زنگ خطر کاهش شدید صادرات نفت ایران با بازگشت تحریم‌ها به صدا درآمد

رَکب نفتی اوپک به ایران

بیش از چهار ماه مانده به زمان بازگشت تحریم‌های نفتی، مجمع صادرکنندگان نفت اوپک و برخی اعضای غیر اوپک در نشست اخیر خود تصمیم گرفتند تا میزان تولید نفت خود را افزایش دهند. تصمیمی که به عقیده بسیاری، مقدمه‌ای برای جایگزینی نفت ایران و خروج ایران از بازار نفت است.

به گزارش عیارآنلاین، جلسه ۱۷۴ اوپک پیرامون توافق کاهش تولید که از آغاز سال ۲۰۱۷ میلادی که با هدف افزایش قیمت انجام شد، برگزار شد. در نشست سال گذشته قرار شد اعضای اوپک و غیراوپک، تولید خود را به میزان ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهند. پس از مدتی مشخص شد برخی از اعضا توانایی تولید سهمیه خود را ندارند و کاهش تولید نفت از ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز رسید که به معنی پایبندی ۱۶۰ درصدی تولیدکنندگان به توافق بود. گفتنی است قیمت نفت از زمان توافق برای کاهش تولید نفت، نزدیک به ۴۰ درصد افزایش یافت.

چند روز پیش از آغاز این نشست، ترامپ در یک توئیت به سیاست‌های اوپک تاخت. پس از این توئیت بود که بحث‌ها بر سر سیاسی شدن نشست اوپک بالا گرفت. بسیاری بر این باور بودند که اوپک تحت تاثیر سیاست‌های آمریکا در موضوع تحریم فروش نفت ایران، به دنبال افزایش تولید نفت خواهد بود. خروجی این نشست در نهایت، تعهد تولیدکنندگان به رعایت توافق سال گذشته بود. این خروجی اما در ایران تعابیر متضادی یافت.

عده‌ای در داخل کشور با اشاره به تصمیم اوپک در پایبندی به توافق سال گذشته مبنی بر کاهش تولید، آن را نشانه پیروزی دیپلماسی نفتی ایران خواندند و از ناکام ماندن آمریکا و عربستان در افزایش تولید نفت گفتند.

در طرف مقابل اما برداشت کاملا متفاوتی از نتیجه نشست اخیر اوپک وجود داشت. این دسته از کارشناسان معتقدند تاکید اوپک بر پایبندی ۱۰۰ درصدی اعضای اوپک و غیر اوپک به توافق سال گذشته که به افزایش حدود ۶۰۰ هزار بشکه‌ای تولید می‌انجامد، نقطه آغازی است بر همکاری اوپک با آمریکا برای تحریم نفت ایران. به بیان دیگر، تصمیم اخیر تولیدکنندگان نفت، به معنی اطمینان بخشی به بازار برای تضمین عرضه نفت در دوران تحریم نفت ایران است که به وضوح همراهی تولیدکنندگان با تحریم ایران را نشان می‌دهد.

بررسی جزئیات نشست اخیر اوپک اما، تحلیل دوم را دقیق‌تر نشان می‌دهد. پیش از آغاز نشست اوپک، زنگنه وزیر نفت ایران، نگرانی خود را از تصمیم اعضا در نشست پیش رو پنهان نکرد و از ارائه درخواست خود به رئیس اوپک در بررسی موضوع تحریم نفتی ایران و لزوم حمایت اعضا از ایران خبر داد. زنگنه همچنین از مخالفت صریح ایران با هرگونه افزایش تولید (حتی به میزان ۵۰۰ هزار بشکه در روز) گفت. در همان روز اما موضع عربستان و روسیه در موافقت با افزایش تولید نفت اعضا مخابره شد تا به نحوی این دو کشور را در جبهه مقابل ایران نشان دهد.

زنگنه که از تمایل برخی از اعضا بر افزایش تولید نفت آگاه بود، پیش از برگزاری نشست در تلاش برای جلوگیری از افزایش تولید گفت: «تحلیلگران بازار نفت پرسشی مهم دارند و آن این است که «اقدام اوپک را برای جایگزینی تولید از دست رفته اعضای این سازمان که تولید آنها به دلیل تحریم‌ها کاهش یافته است، چگونه می‌توان تفسیر کرد؟». وی در ادامه صراحتا معنی هرگونه افزایش تولید نفت را همکاری با آمریکا عنوان کرده و گفت: «دشوار است به چیزی غیر از این فکر کنیم که این اقدام به منزله دادن مجوز به آمریکا برای ادامه این تحریم‌های غیرقانونی، اعمال فشار به اوپک و استفاده از نفت به عنوان ابزاری سیاسی در روابط بین‌المللی است. این اقدام‌های یکجانبه به روشنی به معنای تهدید شرکت‌ها و بانک‌های فعال در بازار نفت و اعمال فشار بر آنهاست».

با همه این شرایط، در بیانیه پایانی این نشست به «لزوم پایبندی همه اعضا به پایبندی ۱۰۰ درصدی به توافق قبلی» تاکید شد که عملا به معنای افزایش تولید نفت بود. موضوعی که در سخنان خالد الفالح وزیر نفت عربستان هم مشهود بود: «عربستان و روسیه به دنبال اصلاح تولید نفت بودند و موفق شدند تا اوپک را مجاب به افزایش تولید نفت کنند هرچند که ایران با آن مخالف بود». ترک جلسه کمیته نظارت بر بیانیه اوپک توسط زنگنه نیز که به معنای نارضایتی ایران از تصمیم اوپک قلمداد شد، مهر تایید دیگری بر نظریه دوم مبنی بر «افزایش تولید نفت با تصمیم اخیر اوپک» و شکست ایران در جلوگیری از آن بود. با این حال زنگنه سعی کرد با عادی جلوه دادن موضوع، روزنه‌های امید را برای ایران باز نگه دارد.

افزایش تولید نفت اوپک در حد فاصل زمان باقی مانده به آغاز تحریم‌های ایران، نشانه مشخصی از اطمینان بخشی اوپک به بازار مبنی بر جایگزینی نفت ایران با نفت سایر تولید کنندگان تعبیر می‌شود. این تحلیل که مورد قبول بسیاری از کارشناسان حوزه نفت است، به وضوح نشان دهنده همراهی اوپک با آمریکا در جهت وارد آوردن فشار اقتصادی به ایران است. همراهی اوپک با آمریکا در افزایش فشار اقتصادی به ایران به عنوان یکی از بنیانگذاران اوپک، در حالی است که حمایت از منافع تولیدکنندگان یکی از اهداف تشکیل اوپک بود.

در مجموع و به طور خلاصه دسته اول تحلیلگران، نتیجه نشست اخیر اوپک را دور شدن تهدید نفتی از ایران می‌دانند و دسته دوم آن را مقدمه‌ای برای آغاز خروج ایران از بازار نفت عنوان می‌کنند. نکته جالب اما وجه اشتراک این دو دسته در باور داشتن «تهدید نفتی علیه ایران» بود. همین وجه اشتراک می‌تواند نقطه امید بخشی باشد با این شرط که برای این تهدید چاره‌ای اندیشیده شود. در غیر این صورت، انفعال در برابر اقدامات طرف مقابل در تحریم نفتی، منجر به حداکثر شدن تاثیر آن بر فروش نفت و در نتیجه اقتصاد کشور خواهد شد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: