نفت و گاز درباره لزوم یکی شدن تلقی ها از بورس نفت گفت: تلقی ها از بورس نفت و عرضه نفت در بورس متفاوت است. این باید شفاف شود. لذا وقتی ما در باره عرضه نفت ایران در بورس انرژی حرف می زنیم، نباید بگویم درباره بورس نفت حرف می زنیم. باید از ظرفیت بخش غیردولتی برای فروش و بازاریابی استفاده کرد. راهکار هم این است که یا انها فرابخوانیم و با ضمانتی یا بی ضمانت به آنها نفت بدهیم یا نفت را وارد بورس کنیم و بگویم هر کسی علاقمند است بخرد.

وی درباره شیوه تسویه در بورس نفت بیان داشت: ما باید تصمیم بگیریم که ریال مبنای قیمت گذاری شود. اگر حجم محموله ها را کوچک و به ویژه حواله ای کنیم، می توان ضمانت نامه از بانک های داخلی گرفت. برای تسهیل این کار پیشنهاد این است که نفت خام در قراردادهایی که یک طرف آن شرکت نفت است، با حجم کوچک عرضه شود.

کریمی در ادامه خاطرنشان کرد: به نظر من نباید برای خریدار در بورس شرط ورود بگذاریم. از طرفی با توجه به شرایط کنونی کشور، راهکارهای ما سرعت لازم را ندارد. ما یک مصوبه در سطح سران سه قوه برای بورس نفت داریم که باید اجرایی شود اما اشکال آن ارزی بودنش است. سرعتی که گفتم اینجا مهم است. ما شاهد کاهش صادرات نفت هستیم و لذا باید با سرعت بیشتر و به صورت فعالانه تری عمل کنیم تا نتیجه بگیریم. اما شرکت ملی نفت و وزارت نفت بر این باور است که سران سه قوه موافق راه اندازی بورس هستند در حالی که عرضه یک کالا در بورس چیزی در حد تعامل بین یک شرکت و عرضه کننده است.

کارشناس حوزه نفت و گاز درباره شیوه تسویه پرداخت ها تصریح کرد: من با این پیشنهاد موافقم که گزینه ارائه دهیم که پرداخت ها هم به صورت ریالی هست و هم ارزی. این امکان باید برای خریدارد اضافه شود. از طرفی مساله نفت در بورس با عرضه پتروشیمی در بورس قابل مقایسه نیست. در بحث پتروشیمی معامله سقف دارد، به قیمت پایه عرضه می شود و به صورت داخلی این عرضه صورت می گیرد. اما در بحث نفت این طور نیست. ضمن انکه باید قیمت پایه را از قیمت معامله جدا کرد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: