دو نماینده اطلاعات حضور و غیاب خود در مجلس را در اختیار عموم قرار دادند

چراغ اول شفافیت مجلس روشن شد

حسینعلی حاجی دلیگانی و سید امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی در راستای شفاف‌سازی عملکرد خود، اطلاعات حضور و غیاب خود در مجلس را در اختیار عموم مردم قرار دادند.

به گزارش عیارآنلاین، نظارت مردم بر مسئولین از جمله اساسی‌ترین نیازهای یک حکومت مردم سالار است که بعضا با عنوان «حق نظارت مردم بر مسئولین»، «حق دانستن مردم» و حتی فراتر از همه این‌ها به عنوان «وظیفه مردم در پایش مسئولان» از آن یاد می‌شود. لازمه نظارت مردم بر عملکرد مسئولان، شفافیت ساختارهاست به گونه‌ای که مردم قادر به تشخیص چگونگی عملکرد مسئولان خود باشند. حاکم شدن شفافیت در ساختار حکمرانی یک کشور نیازمند سازوکارهای قانونی و اجرایی است که در نبود آن، امکان کشف تخلفات کاهش و به تبع آن امکان بروز مفاسد افزایش خواهد یافت. به همین منظور طراحی سازوکارهایی که مردم را از عملکرد مسئولان کشور در قوای مختلف آگاه کند، از جمله مهمترین و اولین اقدامات برای مبارزه با فساد خواهد بود.

هرچند شفافیت ساختار حکمرانی به جز مواردی (همچون اطلاعات نظامی و …) شامل تمام دستگاههای کشور می‌شود، اما در این میان مجلس به عنوان نهاد ناظر بر تمامی دستگاههای دیگر، اهمیت و اولویت ویژه‌ای دارد. طبق قانون اساسی، مجلس ملزم به وضع قوانین و نظارت بر حسن اجرای آن است. از این بین اما نظارت بر حسن اجرای قوانین مهمترین کارکرد قوه مقننه است. اگر مجلس به وظیفه نظارتی خود به درستی عمل نکند، نه تنها قوانین وضع شده توسط این نهاد اجرایی نمی‌شود، بلکه هر خلاف قانونی هم از نظارت دور مانده و شرایط برای بروز فساد و رشد آن فراهم می‌شود. از سوی دیگر با توجه به ناظر بودن مجلس، چیزی جز گرفتار شدن در دور باطل نظارت نخواهد بود. برای حل این مشکل و پایان سلسله مراتب نظارت، مردم به عنوان آخرین حلقه نظارتی در ساختار حکومت انتخاب می‌شوند. از همین رو مجلس بدون تردید مهمترین نهاد برای نظارت توسط مردم است. به بیان خلاصه با نظارت مردم بر مجلس، نمایندگان به صورت خودکار ناگزیر از اجرای هرچه بهتر وظایف خود در نظارت بر اجرای قوانین خواهند بود.

خلأ نظارت مردمی بر دستگاههای کشور به ویژه مجلس شورای اسلامی چند سالی است که به شدت احساس می‌شود. نبود امکان نظارت مردم بر نمایندگان منتخب خود باعث بروز سوءاستفاده‌هایی از سوی برخی نمایندگان در دوره‌های مختلف و کمرنگ شدن اعتماد مردم به نامزدهای انتخابات دوره‌های آتی مجلس شده است. از همین رو لازم است با طراحی سازوکارهای نظارتی، امکان پایش جنبه‌های مختلف عملکرد نمایندگان مجلس توسط مردم فراهم شود. نظارت بر عملکرد نمایندگان شاخص‌های مختلفی دارد که برخی از مهمترین آنها شامل حضور و غیاب در جلسات صحن و کمیسیون، دریافتی‌های نمایندگان، آرای نمایندگان است. در شرایط کنونی تقریبا هیچ سازوکار خاصی برای اطلاع مردم از نحوه عملکرد منتخبان خود در مجلس شورای اسلامی نیست.

با این حال اخیرا و در اقدامی قابل تقدیر، دو نفر از نمایندگان مجلس به صورت داوطلبانه جزئیات حضور خود در مجلس را برای اطلاع عموم در اختیار مجموعه‌ای به نام شفافیت برای ایران قرار دادند. حسینعلی حاجی دلیگانی و سید امیرحسین قاضی زاده هاشمی طی روزهای گذشته با انتشار عمومی اطلاعات حضور و غیاب خود گام مهمی در پایش عملکرد نمایندگان برداشتند.

بررسی اطلاعات حضور و غیاب قاضی زاده هاشمی نشان می‌دهد که در طی دو سال حضور او در مجلس، از کل ۲۰۸ مرتبه تشکیل صحن مجلس (تا ۸ خرداد ۹۷)، تنها ۳ بار در صحن مجلس غایب بوده است. همچنین طبق این اطلاعات، قاضی زاده هاشمی در سایر موارد تشکیل صحن مجلس نیز به جز موارد معدودی، در کل زمان صحن، در مجلس حضور داشته است.

همچنین اطلاعات حضور و غیاب حاجی دلیگانی نشان می‌دهد وی در طول سال‌های ۹۶ و ۹۷ مجموعا دو غیبت داشته و در سایر جلسات صحن تقریبا به طور کامل حضور داشته است.

لازم به توضیح است که اطلاعات حضور و غیاب نمایندگان مجلس، نشان دهنده میزان پایبندی نمایندگان به رعایت نظم برای حضور در صحن مجلس و جلسات کمیسیون‌هاست. از همین رو شفاف شدن اطلاعات حضور و غیاب و دسترسی عموم مردم به این اطلاعات، باعث پایبندی هرچه بیشتر نمایندگان به حضور منظم در جلسات صحن و کمیسیون‌های تخصصی خواهد شد. متاسفانه در حال حاضر، غیبت تعداد زیادی از نمایندگان و حتی عدم مشارکت در رأی گیری باعث شده که در برخی رأی گیری‌های مجلس، تعداد آرای مأخوذه به کمتر از ۱۵۰ رأی برسد که به معنی مشارکت نیمی از نمایندگان در رأی گیری است.

مسئله دیگر در رابطه با شفاف شدن اطلاعات حضور و غیاب نمایندگان، مسئله تعارض منافع هیئت رئیسه مجلس و رؤسای کمیسیون‌هاست. هیئت رئیسه مجلس مسئول رسیدگی به بی‌نظمی و غیبت نمایندگان در صحن مجلس بوده و رؤسای کمیسیون‌ها نیز مسئول رسیدگی به غیبت نمایندگان در کمیسیون‌های تخصصی هستند. در شرایط کنونی اگر هیئت رئیسه و رؤسای کمیسیون‌ها قصد برخورد قانونی با بی‌نظمی‌های نمایندگان را داشته باشند، امکان به خطر افتادن کرسی ریاست به دلیل از دست دادن رأی این نمایندگان افزایش می‌یابد. همین مسئله زمینه برخی تبانی‌ها را برای کسب کرسی ریاست با وعده نادیده گرفتن غیبت‌ها ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی اگر اطلاعات حضور و غیاب نمایندگان در دسترس عموم مردم قرار گیرد، به صورت خودکار این مسئله حل شده و تعارض منافع ایجاد نخواهد شد.

انتشار داوطلبانه اطلاعات حضور و غیاب توسط این دو نماینده هرچند اقدامی قابل تقدیر است اما بدیهی است تا زمانی که این اقدامات به یک سازوکار همیشگی توسط مجلس تبدیل نشود، کشور همچنان شاهد زد و بندهای پشت پرده برخی نمایندگان در مسائل مختلف و حیاتی کشور خواهد بود. همچنین این اطلاعات نشان می‌دهد نحوه ثبت عملکرد نمایندگان چندان مطلوب نیست. به طوری که در این اطلاعات، جزئیات حضور و غیاب نمایندگان در کمیسیون‌ها مشخص نبوده و تنها مدت زمان برگزاری جلسات کمیسیون‌ها مشخص است. در این وضعیت مردم نمی‌توانند از وضعیت حضور و غیاب نمایندگان خود در جلسات کمیسیون‌ها مطلع شوند.

لازم است یادآوری شود که بسیاری از اطلاعات مورد نیاز مردم برای نظارت بر عملکرد منتخبان خود، در اختیار هیئت رئیسه است که در صورت اراده هیئت رئیسه، نظارت مردم بر منتخبان خود به راحتی اجرایی خواهد شد. البته در این میان، کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس نیز نقش ویژه‌ای در اصلاح آیین نامه به نفع مردم و در راستای شفاف شدن جزئیات عملکرد نمایندگان دارد. متاسفانه آیین نامه کنونی تقریبا هیچ حقی برای مردم در اطلاع از نحوه عملکرد منتخبان خود اعم از آرای نمایندگان، دریافتی، حضور و غیاب و … قائل نیست.

اخبار تخلفات و مفاسد گوناگون در حالی به گوش مردم می‌رسد که می‌توان با اصلاح آیین نامه داخلی مجلس، از بروز بسیاری از این تخلفات در مجلس و سایر دستگاهها جلوگیری کرد. اما بی توجهی کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی و هیئت رئیسه مجلس به این مهم، موضوع «مبارزه با فساد» را به «مجازات عاملان فساد» تنزل داده است. به بیان دیگر با شفاف شدن ساختار مجلس، «برخورد با مفاسد» جای خود را به «پیشگیری از مفاسد» می‌دهد.

اطلاعات حضور و غیاب سید امیرحسین قاضی زاده هاشمی در مجلس از ابتدای مجلس دهم تا کنون

اطلاعات حضور و غیاب حسینعلی حاجی دلیگانی در مجلس سال ۹۶

اطلاعات حضور و غیاب حسینعلی حاجی دلیگانی در مجلس سه ماه اول سال ۹۷

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: