گزارش عملکرد وزارت راه و شهرسازی در سال اول دولت دوازدهم

نامعادله‌ای که حل نشد و هواپیماهایی که نیامده پَر کشیدند

در سال اول دولت دوازدهم، آخوندی و همکارانش تلاش زیادی کردند تا با سیاست تحریک تقاضا از طریق افزایش سطح تسهیلات خرید مسکن، به بخش مسکن رونق دهند؛ اما این سیاست وزارت راه و شهرسازی شکست خورد زیرا پس‌انداز اولیه و بازپرداخت اقساط این وام‌ها بدون توجه مناسب به سطح اقتصادی مردم تنظیم شده بود.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عیارآنلاین، پرونده «فرصت پنجم» به موضوع بررسی عملکرد سالانه دولت دوازدهم در یک سال گذشته اختصاص دارد. این پرونده از سوی مرکز رصد کنکاش تهیه شده است و تدریجاً منتشر خواهد شد. امروز، دومین بخش از این پرونده، با موضوع گزارش عملکرد وزارت راه و شهرسازی انتشار می‌یابد. در این گزارش، مهم‌ترین اقدامات و رویکردهای این وزارتخانه در یک سال اخیر بررسی می‌شود.

افزایش سقف تسهیلات خرید مسکن

ازجمله مهم‌ترین اقدامات دولت دوازدهم در سال اول فعالیت‌های خود افزایش سقف تسهیلات خرید مسکن بود.  طی سال گذشته میزان وام بدون سپرده (اوراق‌دار) مسکن با افزایش ۵۰ درصدی نسبت به سال قبل به ۱۸۰ میلیون تومان رسید[۱] و پیشنهاد وزارت راه‌وشهرسازی مبنی بر افزایش وام صندوق پس‌انداز مسکن یکم از ۱۶۰ میلیون تومان به ۲۰۰ میلیون تومان برای زوجین به شورای پول و اعتبار تقدیم شد که هم چنان  در انتظار تصویب است[۲].

در کنار افزایش میزان تسهیلات خرید مسکن، نرخ سود تسهیلات مسکن نیز کاهش یافت و نرخ سود وام صندوق پس‌انداز مسکن یکم در بافت‌های فرسوده از ۸ درصد به ۶ درصد و در سایر بافت‌ها از ۹.۵ درصد به ۸ درصد رسید[۳].

همچنین وزارت راه و شهرسازی در سال‌های اخیر، به صورت مرحله ای سقف تسهیلات مسکن مهر را از ۲۵ میلیون تومان به ۳۰ میلیون تومان و در گام پایانی به ۴۰ میلیون تومان افزایش داد که این مورد ازجمله اقدامات مثبت وزارت راه‌وشهرسازی به شمار می‌رود[۴].

آخوندی؛ پیگیر برداشت از صندوق توسعه ملی

وزارت راه‌وشهرسازی در یک سال اخیر پیگیر تخصیص ۱ میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی به یارانه سود و وام مسکن در راستای سیاست‌های مسکن حمایتی بوده است[۵]. در این رابطه، اردیبهشت‌ماه سال جاری، آخوندی، وزیر راه و شهرسازی از ارائه پیشنهاد به رئیس‌جمهور برای سپرده‌گذاری یک میلیارد دلاری دولت در صندوق پس‌انداز مسکن از محل صندوق توسعه ملی خبر داد. اخوندی به این می اندیشید که  با این روش بخش مسکن دارای برنامه ‌شود، در عین حالی که هزینه‌ای متوجه بودجه نشود[۶].

بازآفریتی شهری؛ با برنامه، بی اقدام

با شروع دولت دوازدهم توجه ویژه‌ای به موضوع بازآفرینی محلات فرسوده شهری شد. به‌طوری‌که رئیس‌جمهور دستور داد تا سالانه ۱۰ درصد از بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری نوسازی شوند[۷]. در این راستا، عشایری، مدیرعامل شرکت عمران و بهسازی شهری ایران، اول خردادماه سال ۹۷ را زمان آغاز به کار عملیات طرح ملی بازآفرینی شهری عنوان کرد[۸]. ولی هنوز که هنوز است بافت های فرسوده در انتظار عنایت و نظر لطف مدیرانی هستند که وعده داده بودتد و هنوز اقدامی نکرده اند.

افزایش میزان تسهیلات مسکن روستایی

اخوندی و همکارانش در بنیاد مسکن، در یک سال اخیر برای افزایش وام نوسازی مسکن روستایی از ۲۰ به ۲۵ میلیون تومان تلاش می کردند[۹]. در همین راستا، فروردین‌ماه سال ۹۷، رئیس بنیاد مسکن خبر از اعطای وام ۲۵ میلیون تومانی مسکن برای احداث ۲۰۰ هزار واحد مسکونی روستایی با سفته زنجیره‌ای (ضمانت زنجیره‌ای افراد برای یکدیگر) و سود ۵ درصد داد[۱۰] که امید است جنس این وعده اقای رئیس دیگر وعده های عملی نشده فرق داشته باشد.

قانون برنامه ششم توسعه[۱۱] دولت را موظف کرده است به‌منظور کاهش آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی، زمینه بهسازی و نوسازی سالانه حداقل دویست هزار واحد مسکونی روستایی را با پرداخت تسهیلات ارزان‌قیمت فراهم کند[۱۲].  در پنج سال گذشته (اسفندماه ۹۶ -۹۲)، طبق آمار رسمی بنیاد مسکن، ۱۸۷ هزار و ۱۳ واحد مسکن روستایی در کشور نوسازی و بهسازی شد[۱۳]. با این اوصاف انتظار می‌رفت طی یک سال اخیر، میزان بازسازی واحدهای فرسوده روستایی افزایش پیدا کند. لکن طبق گزارش سازمان برنامه‌وبودجه در تشریح نحوه اشتغال‌زایی دولت در سال ۹۷، تنها برای نوسازی و بهسازی ۵۰ هزار واحد مسکونی روستایی برنامه‌ریزی‌شده است[۱۴].

  بازسازی مناطق زلزله‌زده کرمانشاه

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در بازسازی واحدهای مسکن روستایی آسیب‌دیده زلزله کرمانشاه (سرپل ذهاب) عملکردی قابل‌قبولی داشت. بنیاد مسکن برای این مهم، برای هر خانواده ۳۰ میلیون تومان وام مسکن ۴ درصدی، ۵ میلیون تومان وام بلاعوض احداث، ۱۰ میلیون تومان وام قرض‌الحسنه معیشتی (لوازم‌خانگی و غیره)، ۳ میلیون تومان وام بلاعوض اسکان موقت یا کانکس همراه با تقبل تمام هزینه‌های نقشه‌کشی ساختمان، نظارت و آواربرداری را در نظر گرفت[۱۵].

هواپیماهایی که نیامده، پَر کشیدند

پیرو قراردادهای خرید هواپیما، در سال ۹۶، از ۲۰ هواپیمای ATR توافق شده هشت فروند هواپیمای ATR جدید، در دو نوبت[۱۶] وارد کشور شد [۱۷] و مردادماه ۹۷، شرکت ATR، تعداد ۵ فروند هواپیمای جدید دیگر را تحویل ناوگان هوایی کشور نمود. گفتنی است تا فروردین سال ۹۶ سه هواپیمای ایرباس از ۱۰۰ هواپیمای تفاهم شده تحویل کشور ‌شد[۱۸] و با اعلام خروج امریکا از برجام، هیچ هواپیمای ایرباس دیگری به ایران تحویل داده نخواهد شد[۱۹]. در این راستا شرکت بوئینگ هم اعلام کرد که نمی‌تواند هیچ یک از ۸۰ هواپیمای معهود را تحویل ایران دهد[۲۰]. به عبارت دیگر از ۲۰۰ تخم مرغ هوایی وزارت راه تنها ۱۸ تا جوجه شدند.

۵۱۰ کیلومتر ریل گذاری در یک سال اخیر

در سال ۹۶ شبکه ریلی کشور توسعه خوبی داشت. به گفته خادمی، معاون وزیر راه و شهرسازی، قرار بود سال ۱۳۹۶، ۵۱۶ کیلومتر ریل‌گذاری انجام شود که تا پایان سال ۹۶، ۵۱۰ کیلومتر از آن اجرایی شد[۲۱] که این عملکرد قابل تقدیر است کما اینکه حجم قبال توجهی از زیر سازی های این ریل گذاری ها ددر سال های قبل انجام شده بود.

در نمودار زیر مقدار افزایش طول خطوط اصلی ریلی کشور از سال ۸۶ تا ۹۶ نشان داده می‌شود.

نمودار ۱ – مقدار افزایش طول خطوط ریلی اصلی( منبع: سالنامه‌های آماری راه‌آهن)

تحویل نمونه ریل داخلی ذوب آهن به راه آهن

سرانجام و پس از کش‌وقوس‌های فراوان و دعواهای رسانه ای مدیران ذوب اهن و راه اهن، اردیبهشت ۹۷، بازرس معتمد وزارت راه و شهرسازی، کیفیت ریل تولیدی ذوب‌آهن را تأیید نمود[۲۲] و خرداد ۹۶، راه‌آهن اولین محموله ریل را از ذوب‌آهن تحویل گرفت[۲۳] . معاون بازاریابی ذوب‌آهن، ۲۷ تیر ۹۷ بیان داشت که محموله دوم ریل نیز در حال تولید است که به‌محض اعلام آمادگی حمل توسط راه‌آهن، تحویل خواهد شد[۲۴].

مسکن اجتماعی؛ در پیله وعده‌ها

وزیر راه و شهرسازی در آبان سال ۹۲ با تأکید بر توقف طرح مسکن مهر، از شروع طرح جدیدی به نام «مسکن اجتماعی» با هدف حمایت از گروه‌های کم‌درآمد خبر داد[۲۵]. دولت قصد داشت سالانه در تأمین ۱۰۰هزار واحد مسکونی در قالب این طرح مشارکت نماید[۲۶]. لکن باگذشت بیش از یک سال از وعده دولت، این طرح تاکنون عملیاتی نشده است.

مسئولین وزارت راه و شهرسازی باز هم دیواری کوتاه تر از دیوار بهانه “کمبود منابع مالی” پیدا نکردند و مهم‌ترین دلیل اجرایی نشدن طرح مسکن اجتماعی را کمبود منابع مالی دانستند[۲۷].

نامعادله عرضه و تقاضای مسکن

ازجمله مهم‌ترین سیاست‌های بخش مسکن وزارت راه‌ و شهرسازی در چند سال گذشته عدم ورود به حوزه ساخت و تولید مسکن بوده است. آخوندی معتقد است بدون شک دولت نباید تحت هیچ شرایطی در حوزه ساخت‌وساز وارد شود و اگر قرار باشد عملکرد دولت با ساخت خانه اندازه‌گیری شود، دولت نباید حتی یک واحد خانه بسازد[۲۸]. افزایش قیمت مسکن به دلیل ناهماهنگی میان عرضه و تقاضا، یکی از چالش‌های مطرح درباره سیاست‌ فوق است. این در حالی است که بر اساس طرح جامع مسکن[۲۹] مقررشده بود در هرسال یک‌میلیون و پنجاه‌هزار واحد مسکونی در کشور ساخته شود.[۳۰] که وزارت راه مشخص نمی کند که این برنامه ریزی چگونه باید تحقق یابد.

باز ماندن پرونده تحویل مسکن مهر

آبان ماه سال ۹۲، دستور توقف ساخت مسکن مهر از سوی وزارت راه و شهرسازی وقت صادر شد[۳۱]. اگرچه به گفته قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی در مسکن مهر، بهمن‌ماه سال ۹۴، اتمام طرح مسکن مهر در کشور تا پایان سال ۹۵ از تأکیدات رئیس‌جمهوری و وزیر است[۳۲] ولی اتمام ساخت واحدهای مسکن مهر تا پایان سال ۹۵ که هیچ،  این پرونده تا به امروز هم بسته نشده است و همواره حواش مسکن مهر بیشتر از متن ان بوده و متقاضیان هم چنان در انتظار مسکن خود نشسته اند.

 نازِ وزارت راه برای راه‌اندازی سامانه ملی املاک و اسکان کشور

طبق سرشماری سال ۹۵، بیش ۲.۵۸ میلیون واحد خانه خالی در کشور وجود دارد که این مسئله خسارت‌های بسیاری را بر اقتصاد کشور وارد آورده است[۳۳].

وزارت راه و شهرسازی موظف گشت که ظرف شش ماه (تا بهمن‌ماه ۹۴) «سامانه ملی املاک و اسکان کشور» را راه‌اندازی کند تا مشکلی برای شناسایی خانه‌های خالی وجود نداشته باشد و با اخذ مالیات بر خانه‌های خالی امکان احتکار مسکن توسط دلالان و سوداگران از بین برود[۳۴]. لکن تاکنون سامانه مذکور عملیاتی نشده است و وزارت خانه به هر نحوی می خواهد از زیر این وظیفه شانه خالی کند.

سوداگران مسکن، سرخوش از خلاء مالیات بر عایدی سرمایه

مالیات بر عایدی سرمایه ازجمله راهکارهای پیشنهادی برای افزایش شفافیت حوزه زمین و مسکن و کاهش سوداگری‌های این بخش محسوب می‌شود. به‌رغم اهمیت این ابزار قانونی در جلوگیری از سوداگری‌های حوزه مسکن و به دنبال آن هدایت نقدینگی این بخش به سمت تولید و عرضه پایدار، وزیر راه و شهرسازی در اردیبهشت ۹۳ با ارسال نامه‌ای به ریاست مجلس خواستار عدم تصویب ورود مالیات بر عایدی سرمایه به لایحه اصلاح مالیات‌های مستقیم شد[۳۵]. نتیجه آنکه مالیات بر عایدی سرمایه به تصویب مجلس نرسید و این ابزارِ کارآمد بی‌استفاده ماند.  هنوز که هنوز است اقدامی عملی در این راستا صورت نگرفته که از نقاط ضعف وزارت راه و شهرسازی است.

ناتمامی برخی محورهای مهم ریلی

به گفته خادمی، در حال حاضر بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ کیلومتر خط ریلی جدید در کشور در حال اجرا است[۳۶]؛ امّا باید اذعان نمود که همه این خطوط درجه اهمیت یکسانی ندارند و انتظار می‌رود که محورهای راهبردی و ترانزیتی ریلی هم چون محور سرخس – چابهار، محور خواف – هرات، محور کرمانشاه – خسروی، محور رشت – استارا و محور شلمچه – بصره از توجه و پیشرفت بیشتری برخوردار باشند.

 

دانلود کامل گزارش

 

[۱] خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۶۰۸۲۹۰۰۰۷۴۶

 خبرگزاری مهر، کد خبر: ۴۲۷۵۸۱۷ [۲]

 پرتال بانک مسکن، کد خبر: ۵۴۷۰[۳]

 خبرگزاری تسنیم، کد خبر: ۱۲۸۷۲۹۹ [۴]

 خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۷۰۲۰۳۰۰۱۱۸۱ [۵]

 خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۷۰۲۰۳۰۰۱۱۸۱ [۶]

 باشگاه خبرنگاران جوان، کد خبر: ۶۴۳۱۳۴۸[۷]

 خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)، کد خبر: ۸۲۸۵۹۸۹۳ [۸]

 خبرگزاری مهر، کد خبر: ۴۲۶۷۸۰۱[۹]

 پایگاه خبری-تحلیلی عیارآنلاین، کد خبر: ۲۷۱۹۶۱[۱۰]

[۱۱] بند «ب» ماده ۵۹

 پایگاه خبری-تحلیلی اقتصاد مقاومتی، کد خبر: ۴۱۲۴۲۲۱۸ [۱۲]

 پایگاه خبری-تحلیلی عیارآنلاین، کد خبر: ۴۴۵۹۸[۱۳]

 پایگاه خبری-تحلیلی اقتصاد مقاومتی، کد خبر: ۴۱۲۴۲۲۱۸[۱۴]

 پایگاه خبری-تحلیلی عیارآنلاین، کد خبر: ۲۶۳۴۳۴[۱۵]

[۱۶] خبرگزاری مشرق/ کد خبر: ۷۹۹۴۷۷

[۱۷] خبرگزاری ایسنا/ کد خبر: ۹۶۱۰۰۹۰۴۴۶۱

[۱۸] خبرگزاری فارس/ کد خبر: ۱۳۹۶۰۱۰۵۰۰۰۵۹۴

[۱۹] پایگاه خبری تحلیلی تین نیوز/ کد خبر: ۱۶۸۸۵۳

[۲۰] پایگاه خبری تحلیلی فرارو/ کد خبر: ۳۶۲۷۹۱

[۲۱] خبرگزاری مهر/ کد خبر: ۴۲۸۶۴۶۹

[۲۲] پایگاه خبری تحلیلی تین نیوز/ کد خبر: ۱۶۶۳۳۷

[۲۳] خبرگزاری ایرنا/ کد خبر: ۸۲۹۴۴۴۳۱

[۲۴] خبرگزاری تسنیم. کد خبر: ۱۷۷۹۴۱۸

 روزنامه جام جم، کد خبر: ۲۳۵۰۲۱۹۶۰۳۳۶۲۳۰۸۶۰۳ [۲۵]

 خبرگزاری تسنیم، کد خبر: ۱۳۳۵۲۴۸ [۲۶]

 خبرگزاری ایسنا، کد خبر: ۹۶۰۸۲۹۱۶۸۸۶ [۲۷]

 پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، کد خبر: ۵۵۸۸۸[۲۸]

[۲۹]  وزارت راه و شهرسازی این طرح را در خرداد ماه سال ۱۳۹۴ منتشر کرد.

[۳۰] خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۴۰۲۱۹۰۰۰۲۸۲

 خبرگزاری خانه ملت، کد خبر: ۲۳۹۸۶۹[۳۱]

 خبرگزاری ایرنا، کد خبر: ۸۱۹۴۷۶۴۱ [۳۲]

 پایگاه خبری-تحلیلی عیارآنلاین، کد خبر: ۲۷۸۷۱۸[۳۳]

[۳۴] خبرگزاری فارس، کد خبر: ۱۳۹۵۰۲۱۳۰۰۰۵۴۱

 خبرگزاری تسنیم، کد خبر: ۳۶۳۲۳۶ [۳۵]

[۳۶] خبرگزاری مهر/ کد خبر: ۴۲۸۶۴۶۹

برچسب‌ها:

چهره‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: