مسیر ترکیه برای خودکفایی و تأمین بذر /بخش دوم

اقدامات ترکیه طی حدود یک دهه اخیر باعث رشد و پیشرفت چشمگیر و خودکفایی این کشور در صنعت بذر و نهال شده است. فعال‌سازی بخش خصوصی، اعطای یارانه به بخش تولید کنندگان بذر و نهال اصلاح شده، به رسمیت شناختن حقوق مالکیت معنوی بهنژادگران و اجرای مقررات کیفری سخت­گیرانه برای  متخلفان از جمله اقداماتی است که صنعت بذر ترکیه را طی یک دهه اخیر دگرگون کرده است.

به گزارش عیارآنلاین، بررسی اقدامات کشور ترکیه برای ساماندهی صنعت بذر نشان داد ترکیه برای خودکفایی و تأمین بذر سه اقدام شامل ۱- فعال­سازی بخش خصوصی برای تولید بذر، ۲- اعطای یارانه برای تولید و مصرف بذر اصلاح شده و ۳- وضع و اجرای قوانین مناسب بذر انجام داده است(شکل ۱)که یاداشت قبل به بررسی دو اقدام اول ترکیه پرداخت و یادداشت حاضر اقدام سوم ترکیه که مربوط به وضع قوانین جدید و اجرای مناسب آن است، را مورد بررسی قرار می­دهد.

ترکیه در سال ۱۹۶۳ به عضویت انجمن بین‌المللی آزمون بذر ( International Seed Testing Association) و در سال ۱۹۶۸ به عضویت سامانه صدور گواهینامه OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در گروه‌های محصولات زراعی و محصولات علوفه‌ای پذیرفته شد. سپس در سال ۱۹۸۹، ترکیه اقدامات اولیه جهت همبستگی با اروپا را انجام داد و برخی از گونه‌های بذرهای تصویب شده در اروپا را پذیرفت. مرکز صدور گواهی بذر و ثبت گونه (The Variety Registration and Seed Certification Center) در سال ۲۰۰۱ در آنکارا تأسیس شد و در زمره آزمایشگاه‌های معتبر توسط انجمن بین‌المللی آزمون بذر قرار گرفت.

قانون و مقررات مربوط به بذر در ترکیه عمدتاً با رویکردهای قانونی و اجرایی در سایر کشورهای پیشرفته شباهت دارد. قانون اصلی بذر ترکیه که از سال ۱۹۶۳ اجرا شده است و در سال ۲۰۰۶ اصلاح شد. صنعت بذر در ترکیه اصولاً مطابق قوانین زیر اداره می‌شود:

  • قانون کشاورزی (Agriculture Law) به شماره ۵۴۸۸ صادره مورخ ۱۸ آوریل ۲۰۰۶؛
  • قانون حمایت از حقوق پرورش‌دهندگان گونه‌های گیاهی جدید (Law on Protection of Breeder’s Rights of New Plant Varieties) به شماره ۵۰۴۲ صادره مورخ ۸ ژانویه ۲۰۰۴؛
  • قانون ایمنی زیستی (Biosafety Law) به شماره ۵۹۷۷ صادره مورخ ۱۸ مارس ۲۰۱۰؛
  • قانون خدمات دامپزشکی، بهداشت گیاهان، غذا و تغذیه (Veterinary Services, Plant Health, Food and Feed Law) به شماره ۵۹۹۶ صادره مورخ ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰.

وزارت غذا، کشاورزی و دامداری به‌عنوان متصدی اصلی بر صنعت بذر محصولات نظارت دارد. بخش‌های وزارت که در حوزه صنعت بذر فعالیت دارند، عبارت‌اند از:

  • اداره کل تولیدات گیاهی (BUGEM) که مسئولیت سیاست‌ها، مشوق‌ها، یارانه‌ها، تولید، عرضه، واردات، صادرات، ثبت‌، صدور گواهی‌، بازرسی‌های صنعت بذر و حفاظت از گونه‌های گیاهی جدید را بر عهده دارد؛
  • اداره کل سیاست‌ها و تحقیقات کشاورزی (TAGEM) که مسئولیت توسعه و پرورش گونه را بر عهده دارد؛
  • اداره کل غذا و کنترل (GKGM) که مسئولیت استانداردهای بهداشتی و بهداشت گیاهی و خدمات قرنطینه را بر عهده دارد.

اتحادیه تولیدکنندگان بذر ترکیه

اتحادیه تولیدکنندگان بذر ترکیه[۱] (TURKTOB) سازمان کارشناسی اصلی در حوزه  بذر و نهال در ترکیه به شمار می‌رود که دارای ۷ اتحادیه فرعی شامل اتحادیه احیاء کنندگان گیاهان، تولیدکنندگان و صنعت­گران حوزه بذر، تولیدکنندگان نهال‌های بذری، تولیدکنندگان نهال، تولیدکنندگان بذر، توزیع‌کنندگان بذر، تولیدکنندگان گیاهان آپارتمانی می­باشند. اشخاص حقیقی یا حقوقی برای فعالیت در هریک از این شاخه­ها می­بایست عضو وابسته اتحادیه فرعی مرتبط با حوزه‌های فعالیت خود باشند. انجمن‌های فرعی تولیدکنندگان و صنعت­گران بذر (TSUAB) در سال ۲۰۰۸ تأسیس شد و شرکت‌های فعال در صنعت بذر به لحاظ قانونی باید بخشی از این سازمان باشند.  فهرست اعضای آن‌ها در www.tsuab.org.tr/UyeSearch ارائه شده است.

حقوق مالکیت معنوی (حفاظت از گونه گیاهی / پتنت‌های گیاهی)

ترکیه با کنوانسیون اتحادیه بین‌المللی حفاظت از گونه‌های جدید گیاهی (UPOV) و اصلاحات آن در سال‌های ۱۹۷۲، ۱۹۷۸ و ۱۹۹۱ در ۱۸ نوامبر ۲۰۰۷ موافقت کرده است. اداره کل تولیدات گیاهی مسئولیت اجرای حقوق گونه‌های گیاهی (Plant Variety Rights) را بر عهده دارد و قانون شماره ۵۰۴۲ در مورد حفاظت از حقوق پرورش‌دهندگان گونه‌های جدید گیاهی و مقررات آن اعمال می‌شود. مطابق این قانون، از حقوق افرادی که تابعه ترکیه هستند یا اشخاص حقیقی یا حقوقی که ترکیه اقامت و یا شرکت دارند و یا کسانی که دارای حق درخواست در محدوده کنوانسیون UPOV هستند، حفاظت می‌شود.

مقررات کیفری قوانین بذر ترکیه

اشخاص حقیقی یا حقوقی که نهال‌های بذری معیوب تولید کرده‌اند، فروخته‌اند، توزیع نموده‌اند، وارد کرده‌اند یا به هر روشی در بازار قرار داده‌اند که منجر به خسارت شده است، ضمن حفظ ماهیت کیفری جرم آنها، محکوم به پرداخت کلیه خسارات هستند.

تبلیغات فریب‌کارانه برای ارائه کیفیاتی که در زمان ثبت گونه بذری فاقد آن است، محکوم به پرداخت ۱۰ میلیارد لیره ترکیه می‌شوند. در صورت تکرار این جرایم، مجرمان تا ۵ سال از تجارت نهال یا بذر محروم می‌شوند. چنین بذر و نهال‌هایی توسط وزارت توقیف می‌شوند و رفع مصادره توسط دادگاه کیفری صلح صادر می‌شود. در صورتی که حکم رفع مصادره صادر شود، همه هزینه‌هایی که مجرمان متحمل شده‌اند، توسط وزارت بازپرداخت می‌شود.

کسانی که بدون رعایت قوانین منطقه ویژه تولید بذر و نهال‌هایی که وزارت تصویب کرده است، اقدام به پرورش بذر و نهال یا محصولات گیاهی در محدوده این منطقه می‌کنند، محکوم به پرداخت ۳ میلیارد لیره ترکیه می‌شوند. چنین کشت‌هایی توسط وزارت از بین می‌روند و همه هزینه‌ها بر عهده تولیدکننده است و در صورت لزوم باید پرداخت شود.

جمع بندی

اقدامات ترکیه طی حدود یک دهه اخیر باعث رشد و پیشرفت چشمگیر و خودکفایی این کشور در صنعت بذر و نهال شده است. فعال‌سازی بخش خصوصی، اعطای یارانه به بخش تولید کنندگان بذر و نهال اصلاح شده و مصرف کنندگان بذر و نهال اصلاح شده، ایجاد نهادها و اتحادیه­‌های تخصصی بذر که بازیگران اصلی صنعت بذر ترکیه هستند، به رسمیت شناختن حقوق مالکیت معنوی بهنژادگران و اجرای مقررات کیفری سخت­گیرانه برای  متخلفان از جمله اقداماتی است که صنعت بذر ترکیه را طی یک دهه اخیر دگرگون کرده است. و این کشور را در تولید و تجارت بذر و نهال جزء کشورهای پیشرو قرار داده است.

******

پی نوشت:

[۱] Turkish Union of Seed Producers

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: