۳ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۰۰:۵۹
مقاوم‌سازی کشاورزان در برابر تکانه‌های بازار

کاهش ریسک بازار محصولات کشاورزی با زراعت تلفیقی (IFS)

از جمله مزایای کشاورزی تلفیقی نسبت به کشاورزی تک‌محصولی، افزایش قدرت مانور کشاورزان در بازار و کاهش ریسک فروش محصول است که با تنوع تولیدات و ایجاد امکان فروش در زمان آینده مانع از تاثیرگذاری اُفت قیمت‌ها بر محصول کشاورزان می‌شود که این امر موجب حفظ و افزایش درآمد آنان می‌شود.

به گزارش عیارآنلاین، کشاورزی تلفیقی (IFS) تاکید بسیاری بر اقتصاد کشاورز دارد و در کنار افزایش درآمد با کاهش ریسک فعالیت، کشاورزان را در برابر تکانه‌های بازار مقاوم می‌کند. حوزه کشاورزی ذاتا با خطرات و ریسک مواجه است اما می‌توان اقدامات و سازوکارهایی ترتیب داد تا ریسک موجود حدالامکان کاهش یابد.

کشت تک‌محصولی و افزایش ریسک بازار

کشاورزان قبل از انتخاب نوع محصول مورد کشت خود، شرایط و معیارهای مختلفی مانند بازار و حاشیه سود محصول را می‌سنجند تا بر اساس آن محصول یا واحد خاصی را انتخاب و شروع به تولید آن کنند. کشاورزان بر اساس قیمت فعلی محصول و تجربیات گذشته، بازار و قیمت‌ها را پیش‌بینی می‌کنند، اما نکته این‌جاست که از شروع کار تا برداشت و احصاء محصول زمان زیادی می‌گذرد و به دلایل مختلفی از جمله بی‌ثباتی بازار و نواسانات قیمت عملا امکان پیش‌بینی نرخ محصول و شرایط بازار، برای چند ماه آینده وجود ندارد.

بسیاری از محصولات کشاورزی به دلایل عدیده‌ای، در زمان فروش با کاهش قیمت مواجه می‌شوند. از سوی دیگر فسادپذیری بالای محصولات خام کشاورزی، باعث می‌شود کشاورز زمانی که محصول خود را در معرض فاسد شدن دید ناگزیر به فروش هر چه سریع‌تر محصول خود شود و این‌جاست که خریدار می‌تواند با قیمت بازی کند. اشباع بازار هم دلیل دیگری است. اغلب، محصولات کشاورزی در یک برهه زمانی خاص، برداشت و روانه بازار می‌شوند که این مسئله ممکن است اشباع بازار را در پی داشته باشد. با اشباع بازار قیمت محصولات اُفت می‌کند و از آن‌جا که کشاورزان امکان انبار و ذخیره‌سازی محصولات را ندارند نمی‌توانند در زمان مناسبی آن را به بازار عرضه کند و مجبور به فروش محصول خود به قیمت پایین می‌شوند. مسئله دیگر که در کشت تک‌محصولی دیده می‌شود سرعت گردش مالی پایین کشاورزان است. در کشت تک‌محصولی کشاورز تنها یک یا دو محصول در سال برداشت می‌کند و این مسئله او را تحت فشار مالی و اقتصادی قرار می‌دهد چرا که درصدد است هرچه زودتر به منبع مالی برسد. در نتیجه همه این عوامل باعث می‌شوند کشاورز قدرت مانوری در بازار نداشته باشد و تسلیم قیمت‌های پایین شود.

IFS و افزایش قدرت مانور کشاورزان در بازار

در IFS با وجود محصولات متنوع که بعضا با تکمیل زنجیره ارزش به مرحله نهایی فروش رسیده‌اند، اثرات تنش‌های بازار کاهش خواهد یافت چرا که کاهش قیمت متوجه همه محصولات نمی‌شود و با کاهش قیمت یک محصول، تولیدات دیگری وجود دارند که می‌توانند جایگزین درآمد کشاورز شده و کاهش قیمت را جبران کنند. از طرف دیگر به دلیل وجود محصولات دارای ارزش افزوده در سبد فروش کشاورز، حضور او در بازار قوی‌تر خواهد بود. ضمن این‌که در صورت نبود بازار جذاب برای برخی از محصولات، می‌توان از آن‌ها در واحدهای موجود در مزرعه به عنوان نهاده استفاده کرد.

نکته جالب توجه دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که در IFS، می‌توان با فرآوری محصولات اولیه و خامی که با اُفت شدید قیمت مواجه شده‌اند، امکان فساد‌پذیری محصولات را تا مدت زیادی از بین برد و عمر محصولات را افزایش داد و با توجه به شرایط بازار و در زمان مناسب، آن را به فروش رساند. برای مثال بعضی میوه‌های درختی مانند زردآلو فسادپذیری سریعی دارند و اگر فرآوری نشوند باید به‌روز به فروش رسند و این یعنی کاهش قدرت کشاورز در بازار. اما با فرآوری محصولات می‌توان عمر آن‌ها را افزایش داد که در این صورت هم زنجیره ارزش در داخل مزرعه تکمیل می‌شود و هم کشاورز فرصت بیشتری دارد تا بتواند محصولات خود را روانه بازار کند و از آسیب‌هایی چون ضرر و زیان ناشی از کاهش مقطعی قیمت محصولات مصون بماند.

IFS و کاهش ریسک کنترل تنش‌های زیستی

در کشاورزی تک‌محصولی امکان آسیب آفات و بیماری‌ها بسیار بالاست چرا که اگر محصول با طغیان آفت اختصاصی مواجه شود تمام تولید کشاورز از بین خواهد رفت و او متحمل ضرر و زیان جبران ناپذیری خواهد شد و یا مجبور به استفاده از سموم و آفتکش‌ها به میزان بالاست تا محصول خود را حفظ کند که این خود هزینه‌های زیادی را متحمل کشاورز خواهد کرد، سلامت غذایی را تهدید کرده و در نهایت آسیب‌های محیط‌زیستی بالایی بر‌جا می‌گذارد.

اما در کشاورزی تلفیقی ضمن این‌که امکان بروز بیماری یا آفت اختصاصی پایین است، اگر محصولی با چالش آفت‌زدگی و یا بیماری روبرو شود محصولات دیگری وجود خواهند داشت که اثر‌پذیر نخواهند بود و کشاورز با به سرانجام رسانیدن و فروش آن می‌تواند خسارت وارده به محصول دیگر را جبران کند. حتی گاها دیده شده به دلیل وجود محصولی که ضد آفات و بیماری‌های خاصی بوده خطر آفت‌زدگی و تلف شدن در محصولات واحدهای دیگر از بین رفته است. برای مثال گونه‌هایی از گیاهان دارویی وجود دارند که دافع آفات اختصاصی محصولات زراعی‌اند و پرورش آن‌ها در کنار محصولات زراعی، منجر به دفع آفات اختصاصی می‌شود.

کشاورزی تلفیقی با ویژگی‌های منحصر به فردی که دارد از جهات مختلفی سطح رفاه کشاورزان را ارتقا می‌دهد که یکی از جنبه‌های آن بحث کاهش ریسک کشاورزی است که این خود منجر به مقاوم‌سازی کشاورزان در برابر تکانه‌های بازار و اُفت شدید قیمت‌ها و در نهایت کسب درآمد بیشتر برای آنان می‌شود. مسئولین حوزه کشاورزی نیز با انجام اقداماتی چون خرید تضمینی به کاهش ریسک کشاورزی پرداخته‌اند اما لازم است با اتخاذ سیاست‌های دقیق‌تر به گونه‌ای عمل کنند تا کشاورزان بدون وابستگی به خارج از مزرعه بتوانند به کار خود ادامه دهند.

******

پی نوشت:

[۱]– Integrated Farming System

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: