۱ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۲۷

بهره‌گیری از گاز سوخته برای حفظ تولید صیانتی نفت

برای تولید صیانتی نفت لازم است با بکارگیری روش‌هایی مانع از افت فشار میادین نفتی شد. تزریق گاز طبیعی سالیان متوالی به‌عنوان یکی از روش‌های موفق انجام شده است. تامین پایدار و متناسب با نیاز میادین کشور از مهم‌ترین موانع تزریق گاز طبیعی است. با تزریق گاز سوخته به‌جای گاز طبیعی می‌توان به نتایجی نزدیک به هم در ازدیاد برداشت دست یافت.

به گزارش عیارآنلاین، در آغاز استخراج نفت از مخزن، فشار نسبتاً بالای آن باعث می‌شود که نفت بدون اعمال نیروی خارجی و به‌طور طبیعی به سر چاه جریان یابد و به واحدهای بهره‌برداری هدایت شود. به‌عبارت‌دیگر، در این مرحله، تولید با انرژی خود مخزن صورت می‌گیرد. با ادامه تولید، فشار مخزن به‌تدریج کاهش می‌یابد و پس از یک دوره معین که ممکن است چند دهه هم طول بکشد، فشار مخزن به‌اندازه‌ای افت می‌کند که پس‌ازآن تولید نفت به‌طور طبیعی میسر نخواهد بود؛ بنابراین از روش‌های «ازدیاد برداشت» استفاده می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها روش تزریق گاز است. در این روش گاز طبیعی به‌صورت تدریجی و در طول عمر مخزن تزریق و پس از پایان تولید نفت میدان، تولید گاز آغاز می‌شود.

تزریق گاز طبیعی سالیان متوالی به‌عنوان یکی از روش‌های موفق برای بازیابی از مخازن موردتوجه بوده است. طبق مطالعات انجام‌شده در شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، میزان گاز طبیعی موردنیاز در سال ۱۳۹۹، به نقطه اوج خود یعنی ۱۹۹ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد و سپس روند نزولی پیداکرده و در سال ۱۴۱۴ تا ۱۴۰ میلیون مترمکعب کاهش می‌یابد. در عمل ۷۰ تا ۸۰ میلیون مترمکعب از نیاز تزریق گاز طبیعی تأمین‌شده است. با ادامه روند کنونی نسبت تزریق گاز طبیعی و تولید نفت، به میزان ۲.۳ تا ۲.۷ میلیارد بشکه هرز روی نفت وجود خواهد داشت و این میزان نفت دیگر قابل استحصال نخواهد بود که با احتساب قیمت هر بشکه نفت به ارزش ۵۰ دلار، معادل از دست دادن ۱۱۵ الی ۱۳۵ میلیارد دلار است.

تزریق گاز در عمده پروژه‌های کشور به‌منظور حفظ فشار مخزن و غیر امتزاجی صورت می‌گیرد و حجم گاز تزریقی عامل تعیین‌کننده در موفقیت پروژه است. درواقع به‌منظور حفظ فشار میدان می­بایست فضای خالی ایجادشده ناشی از تولید نفت را با تزریق حجم مناسبی از گاز جبران نمود؛ بنابراین می‌توان با تزریق گازی خنثی مانند گاز سوخته (گازهای حاصل از احتراق گاز طبیعی) به‌جای گاز طبیعی به نتایجی نزدیک به هم در ازدیاد برداشت دست یافت. البته انتخاب گاز مناسب با توجه به ملاحظات فنی مخزن و امکان تأمین مستمر و پایدار آن در حجم زیاد صورت می‌گیرد. تجربه‌های موفق جهانی نشان‌ ‌می‌دهد گاز سوخته جایگزین مناسب گاز طبیعی برای تزریق به میادین است.

تزریق گاز سوخته در تعدادی از میدان‌های امریکا مانند میدان بلاک ۳۱ تگزاس، میدان نیل لوزیانا، میدان بینگر شرقی اوکلاهاما، میدان هافکینز تگزاس، میدان هایدلبرگ غربی می‌سی‌سی‌پی و همچنین میدان‌هایی در چین مانند لیاهو استفاده‌شده است و نتایج قابل قبولی به‌دست‌آمده است. در برخی از این میدان‌ها ازدیاد برداشت در ابتدا با تزریق گاز طبیعی شروع شد و سپس طرح مورد تجدیدنظر قرار گرفت و ادامه تزریق با گاز سوخته انجام شد.

خواص گاز سوخته به ترکیب اجزای آن بستگی دارد. گاز سوخته به‌طور میانگین شامل ۸۷ درصد مولی نیتروژن و ۱۲ درصد مولی کربن دی‌اکسید و ۱ درصد مولی کربن منواکسید است. یک مترمکعب گاز طبیعی حدود ۹ تا ۱۲ مترمکعب گاز سوخته تولید می‌کند. به‌عبارت‌دیگر برای تأمین ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز موردنیاز برای تزریق در سال ۱۳۹۹ فقط کافی است حدود ۲۰ میلیون مترمکعب گاز طبیعی را بسوزانیم. گاز­ فلر و یا خطوط لوله گاز طبیعی موجود که برای تزریق به میادین نفتی ساخته‌شده است می‌تواند گاز موردنیاز برای تولید گاز سوخته را فراهم نماید.

در تزریق گاز طبیعی به میدان‌های نفتی، بخشی از گاز تزریقی به دلایل فنی و اقتصادی قابلیت استحصال مجدد ندارد. ضریب بازیافت در میادین گازی به‌صورت عمومی در بازه ۷۰ تا ۸۵ درصدی قرار دارد. به‌عبارت‌دیگر ۱۵ تا ۳۰ درصد از گاز در مخزن می‌ماند و قابل استحصال نیست. با فرض آن‌که با صرف هزینه ضریب بازیافت تا ۹۰ درصد افزایش یابد، ۱۰ درصد از گاز طبیعی میدان قابل تولید نیست و در مخزن حبس می‌شود.

به‌منظور ارزیابی دو روش تزریق گاز سوخته و گاز طبیعی داریم:

۱- در تولید ۱۰۰ واحد گاز سوخته، ۱۰ واحد گاز طبیعی سوزانده می‌شود.

۲- در تزریق ۱۰۰ واحد گاز طبیعی، حداقل ۱۰ واحد از گاز طبیعی در میدان حبس می‌شود و مجدداً قابل استحصال نیست.

به‌عبارت‌دیگر در دو روش مذکور، هرزروی گاز طبیعی تقریباً به یک‌میزان است. از طرفی با توجه به دلایل زیر تزریق گاز سوخته نسبت به تزریق گاز طبیعی اولویت دارد (مشروط به مطالعات مخزن).

۱- امکان تولید برق از حرارت تولیدشده در فرآیند سوختن

۲- کاهش/حذف هزینه انتقال گاز طبیعی موردنیاز به میدان

۳- حذف هزینه تولید مجدد گاز طبیعی تزریق‌شده

۴- امکان‌پذیری تأمین حجم گاز سوخته موردنیاز برای تزریق

با جایگزینی گاز سوخته امکان صادرات گاز طبیعی مازاد به‌منظور کسب درآمد ارزی وجود دارد. از طرف دیگر با تأمین حجم موردنیاز گاز تزریقی (گاز سوخته)، هرزروی نفت کاهش می‌یابد و با تولید صیانتی منافع بیشتری از میدان نصیب کشور می‌شود.

در پایان با توجه به اهمیت صادراتی گاز طبیعی و محدودیت‌های تأمین پایدار آن برای تزریق، پیشنهاد می‌شود (با در نظر گرفتن محدودیت‌های فنی میدان) گاز سوخته برای تزریق به میادین نفتی استفاده شود. لازم به ذکر است پروژه‌‌های تزریق گاز سوخته بر اساس ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید و با مشارکت بخش خصوصی قابل انجام است.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: