پاسخ به شبهات درباره بورس نفت-قسمت دهم

چگونگی فروش ریالی نفت در اتاق شیشه‌ای بورس

با مطرح‌شدن بحث عرضه نفت خام در بورس سؤالاتی پیرامون چگونگی این عرضه وجود دارد عده‌ای معتقدند این عرضه نفت در بورس مشکلات بنیادی دارد اما برخی دیگر از کارشناسان نه‌تنها این مشکلات را بنیادی نمی‌دانند بلکه برای عرضه نفت در بورس راهکار‌های عملیاتی ارائه می‌کنند.

 

به گزارش عیارآنلاین، فارغ از این‌که ورود بخش خصوصی به چرخه اقتصاد در راستای اقتصاد مقاومتی و مردمی کردن اقتصاد است اما در برخی مواقع، ازجمله زمان تحریم اهمیت این موضوع به‌مراتب بیشتر می‌شود. سپردن بخشی از نفت به بخش خصوصی بالاخره باید از جایی شروع شود تا هم حرکتی به سمت مردمی شدن اقتصاد شده باشد و هم در زمان تحریم با تعدد فروشندگان مشکلی برای فروش نفت پیش نیاید.

از میان راهکارهای موجود برای فروش نفت خام به بخش خصوصی، بورس انرژی بهترین گزینه است. درواقع به‌جای اینکه بین فروشنده و خریدار قرارداد محرمانه‌ای بسته شود که تقریباً هیچ‌کس از چندوچون آن مطلع نباشد و امکان ایجاد فساد، رانت و عدم بازگشت پول نفت وجود داشته باشد با فروش نفت خام در بورس هم فروشنده و خریدار به‌اصطلاح در اتاق شیشه‌ای قرار خواهند گرفت و هم قرارداد، تضمین‌ها، قیمت‌ها و سایر متغیرهای فروش نفت شفاف خواهد شد.

قیمت‌گذاری

مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت به‌عنوان متولی فروش نفت خام ایران در ابتدا باید نفت را باقیمتی متعادل در بورس عرضه کند. برای مثال در شرایط عادی قیمت نفت در بازار بورس تقریباً همان قیمت جهانی نفت است. اما در زمان تحریم قیمتی که با آن نفت ایران می‌تواند به فروش برسد به علت هزینه‌های تحریم، عملاً کم‌تر از قیمت هر بشکه در شرایط عادی است. چراکه اولاً پوشش بیمه‌ای حمل‌ونقل و قراردادها همگی هزینه‌بر است و ثانیاً – از همه مهم‌تر – بلوکه شدن پول‌ها در بانک‌های خارجی و یافتن و استفاده از کانال بانکی و تراکنش‌ها از طریق آن هزینه‌های فروش نفت را افزایش می‌دهد. پس منطقی است اگر امور بین‌الملل، با کسر این هزینه‌ها قیمت فروش نفت عرضه‌شده در بورس را معقولانه تا حدود ۱۰% معاملات اخیر خود کاهش دهد و آن را به‌عنوان قیمت پایه به بورس ارائه دهد تا بخش خصوصی بیش‌ازپیش از نفت عرضه‌شده استقبال کند. هرچند بخش خصوصی در شرایط تحریم با همان مشکلات ذکرشده روبروست اما بخش خصوصی نسبت به امور بین‌الملل انعطاف‌پذیری بیش‌تری برای دور زدن تحریم‌ها دارد.

تضمین و مزایده

شرکت ملی نفت باید بانک‌های مورد تائید خود را ازجمله خصوصی یا دولتی به بورس پیشنهاد دهد و بورس انرژی به‌عنوان حلقه رابط بین شرکت ملی نفت و بخش خصوصی این بانک‌ها را به بخش خصوصی برای ارائه تضمین معرفی کند بخش خصوصی با باز کردن اعتبارات اسنادی مورد تائید شرکت ملی نفت در بانک‌های موردنظر شرایط لازم برای ورود به بورس انرژی به‌عنوان خریدار را پیدا می‌کند. تا در صورت عدم پرداخت به‌موقع مبلغ موردتوافق تضمین‌ها به‌راحتی قابل وصول باشند. حال نفت خام باقیمت پایه تعیین‌شده شرکت ملی نفت به مزایده گذاشته می‌شود. عرضه نفت در بورس در مرحله اول به‌صورت فیزیکی خواهد بود، بخش خصوصی در مزایده نفت در بورس شرکت می‌کند و در صورت کسب امتیاز خرید و ارائه بیش‌ترین قیمت، با توجه به شرایط ذکرشده در قرارداد نفت ظرف چند روز یا چند ماه به آن‌ها تحویل داده می‌شود.

اگر تحویل چندروزه باشد طبیعی است چون زمان خرید و تحویل کوتاه است اختلاف قیمتی که بخواهد خریدار یا فروشنده را تهدید کند وجود ندارد. لذا نیازی به معامله در بازار آتی برای پوشش ریسک وجود ندارد. اما برخی از معاملات ممکن است ماهانه باشد و موعد تحویل محموله یک ماه یا چند ماه بعد باشد. باید به این نکته توجه کرد که هم‌اکنون شرکت ملی نفت، نفت خود را به‌صورت قراردادهای یک‌ماهه و چندماهه بدون هیچ‌گونه پوشش ریسک به فروش می‌رساند و بخش خصوصی هم به‌عنوان خریدار نفت، در صورت عرضه نفت در بورس بدون بازار آتی آمادگی خود جهت خرید نفت را اعلام کرده است. بنابراین عرضه نفت در بورس بدون بازار کاغذی مشکلی نخواهد داشت زیرا اولا فروش نفت بدون پوشش ریسک امری عادی و جاری در شرکت ملی نفت است و دوما بخش خصوصی حاضر به خرید نفت  بدون بازار کاغذی است و پوشش ریسک و نگرانی برای این بخش در حوزه فعالیت شرکت ملی نفت نمی‌باشد.

اما اگر بنا به دلایل مختلف  قرار بر این باشد که نفت به‌صورت سلف یا آتی به فروش رسد. ایجاد بازار کاغذی در بورس برای نفت محدودیتی ندارد چراکه ظرفیت آن در بورس وجود دارد و یک دهه است که در بازار سرمایه معاملات آتی صورت می‌پذیرد. برای مثال هم‌اکنون در بورس، معاملات آتی سکه  در حال انجام شدن است. بنابراین شرایط برای ایجاد بازار آتی بورس هم به لحاظ نرم‌افزاری و هم به لحاظ مقررات محیا است و هیچ محدودیت ساختاری‌ای وجود ندارد.

محموله‌های کوچک به‌جای محموله‌های بزرگ

ضروری است مقدار نفت عرضه‌شده در بورس در ابتدا به‌صورت هفتگی دویست هزار بشکه باشد. این مقدار حدوداً ۳% از فروش روزانه نفت کشور را شامل می‌شود و طبیعتاً محموله خریداری‌شده بخش خصوصی در مقایسه با محموله‌های شرکت نفت حجم کوچک‌تری دارد. وقتی حجم محموله‌ها کوچک‌تر شود حمل‌ونقل آن و همچنین تراکنش‌های بانکی آن در کارکرد با بانک‌های بین‌المللی راحت‌تر می‌شود. بخش خصوصی محموله‌های کوچک‌تر را به مقصدهای مختلفی می‌برد که در آن‌جا بتواند آن را بفروشد. با توجه به این‌که فروش به‌صورت ریالی خواهد بود الزامی برای فروش نفت به‌صورت دلاری نخواهد بود و برای مثال بخش خصوصی می‌تواند نفت را با ارز کشور مقصد بفروشد و ارز کشور مقصد را به بازار ایران آورده و تبدیل به ریال کند و با بورس و به‌تبع آن شرکت ملی نفت تسویه کند. از طرفی بخش خصوصی که در شرایط تحریم حاضر به خرید نفت می‌شود با دانستن این مشکلات پا به فروش نفت در بازارهای بین‌المللی می‌گذارد که طبق گفته حسینی مدیرعامل بورس انرژی در صورت عرضه نفت در بورس بخش خصوصی برای فروش نفت آمادگی لازم را اعلام کرده است.

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: