انعطاف‌ناپذیری در قیمت پایه؛ عامل شکست عرضه نفت در بورس

عرضه نفت خام در بورس انرژی به عنوان راه‌حلی اصلی و اساسی در برابر تاثیرپذیری تحریم نفت خام ایران پیشنهاد می‌شود. اما باوجود اینکه در چند نوبت این روش در بورس انرژی امتحان شده است اما موفقیت آمیز نبوده است. علل مختلفی منجر به این مسئله شده که مهمترین آن بی‌رغبتی و نبود حمایت مدیران اموربین الملل شرکت ملی نفت است با این رفع این مشکل امیدهای بخش خصوصی برای حضور در معاملات نفتی به طور قطع افزایش می‌یابد.

به گزارش عیارآنلاین، عرضه نفت خام در بورس نفت یکی از راهکارهای اصولی پیشنهادی است که برای مقابله با تحریم نفتی مطرح می‌شود.  اصلی‌ترین دلیلی که این روش را مناسب‌تر از روش‌های عملی شده در گذشته می‌کند، ایجاد شفافیت در روند قیمت‌گذاری و فرآیند خرید و فروش است چراکه در سال ۹۱ و ۹۲ نیز فروش نفت خام به افراد و شرکت‌های کوچک به دلیل نبود شفافیت موجب فساد‌هایی شد که نمونه آن در مسئله «بابک زنجانی» نمایان گردید.

نگاهی به عرضه نفت خام در بورس انرژی

عرضه نفت خام در بورس انرژی در سال ۹۰ برای اولین بار اجرایی شد. در تاریخ ۲۲ تیر ۹۰  محموله‌های نفت خام و نفت سنگین در بورس انرژی عرضه شد. با وجود ثبت نام ۶ خریدار  اما چون در نحوه محموله‌های عرضه شده ایراداتی وجود داشت، محموله‌ها به فروش نرسید. در واقع قیمت بالای پیشنهادی توسط امور بین الملل شرکت ملی نفت موجب شد تا این محموله‌ها به فروش نرود.

در تابستان و پاییز سال ۹۰، هفت مرتبه نفت خام در بورس کالا و یک یا دو محموله ۵۰۰ هزار بشکه‌ای عرضه شد و فقط یک بار در تاریخ ۲۶ مردادماه ، یکی از این محموله‌های ۵۰۰ هزار بشکه‌ای توسط شرکت نیکو که یکی از شرکت های زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران هست، خریداری شد.

با روی کارآمدن دولت یازدهم و با اعلام موافقت بیژن زنگنه وزیر نفت با فروش نفت در بورس، مجددا در نیمه اول مردادماه محموله‌های نفت خام  در بورس انرژی عرضه شد. از ۱۷ فروردین ماه ۹۳، روزانه ۲۹۲۰ بشکه نفت خام به صورت ریالی در رینگ داخلی بورس انرژی با شرایطی مانند فروش ریالی، تحویل نفت در پالایشگاه تبریز، قیمت گذاری بر مبنای متوسط قیمت صادراتی در ماه گذشته به دلار بر اساس نرخ آزاد و همچنین فروش داخلی (عدم امکان صادر کردن نفت) عرضه شد. این عرضه نفت در رینگ داخلی بورس انرژی تا اواسط تابستان ۹۳ تداوم یافت و مجموعا ۶۶ بار عرضه نفت انجام شد ولی صرفا  ۱۲ معامله صورت گرفت. در واقع ۷ درصد نفت عرضه شده در بورس انرژی معامله شد. نهایتا در ۲۰ مردادماه ۹۳، عرضه نفت در بورس انرژی براساس دستور هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران به دلیل عدم وجود تقاضا در این بورس متوقف شد.

بی رغبتی به کاهش قیمت نفت عرضه شده، موجب شکست این روش شد

در مسیر عرضه نفت در بورس، ایرادات متعددی وجود دارد که موجب می‌شود، در بین بازه‌های عرضه نفت فاصله بیفتد و آن استمرار پیدا نکند. در سال ۹۰ عرضه نفت خام در بورس به دلیل بالا بودن قیمت عرضه موفقیت آمیز نبود.

خریداران قیمت نفت خام عرضه شده در تاریخ ۲۲ تیر ۹۰ را بالا دانستند. مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی در مردادماه ۹۱، یکی از دلایل شکست عرضه نفت در بورس بی میلی فروشنده بود تا نبود خریدار بیان کردند. خریداران از همان اولین عرضه انجام شده در بورس، خواهان اصلاح شرایط عرضه و نحوه تسویه بودند. ولی شرکت ملی نفت ایران هیچ انعطافی نسبت به تقاضای بورس و خریداران از خود نشان نداد. این انعطاف ناپذیری در برابر قیمت نفت عرضه شده مهمترین نشانه‌‌ی بی‌میلی مسئولان امور بین الملل شرکت ملی نفت به عرضه نفت خام در بورس است.

در عرضه‌های دیگر نفت خام هم چالش قیمت‌گذاری و اعلام ابتدایی آن وجود داشت. در عرضه‌های دیگر نیز شرکت ملی نفت ایران قیمت را از مقدار پایه اولیه کمتر نکرد چراکه مدیران اسبق امور بین الملل شرکت ملی نفت معتقدند  با پایین آوردن قیمت نفت خام در تجارت نفتی کشور متضرر می‌شود و علاوه‌بر آن این مسئله مورد اعتراض نهادهای نظارتی نیز قرار می‌گیرد.

این در حالی است که مطابق قانون، قیمتی که در بورس مورد پذیرش طرفین قرار می‌گیرد، مورد پذیرش نهادهای نظارتی نیز قرار می‌گیرد و اگر شرکت ملی نفت ایران، نفت خود را به کمتر از قیمت پایه بفروشد به هیچ اشکال قانونی‌ بر نمی‌خورد. در واقع، اصلی‌ترین شرط لازم برای رونق فروش نفت در بورس، تن دادن شرکت ملی نفت ایران به سازوکارهای بورس است. همچنین باید شرکت ملی نفت حاضر شود نفت تولیدی خود را به قیمتی که در بورس پیشنهاد می‌شود، بفروشد. رقابتی که در سازوکار بورس ایجاد می‌شود موجب افزایش قیمت نفت نیز خواهد شد. گرچه ممکن است کاهش قیمت پایه در معاملات اولیه، زیان‌ده به نظر برسد، اما با برطرف کردن موانع عرضه نفت در فضای رقابتی بورس و افزایش تقاضای خرید از طریق بورس می‌تواند حتی به فروش با قیمت‌های بالاتر از قیمت رسمی  نیز منجر گردد. به وضوح مشخص است تا هنگامی که شرکت ملی نفت از مکانیسم رقابتی بورس برای عرضه پیروی نکند، معاملات نفت خام در بورس شکل نخواهد گرفت.

 

 

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: