اصلاح ساختار سازمان دامپزشکی راهکار کنترل بیماری‌های دام و طیور

شیوع بیمارهای‌ آنفلوانزای پرندگان طی دو سال اخیر خسارات سنگینی را به تولیدکنندگان صنعت مرغ و تخم‌مرغ تحمیل کرده است. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، اصلاح ساختار سازمان دامپزشکی و نظام بیمه محصولات کشاورزی ازجمله راهکارهای کنترل بیماری‌های واگیر‌دار دام طیور در کشور است.

به گزارش عیار آنلاین، شیوع بیمارهای‌ آنفلوانزای پرندگان طی دو سال اخیر خسارات سنگینی را به تولیدکنندگان صنعت مرغ و تخم‌مرغ تحمیل کرده است. سال گذشته با شیوع ویروس آنفلوانزای حاد پرندگان در کشور، شاهد آن بودیم که ۲۵ درصد مرغداری‌های مرغ تخم‌گذار کشور درگیر این بیماری شده و پرندگان آن‌ها معدوم شده‌اند. علاوه بر آن ویروس آنفلوانزا در آذرماه سال ۹۵ طی چند ماه در ۱۵ استان کشور منجر به معدوم شدن ۶میلیون مرغ تخم‌گذار شد. خسارتی تأثیرات فراوانی به روی قیمت گوشت مرغ و مهم‌تر از آن تخم‌مرغ گذاشت.

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان انتشار ویروس آنفلوانزای پرندگان از طریق سرریز شدن ویروس از حیات‌وحش و انتقال آن به پرندگان مهاجر و قرار گرفتن پرندگان مهاجر در کنار پرندگان بومی و مرغداری‌ها محقق می‌شود. توزیع جغرافیایی مرغداری‌های کشور، تراکم بیش‌ازحد در یک یا چند استان، حمل‌ونقل انسانی، وسایل حمل سوخت، تیم‌های واکسیناتور، افرادی که در داخل مرغداری‌ها تردد می‌کنند و … هم ازجمله عوامل تأثیرگذار در گسترش و فراگیر شدن ویروس آنفولانزا در کشور هستند.

عملکرد ضعیف سازمان دامپزشکی به‌عنوان متولی پیشگیری بیماری‌های دام و طیور

در حالی آنفلوانزای پرندگان طی چند سال گذشته خسارات فراوانی به مرغداری‌های کشور وارده کرده است که اگر فرایندهای پیشگیری و هشدار به‌موقع توسط دستگاه‌های متولی انجام شود شاهد این قبیل از حوادث نخواهیم بود. موضوعی که رفیعی پور، رئیس سازمان دامپزشکی کشور پیرامون آن، گفت: «سازمان دامپزشکی کشور به‌عنوان متولی این امر با همکاری تمام اعضای ستاد آنفلوانزا اقداماتی مثل رصد، پایش و اقدامات تشخیصی در حوزه روستایی و صنعتی را با شدت بیشتری انجام می‌دهند». وی در ادامه اظهار داشت: «از اواخر مردادماه رصد و پایش مرغ‌های روستایی و محل نگهداری مرغ‌های بومی شروع می‌شود و هر جا که با بیماری مواجه شویم اقدامات لازم را انجام می‌دهیم ضمن اینکه در اوایل مهرماه مجدداً رصد و پایش شروع می‌شود و این بار اقدامات مذکور در شعاع پنج، ده و پنجاه کیلومتری آبگیرها و تالاب‌های کشور صورت می‌گیرد».

در همین راستا با توجه به اهمیت موضوع، پایگاه خبری-تحلیلی عیار آنلاین، گفت‌وگویی با علی اکبری، عضو هیئت‌رئیسه کمیسیون کشاورزی مجلس داشته که متن آن به شرح زیر است.

اکبری پیرامون این موضوع گفت: هفته گذشته، جلسه‌ای در کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در خصوص این موضوع داشتیم. بحث‌وجدل‌های زیادی هم پیرامون این موضوع با محوریت اینکه کدام دستگاه متولی و پاسخگو مدیریت بیمارهای دامی است صورت گرفت.

وی ادامه داد: نتیجه جلسه این شد که دستگاه‌های مسئول در ساختار فعلی باید وظیفه ذاتی خود را به‌درستی انجام دهند.

عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به تلفات سال گذشته آنفلوانزا به دام و طیور کشور گفت: در سال گذشته بیش از ۲۷ میلیون قطعه مرغ در کشور به دلیل عدم مدیریت در این بخش تلف شدند. علاوه بر آن بخش قابل‌توجهی هم تلفات دامی به دلیل تب برفکی داشتیم که به‌نوعی نابودی سرمایه ملی محسوب می‌شود.

اکبری در پاسخ به اینکه در حال حاضر ١٠٠ درصد واکسن‌های مورداستفاده در طرح واکسیناسیون علیه آنفلوانزا، وارداتی هستند، گفت: ازجمله ضعف‌های فعلی کشور در مدیریت بیمارهای آنفلوانزای پرندگان وارداتی بودن آن‌ها است. البته در چند سال گذشته برخی از تولیدکننده‌های داخلی مثل شرکت سرم‌سازی رازی فعالیت‌های در خصوص تولید واکسن داشته‌اند و امیدوارم هرچه سریع‌تر این صنعت مهم دارویی توسعه پیدا کند.

اکبری در ادامه بابیان اینکه آنفلوانزای پرندگان سال گذشته منشأ وارداتی داشت، افزود: در حال حاضر بیوتروریسم و انتقال عامدانه بیماری‌های واگیردار جای جنگ مسلحانه و شلیک موشک را گرفته است. تعداد بالای از کشورها در همسایگی ایران  این موضوع را جدی‌تر کرده است.

سازمان دامپزشکی و دوگانه باطل تجارت دام زنده یا سلامت دام زنده؟

بنا به نظر برخی کارشناسان، سازمان دامپزشکی کشور طی سال‌های اخیر دوگانه کاذب تجارت دام زنده و یا سلامت دام زنده را برای خود ترسیم کرده است و با انتخاب یکی از این گزینه‌ها عملاً هیچ‌کدام از این مؤلفه‌ها را محقق نکرده است. این سازمان به دلیل تعلل و ناتوانی در انجام وظایف خود و به بهانه ورود دام‌های آلوده به شکل یک‌جانبه و دستوری با انتخاب ساده‌ترین اقدام و بدون توجه به جریان‌های اقتصادی حاکم بر کشور جابه‌جایی بین استانی برخی از دام‌های زنده را ممنوع کرده است. اقدامی که نه‌تنها سلامت دام‌ها را تضمین نکرده است بلکه کنترل بیماری‌های واگیردار را مشکل‌تر هم کرده است. این راهبرد اشتباه سازمان دامپزشکی منجر به افزایش قاچاق دام در کشور شده و نتایجی از قبیل سخت‌تر و گاها ناممکن شدن رصد و کنترل بیماری‌های را برای متولی سلامت دام به همراه داشته است. بنابراین حذف جریان تجارت کنترل‌شده به بهانه جلوگیری از ورود بیماری به داخل کشور نشان‌دهنده ضعف نظام پیشگیری و کنترل این سازمان در کشور است که نهایتاً قاچاق بی‌حساب‌وکتاب دام را مضاعف می‌سازد.

چرا واحدهای تولیدی دام و طیور بروز بیماری‌های واگیردار را گزارش نمی‌دهند؟!

بیمه محصولات کشاورزی ازجمله دیگر مؤلفه‌های تأثیرگذار در کاهش تلفات دام و طیور کشور است. موضوعی که پویان مرتضوی، کارشناس حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی در گفت‌وگو با عیارآنلاین، در خصوص آن اظهار داشت: متأسفانه زمانی که واحدهای دامداری یا مرغداری شاهد شیوع بیماری‌های واگیردار در واحدهای خود هستند، پنهان‌کاری می‌کنند و به سازمان دامپزشکی گزارش نمی‌دهند که علت تاحدودی به ناکارآمدی نظام بیمه محصولات کشاورزی در ایران بر می‌گردد.

وی در ادامه افزود: واحدهای مرغداری می‌دانند که اگر شیوع بیماری را به سازمان دامپزشکی گزارش دهند، اولین اقدام سازمان دامپزشکی امحاء کامل دام و طیور و به دنبال آن از بین رفتن سرمایه‌شان است. بنابراین کشاورزان پنهان‌کاری کرده و شیوع بیماری را به سازمان دامپزشکی گزارش نمی‌دهند و از طرفی متأسفانه سازمان دامپزشکی هم توان شناسایی به‌موقع و پیشگیری این بیماری‌ها را ندارد.

عدم توجه کافی به مسئله بیمه محصولات کشاورزی در پیش‌نویس لایحه بودجه۹۷

مرتضوی پیرامون عدم توجه به بیمه محصولات کشاورزی در لوایح بودجه کشور به پیش‌نویس لایحه بودجه ۹۷ اشاره کرد و گفت: علی‌رغم تأکید قانون اساسی و برنامه ششم توسعه بر ايجاد رديف مستقل پرداخت خسارت به بیمه‌گذاران محصولات كشاورزي و صندوق بیمه محصولات كشاورزي در لوايح بودجه سالیانه این مورد در پیش‌نویس لایحه بودجه ۹۷ به‌درستی رعایت نشده بود و اشکالی بود که باید رفع می‌شد و من نمی‌دانم در نسخه نهایی لایحه این مسئله اصلاح شد یا نه. علاوه بر این در پیش‌نویس بودجه ۹۷ در تبصره ۱۳ ماده‌ واحده، بند «ج» رقم مربوط به پرداخت خسارت به بیمه‌گذاران محصولات كشاورزي هم نسبت به رقم مشابه در سال گذشته حدود ۲۶ درصد کاهش ‌یافته بود که این میزان کاهش بودجه علی‌رغم  تجربه وقوع خسارات گسترده‌ای که واحدهای مرغداری و دامداری هرساله می‌بینند نیاز به بازنگری داشت.

تجربه کشورهای پیش رو در زمینه کنترل و پیش گری بیماری‌های واگیردار دام و طیور

این کارشناس سیاست‌گذاری کشاورزی با اشاره به اقدامات کشورهای پیشرو در مبارزه و کنترل آفات و بیماری‌های دامی گفت: سازوکار چیده شده در کشورهای پیشرو در زمینه پیش گری از بیماری‌های دامی به این شکل است که بهره‌برداران واحدهای دام و طیور پس از مشاهده بروز بیماری‌های واگیردار در واحد خود بلافاصله آن را به دستگاه‌های نظارتی گزارش می‌دهند. چراکه هیچ نگرانی نسبت به از دست رفتن سرمایه خود ندارند و با فرآیندی که در این کشورها اجرا می‌شود علاوه بر جبران تمام خسارت‌های احتمالی؛ دولت پاداشی هم به خاطر گزارش به‌موقع بروز بیماری واگیردار به آن‌ها اعطاء می‌کند.

وی در ادامه افزود: با این مکانیسم این کشورها با یک هزینه اندک جلوی بروز یک خسارت بزرگ‌تر را می‌گیرند. سیستمی که در کشور ما متأسفانه به دلیل سازوکارهای معیوب نظارتی و بیمه‌ای مغفول مانده و این امر موجب صرف هزینه‌های چند هزارمیلیاردی جبران خسارت واحدهای تولیدی و صرف ارز برای واردات کسری تولیدات پروتئینی کشور می‌شود. درصورتی‌که با صرف تنها چند درصد این هزینه‌ها برای اصلاح نظام بیمه و سازوکار نظارتی سازمان دامپزشکی می‌توانستیم از بروز این خسارات سرسام‌آور و کسری بودجه دولت جلوگیری کنیم.

مرتضوی در پایان اشاره‌ای هم به مکانیابی نامناسب واحدهای دام طیور کشور داشت و پیرامون آن تصریح کرد: البته متراکم بودن واحدهای پرورش دهنده دام و طیور در ایران هم در سرعت شیوع و قدرت کنترل بیماری ها موثر است. موضوعی که باید در زمان احداث واحدها از لحاظ پدافندی مورد توجه قرار می گیرد.

در پایان لازم به ذکر است، ضرورت توجه به بیمه محصولات کشاورزی و کاهش ریسک برای فعالان این حرفه به قدری دارای اهمیت می‌باشد که شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن، پس از سیل شدید و گرمای سوزان اخیر ژاپن اظهار داشت: اولویت دولت این کشور پس از نجات بازماندگان حادثه، جبران خسارت‌های وارده به واحدهای مهم تولیدات کشاورزی است. این درحالی است که ریسک فعالیت کشاورزی در ایران به دلیل فقدان بیمه و سازوکارهای جبران خسارات‌های وارد شده  بسیار بالا است.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: