۲۷ مرد ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۴۴
پاسخ به شبهات درباره بورس نفت-قسمت پنجم

مزایده نفت در بورس حراجی نیست

برخی از مدیران نفتی و کارشناسان، معتقدند بورس ایران در حال حاضر چیزی شبیه حراجی است و قیمت نفت در آن درواقع کف قیمت موردقبول تعیین می‌شود حال‌آنکه در بورس، نفت به مزایده گذاشته می‌شود و قیمت بر اساس رقابتی شفاف و با سیر صعودی تعیین می‌شود.

به گزارش عیارآنلاین، پس از صحبت‌های مقامات دولتی پیرامون عرضه نفت خام در بورس، برخی از مدیران نفتی کشور اشکالاتی به این طرح وارد می‌کنند. از جمله اینکه عرضه نفت در بورس انرژی ایران با سایر بورس‌های دنیا تفاوت دارد و بازاری به‌صورت حراجی ایجاد می‌کند. شرکت ملی نفت، بورس ایران را به چشم حراجی می‌بیند و بعضاً برای آن از لفظ auction (آکشن) استفاده می‌کند. شرکت ملی نفت معتقد است در ایران بازار بورس کاغذی وجود ندارد درحالی‌که بورس‌های نفتی دنیا عمدتاً کاغذی هستند. همچنین ادعا می‌شود در صورت تشکیل بورس نفت ایران، فروشنده فقط یک‌نهاد است و رقابت لازم برای بورس صرفاً بین خریداران صورت می‌گیرد. در این یادداشت این موضوع بررسی‌شده است که حراجی به چه معناست و آیا مزایده در بورس به همان شکل حراجی اتفاق می‌افتد یا قضیه به شکل دیگری است.

در سال‌های ۹۰ و ۹۳ نفت خام در بورس انرژی عرضه شد که هر دو بار با عدم استقبال بخش خصوصی مواجه شد. یکی از دلایل عدم استقبال، به قیمت بالای نفت عرضه‌شده در بورس برمی‌گشت به‌طوری‌که مدیران امور بین‌الملل شرکت ملی نفت با این استدلال که بورس ایران به‌صورت آکشن است و پایین آوردن قیمت بی‌معنی است عملاً باعث عدم واگذاری نفت به بخش خصوصی شد که به‌موجب آن کشور در شرایط بسیار بدی قرار گرفت. در سال‌های ۹۰ و ۹۱ در اثر تحریم‌ها تقریباً ۱ میلیون بشکه از فروش نفت ایران کم شد، این انتظار می‌رود که امور بین‌الملل شرکت ملی نفت در شرایط تحریمی پیش رو هم دچار همین مشکل درزمینه فروش نفت کشور شود. حال راهکار پیش رو چیست؟ در زمان تحریم قیمتی که با آن نفت ایران می‌تواند به فروش برسد به علت هزینه‌های تحریم، عملاً کم‌تر از قیمت هر بشکه در شرایط عادی است. چرا که اولاً پوشش بیمه‌ای حمل‌ونقل و قراردادها و ثانیاً – از همه مهم‌تر – بلوکه شدن پول‌ها در بانک‌های خارجی و پیدا کردن و استفاده از کانال بانکی و تراکنش‌ها از طریق آن، هزینه‌های فروش نفت را افزایش می‌دهد. پس منطقی است اگر امور بین‌الملل شرکت نفت با کسر این هزینه‌ها قیمت پایه فروش نفت عرضه‌شده در بورس را معادل ۹۰% میانگین قیمت معاملات ۱ماه اخیر خود تعیین کند تا بخش خصوصی بیش‌ از پیش از نفت عرضه‌ شده استقبال کند.

مزایده در بورس

اگر لفظ «حراجی» با این مضمون به‌ کار برده شود که در بورس انرژی قرار است نفت باقیمت بسیار پایین عرضه شود و عملاً یک ارزان‌فروشی غیرواقعی اتفاق بیفتد شاید بتوان نام این عرضه در بورس را همان حراجی مشهور در لفظ عوام گذاشت اما باید دید در واقعیت نفت به چه صورتی در بورس عرضه می‌شود و بخش خصوصی چگونه در این معاملات نفت را خریداری می‌کند.

چندین سال است “فراورده‌های نفتی” در بستر بورس انرژی در حال عرضه شدن است و بخش خصوصی هم استقبال خوبی از آن کرده است. سازوکار بدین شکل است که شرکت ملی نفت قیمت پایه‌ای را در بورس با توجه به شرایط تحریم برای هر بشکه ارائه می‌کند. همه‌چیز شفاف و به‌اصطلاح در یک اتاق شیشه‌ای قرار دارد. قیمت‌ها مشخص است و مزایده شروع می‌شود و هرکس بیش‌ترین قیمت را ارائه کند، برنده‌ی این مزایده است. اما جالب است بدانید بورس‌های مطرح دنیا هم در ابتدای امر، فقط بازار فیزیکی داشته‌اند که پس از گذشت زمان و ایجاد زیرساخت‌ها بازارهای کاغذی شامل سلف، آتی و غیره در آن شکل‌گرفته است و درروند قیمت‌گذاری‌های نفت در دنیا و ایجاد بازار مالی نقش مؤثری داشته‌اند. پس درواقع حراجی و ارزان‌فروشی در این بازار اتفاق نمی‌افتد بلکه قیمت رقابتی شکل خواهد گرفت که اتفاقاً سیر صعودی هم خواهد داشت و در چشم‌انداز آینده این بورس نه‌تنها بازار فیزیکی و کاغذی را می‌تواند داشته باشد بلکه با فروش نفت در بورس، ایران در ایجاد بازار مالی و تعیین قیمت نفت نقش به سزایی خواهد داشت.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: