غیبت آستان قدس در هم‌اندیشی توسعه زیرساخت ریلی شرق کشور

میزگرد هم‌اندیشی تعامل دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی برای تأمین مالی و تکمیل راه‌آهن چابهار ـ ‌سرخس ۳ مرداد ۹۷ با حضور مسئولین شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور و نماینده مردم نهبدان در مجلس شورای اسلامی برگزار شد. عدم حضور مسئولین آستان قدس رضوی علی‌رغم دعوت و هماهنگی‌های قبلی در هم‌اندیشی که موضوع آن مهم‌ترین پروژه زیرساختی شرق کشور بود با توجه به ماموریت‌های این نهاد غیر دولتی که محرومیت‌زدایی است جای تعجب و تامل داشت.

به گزارش عیارآنلاین، یکی از مهم‌ترین محورهای ریلی در دست ساخت برای ترانزیت بار از آسیای میانه به آب‌های آزاد واقع در جنوب ایران، خط آهن ترانزیتی چابهار-سرخس است. مزیت این خط نسبت به سایر خطوط در دست احداث موضوع توسعه و آبادانی شرق کشور و درآمدزایی آن است. این ویژگی سبب شده است تا ساخت این محور ریلی در شرایطی که دولت با کمبود منابع مالی دست‌وپنجه نرم می‌کند، توسط بخش غیردولتی و عمومی در قالب قراردادی BOT (ساخت، بهره‌برداری و انتقال) امکان‌پذیر باشد.

در همین راستا، میزگرد هم‌اندیشی  تعامل دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی برای تأمین مالی و تکمیل راه‌آهن چابهار ـ ‌سرخس ۳ مرداد ۹۷ با حضور معاونان شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور، نماینده مردم نهبندان در مجلس شورای اسلامی، جمعی از کارشناسان حمل و نقل ریلی و اصحاب رسانه در خبرگزاری فارس برگزار شد.

لازم به ذکر است مسئولین آستان قدس رضوی، قرارگاه سازندگی خاتم النبیا و شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران علی‌رغم دعوت و هماهنگی‌های قبلی در این جلسه حضور پیدا نکردند. عدم حضور آستان قدس رضوی در هم‌اندیشی که موضوع آن مهم‌ترین پروژه زیرساختی شرق کشور بود با توجه به ماموریت‌های این نهاد غیر دولتی که محرومیت‌زدایی است جای تعجب و تامل داشت.

سرمایه‌گذاری در پروژه چابهار-سرخس عواید اقتصادی فراوانی دارد

در  ابتدای نشست، سید میثم لاجوردی، مدیر مرکزمطالعات اقتصادی دانشگاه علم و صنعت با بیان اهمیت پروژه راه آهن چابهار-سرخس  گفت: طبق بودجه سال ۹۷ راه آهن چابهار-سرخس از دو قطعه اصلی تشکیل شده است. عملیات ساخت قطعه اول این پروژه از چابهار تا زاهدان از سال ۸۹ آغاز شده است و بودجه مورد نیاز آن ۴۵۰۰ میلیارد تومان است اما تا کنون تنها ۴۶۰ میلیارد تومان از  محل بودجه دولت به این قطعه تخصیص داده شده است و پیشرفت فیزیکی آن ۳۳ درصد است. برآورد بودجه راه آهن چابهار-زاهدان در سال ۹۷، در حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است.

وی درباره قطعه دوم پروژه از زاهدان تا حوالی تربت حیدریه افزود: این قطعه از سال ۹۳ دارای ردیف بودجه است و اعتبار مورد نیاز برای ساخت در قانون ۲۹۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است که تا کنون تنها ۱.۵ میلیارد تومان از محل بودجه به این قطعه تخصیص یافته است. پیشرفت فیزیکی قطعه زاهدان-تربت حیدریه در حد صفر بوده و برآورد بودجه آن در سال ۹۷ تنها ۵ میلیارد تومان است.

در ادامه لاجوردی درباره اهمیت راه آهن چابهار-سرخس از منظر ترانزیتی افزود: بنابر اعلام مدیرعامل راه آهن، ظرفیت ترانزیت کالا از کشورهای CIS به آب های آزاد در جنوب کشور ۶ میلیون تن است که با ساخت این محور به فعلیت خواهد رسید.

‌این کارشناس حمل‌و نقل ریلی به اهمیت راه آهن چابهار-سرخس از منظر ملی نیز اشاره کرد و گفت: این محور تنها بندر اقیانوسی کشور را با آبخور بیش از ۱۵ متر که مناسب کشتی‌های اقیانوس پیما است و همین موضوع امکان تبدیل بندر چابهار به هاب بندری در منطقه را فراهم می‌کند. همچنین با اتصال بندر شهید بهشتی چابهار به شبکه ریلی، هزینه ۱ میلیارد دلاری که برای افتتاح فاز یک این بندر صورت گرفته است، توجیه‌پذیر خواهد شد چرا که در غیر این صورت زیر ساخت لازم در پس کرانه بندر برای حمل‌و نقل ۸.۵ میلیون کالا تخلیه شده در بندر امکان‌پذیر نخواهد بود.

لاجوردی فعال شدن ظرفیت معادن شرق کشور را از دیگر مزایای تکمیل خط چابهار-سرخس دانست و گفت: ۲۲۰۰ معدن در استان خراسان جنوبی و ۴۹۷ معدن در استان سیستان و بلوچستان به بهره‌برداری رسیده است که به دلیل نبود زیرساخت مناسب حمل‌و نقل با ظرفیت پایین در حال بهره‌برداری هستند.

مدیر گروه حمل‌و نقل مرکز مطالعات اقتصادی دانشگاه علم و صنعت با بیان اینکه سرمایه‌گذاری در پروژه چابهار-سرخس عواید اقتصادی فراوانی دارد افزود:  نباید اینگونه فکر کرد که احداث این خط آهن فقط هزینه برای سازنده دربردارد بلکه با محاسبات کارشناسی صورت گرفته سرمایه گذاری در این پروژه، اقتصادی بوده و می‌توان از عواید حاصل از بهره برداری از خط ریلی در قالب قرارداد BOT بهره مند شد.

وی تأکید کرد: براساس این مدل اقتصادی، با جذب ۴ میلیون تن بار ترانزیتی در این محور و همچنین اخذ تعرفه فعلی حمل ریلی بار، نرخ بازده داخلی (IRR) برای سرمایه‌گذاری در این پروژه حدود۲۰ درصد ارزی خواهد بود. بنابراین هزینه‌های ساخت این پروژه پس از بهره‌برداری در مدت کمتر از ۸ سال مستهلک خواهد شد.

به آستان قدس پیشنهاد تامین مالی پروژه چابهار-سرخس را داده‌ایم

در ادامه، نظر افضلی نماینده مردم نهبندان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر این که تکمیل خط‌ آهن چابهار-سرخس بیش از ۴ هزار میلیارد تومان اعتبار می‌خواهد، گفت: ضرورت دارد پس از آن‌که مسیر چابهار تا زاهدان تکمیل شد، ادامه مسیر هم از سمت زاهدان به خراسان جنوبی ادامه یابد.

وی با انتقاد از کم توجهی دولت‌ها به شرق کشور گفت: متأسفانه نگاه دولتمردان ایران از گذشته تا کنون کمتر به شرق کشور بوده است.

نماینده مردم نهبندان در مجلس در‌باره سرمایه‌گذاری آستان قدس رضوی در پروژه خط‌ آهن چابهار -سرخس گفت: به آستان قدس پیشنهاد داده‌ایم تامین مالی خط‌ آهن زاهدان-سرخس را بر عهده گیرد.

BOT اولویت تامین منابع مالی پروژه چابهار-سرخس 

در ادامه، قبادی معاون برنامه‌ریزی شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌و نقل کشور در این نشست اظهار داشت: تلاش کرده‌ایم در بخش تأمین مالی خط آهن چابهار- سرخس اولویت‌مان مدل مالی ساخت، بهره‌برداری و واگذاری (BOT) باشد و در این حوزه از هر سرمایه‌گذاری استقبال می‌کنیم.

قبادی اظهار داشت: نیاز زیادی به سرمایه‌گذاری در قالب BOT داریم و ضرورت دارد اولویت فاینانس ما سرمایه‌گذاری باشد. بنابراین فضا را برای BOT باز گذاشته‌ایم.

آستان قدس نهادی تاثیرگذار در توسعه و آبادانی شرق کشور

لازم به ذکر است، یکی از روش‌های مؤثر در حل این مشکل استفاده از ظرفیت بخش غیردولتی در قالب مشارکت عمومی ـ خصوصی (PPP) است. با استفاده از این روش می‌توان بسیاری از پروژه‌های نیمه‌تمام عمرانی را که حجم بالای سرمایه‌گذاری نیاز دارند، تأمین مالی کرد. یکی از رایج‌ترین قراردادها در این روش، مدل ساخت، بهره‌برداری و انتقال (BOT) است که معمولاً در توسعه زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای استفاده می‌شود. با توجه به مشخصات باری و ترانزیتی این محور، سرمایه‌گذار بخش غیر دولتی، انگیزه لازم برای حضور بلندمدت و بهره‌برداری از این محور را خواهد داشت و این امر سبب خواهد شد تا کیفیت ساخت خط تا حد بسیار زیادی نسبت به روش دولتی افزایش یابد.

آستان قدس رضوی (ع) به عنوان یکی از نهادهای تاثیرگذار در آبادنی شرق کشور و در راستای اجرای بخشی از ماموریت‌های محرومیت‌زدایی خود بویژه در شرق کشور، می‌تواند به عنوان متولی این پروژه، زیر ساخت لازم برای شکوفایی اقتصادی، اشتغال و ارتقاء امنیت در این منطقه را با ساخت و بهره‌برداری از محور ریلی چابهار ـ سرخس، فراهم آورد. لازم به ذکر است تکمیل این محور ریلی زمینه‌ساز، دسترسی تعداد زیادی از شیعیان سیستان و بلوچستان، هند و پاکستان را به آستان مقدس ثامن الحجج (ع) فراهم خواهد آورد.

آنچه وجه تمایز آستان قدس با دیگر بخش‌های خصوصی فعال در زمینه عملیات‌های عمرانی کشور است رویکرد این نهاد در هدف از انتخاب پروژه‌ها است. چراکه سایر بخش‌های خصوصی با هدف کسب درآمد حاضر به انجام پروژه‌ها هستند اما آنچه از آستان قدس رضوی انتظار می‌رود آن است که بدون آنکه معطل بودجه‌های دولتی بماند، نسبت به ساخت و تکمیل این محور ریلی راهبردی اقدام می‌کند.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: