خلأ تعیین شروط هوشمندانه در اجرای سند تعهدات موافقتنامه پاریس

به جرأت می‌توان گفت بخش مشروط تعهدات ایران در موافقت نامه پاریس (سند INDC) یکی از نقاط ضعف این سند است زیرا تمامی تعهدات کشور در قبال کاهش مصرف نفت و گاز به صورت مشروط ارائه نشده و تنها بخشی از آن مشروط است و هم چنین شروط ارائه شده نیز قابل ارزیابی نیست.

به گزارش عیارآنلاین، موافقت­‌نامه تغییر اقلیم پاریس معاهده‌­ای بین­‌المللی است که از کشورهای جهان می­‌خواهد برای جلوگیری از گرمایش جهانی، مصرف نفت، گاز و زغال سنگ خود را کاهش دهند. در این راستا کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد به عنوان مجری این معاهده از کشورهای جهان خواستار ارائه تعهداتی اولیه برای نقش آفرینی در موافقت­‌نامه پاریس شد. بر اساس بند ۸ ماده ۴ و تصمیم ۲۲ کنفرانس اعضا، موافقت‌نامه پاریس، این تعهدات که با عنوان INDC شناخته می­‌شوند در صورت عدم ارائه تعهد جدید در هنگام پیوستن به این معاهده، تبدیل به اولین سند رسمی تعهدات کشورها خواهد شد. در ایران در تاریخ ۱۳۹۴/۸/۲۰ سند مشارکت ملی مدنظر(INDC) به تصویب هیئت دولت رسید و در تاریخ ۱۳۹۴/۹/۲۰ این سند در دبیرخانه کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل ثبت شد. در برنامه مشارکت ملی مدنظر (INDC) ایران اعلام شده است که کشور در سال ۲۰۳۰ با فرض تداوم وضع موجود (BAU)، مقدار کل انتشار دی‌اکسید کربن خود را ۴ درصد، و مشروط به شروطی، ۱۲ درصد کاهش خواهد داد.

به جرات می‌توان گفت بخش مشروط سند INDC ایران یکی از نقاط ضعف این سند است که در رابطه با آن دو سؤال جدی وجود دارد. سؤال اول این‌که چرا تمامی تعهدات کشور به شکل مشروط ارائه نشده و تنها بخشی از آن مشروط است؟ سؤال دوم این‌که چرا شروط ارائه شده، قابل ارزیابی و حصول نتیجه نیست؟ در INDC کشور و پیش از ارائه تعهدات، بخشی از اقدامات، مشروط به موارد زیر شده است:

  1. رفع محدودیت‌های اقتصادی (subject to the removal of economic)
  2. تکنولوژی (technological)
  3. مالی (and financial restrictions)
  4. رفع تحریم‌های ظالمانه ((and in particular termination of unjust sanctions

همان‌طور که ملاحظه می‌شود تنها به عبارات محدودیت‌های اقتصادی، تکنولوژی و مالی بسنده شده است و توضیح بیشتری در این رابطه ارائه نشده تا دقیقاً مشخص گردد که محدودیت چیست و شامل چه مواردی است؟ در مورد تحریم‌ها هم همین مشکل وجود دارد و شاید پیچیده‌تر هم باشد. چراکه تحریم‌های ایران چند لایه و به بهانه‌های مختلف تصویب شده است. حال اینکه انتظار رفع آن‌ها آن هم در قالب موافقت‌نامه پاریس بعید به نظر می‌رسد. مشکل دیگر استفاده از عبارت ظالمانه برای تحریم‌های ایران است که عبارتی غیرحقوقی است و نمی‌توان در عرف بین‌الملل برای آن معنی پیدا کرد.

به نظر می‌رسد ارائه تعهدات مشروط باید به صورت قابل ارزیابی صورت گیرد. به عنوان مثال درخواست مبلغ مشخصی از منابع مالی ۱۰۰ میلیارد دلاری ذکر شده در مورد کمک‌های کشورهای توسعه‌یافته به کشورهای درحال‌توسعه می‌توانست دارای شفافیت بیشتری باشد و در صورت عدم حصول این منابع، جمهوری اسلامی ایران، منطق محکم‌تری برای عدم دستیابی به تعهدات خود دارد.

علاوه بر این درخواست رفع محدودیت‌ها و تحریم‌های مشخص از کشورهای اعمال کننده این محدودیت‌ها و تحریم‌ها از دیگر شروط تحقق پذیر و قابل ارزیابی است که می‌توانست در متن INDC بگنجد. به عنوان نمونه پیوستن ایران به معاهده تجارت بین‌الملل (WTO) با سنگ‌اندازی تعهداتی از کشورهای عضو روبرو است و تعدادی از آن‌ها خواستار دریافت امتیازهای ویژه از ایران برای صدور اجازه برای عضویت هستند. حال همین کشورها انتظار دارند ایران بدون دریافت امتیاز و یا منفعت مشخصی، مزیت ملی و اقتصادی خود که همان منابع نفت و گاز است را کنار گذارد به سمت تکنولوژی‌های جدید که در اختیار این کشورها است حرکت کند. از این رو می‌توان گفت به نظر می‌رسد می‌توانیم شروط تحقق پذیر، هوشمندانه و قابل ارزیابی در پذیرش احتمالی موافقت‌نامه پاریس درخواست کنیم تا منافع ملی در این حوزه محقق شود. هرچند تمام این روند منوط به تشخیص مسئولین امر در خصوص پیوستن یا عدم پیوستنئ به این معاهده بین‌­الملی است.

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: