۶ تیر ۱۳۹۷ ساعت ۰۲:۵۲

امکان وضع تحریم در موافقت‌نامه پاریس به مانند تحریم‌های حقوق بشری

عموم معاهدات بین‌المللی که نیاز به همگرایی کشورهای مختلف دارند، در ابتدای کار با سازوکارهای نرم و غیر تنبیهی در ساختار خود به دنبال جلب حمایت جهانی هستند اما با گذشت چند سال از تشکیل اجماع جهانی، سازوکارهای برای اعمال تحریم و تنبیه ایجاد می‌کنند. آخرین نمونه از این دست از معاهدات مربوط به موافقت‌نامه تغییر اقلیم پاریس است.

به گزارش عیارآنلاین، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اخیر در تاریخ ۳۰/۳/۹۷ با نمایندگان مجلس شورای اسلامی در رابطه با معاهدات بین‌المللی فرمودند: این معاهدات بین‌المللی در اصل در یک نقطه‌ای پخت‌وپز می‌شود، یک جایی بالاخره چند قدرت بزرگ در مجموعه‌های هیئت‌های فکری‌شان می‌نشینند برای یک منافعی و مصالحی که برای خودشان تعریف کردند، یک چیزی را پخت‌وپز می‌کنند، بعد این را به‌وسیله‌ی دولت‌هایی که همسوی با آن‌ها هستند یا مرعوب آن‌ها هستند یا دنباله‌رو آن‌ها هستند و خیلی منافعی هم در این کار ندارند، تصویب می‌کنند.

اشاره درست مقام معظم رهبری به دست‌آویز قرار دادن معاهدات و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی برای پیش برد اهداف کشورهای سلطه‌گر است. اتفاقی که پیش از این هم در معاهدات گوناگون صورت گرفته است. به عنوان نمونه میثاق حقوق مدنی و سیاسی معاهده‌ای است که با تلاش کشورهای غربی ایجاد شد و در سال ۱۳۵۴ به تصویب مجلس وقت رسید و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز بدون بررسی مورد تأیید قرار گرفت. این معاهده که با عنوان حمایت از حقوق بشر پدید آمده، به دلیل تفاوت‌هایی که در برداشت از حقوق انسان نسبت به برداشت اسلامی از این پدیده دارد، موجب ایجاد هجمه‌هایی علیه جمهوری اسلامی ایران شده است.

نکته قابل توجه در خصوص میثاق حقوق مدنی و سیاسی، نبود سازوکارهای ایجاد تحریم و تنبه‌های بین‌المللی در ابتدای تأسیس این معاهده، در صورت اجرایی نشدن تعهدات کشورها است. موضوعی که در سال‌های آینده با ایجاد کمیته حقوق بشر و دو پروتکل اجرایی و موجب ایجاد بهانه‌هایی برای کشورهای متخاصم با جمهوری اسلامی ایران برای اعمال تحریم‌هایی تحت عنوان حمایت از حقوق بشر شد.

در واقع عموم معاهدات بین‌المللی که نیاز به همگرایی کشورهای مختلف دارند، در ابتدای کار با سازوکارهای نرم و غیر تنبیهی در ساختار خود به دنبال جلب حمایت جهانی هستند اما با گذشت چند سال از تشکیل اجماع جهانی، سازوکارهای برای اعمال تحریم و تنبیه ایجاد می‌کنند. آخرین نمونه از این دست از معاهدات مربوط به موافقت‌نامه تغییر اقلیم پاریس است که بارها توسط مسئولین سازمان محیط‌زیست، معاهده‌ای بدون تحریم و تنبیه به عموم مردم معرفی شده است. معصومه ابتکار در خصوص امکان ایجاد تحریم برای کشور در موافقت‌نامه پاریس گفت: هیچ‌گونه تنبیه و تحریمی در توافق‌نامه قید نشده و تنها به راه‌های تشویقی، حمایتی و پشتیبانی اشاره شده است.

این در حالی است که بررسی متن موافقت‌نامه پاریس نشان می‌دهد که کمیته ماده ۱۵ بعد از بررسی تخصصی تعهدات کشورها، در صورت عدم اجرای تعهدات، موضوع را به مجمع اعضا گزارش خواهد کرد و نهایتاً طبق ماده ۱۶ موافقت‌نامه، این مجمع توان اتخاذ هر تصمیمی برای اعمال تصمیمات خود در خصوص این کشورها را دارد[۱].

علاوه بر این با توجه به تجربه کسب شده در میثاق حقوق مدنی و سیاسی که بعد از پیوستن کشورها، سازوکارهای جدیدی برای تنبیه کشورها ایجاد شد، باید گفت چنین ظرفیتی به وضوح در موافقت‌نامه پاریس نیز وجود دارد. بررسی متن موافقت‌نامه پاریس نشان می‌دهد که در بیش از ۱۴ مورد از موارد کلیدی تعیین تکلیف دقیق صورت نگرفته و تصمیم‌گیری در خصوص آن‌ها به اجلاس‌های مجمع اعضا (COP[۲]) در سال‌های آینده واگذار شده است. به عبارتی دیگر به طور دقیق مشخص نیست که کشورها چه معاهده‌ای را با چه جزئیاتی را امضا می‌کنند و در سال‌های آینده مجمع اعضا که توسط برخی از کشورهای اروپایی اداره می‌شود، چه تصمیمی درباره کمیته اجرایی سازی موافقت‌نامه (بند ۳ ماده ۱۵)، کمیته شفاف‌سازی انتشارها (ماده ۱۶) و دیگر موارد اتخاذ خواهند کرد.

از این رو با توجه به تجربیات تلخ کشور در میثاق حقوق مدنی و سیاسی که موجب ایجاد بهانه‌های واهی برای برخی از کشورهای متخاصم علیه جمهوری اسلامی ایران شد؛ لازم است دقت بسیار بالایی برای نحوه‌ی تعامل کشور با موافقت‌نامه تغییر اقلیم پاریس شود چراکه این معاهده به طور مستقیم به دنبال کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای از طریق کاهش مصرف منابع انرژی مانند نفت و گاز است. منابع انرژی‌ای که ایران تاکنون با وجود بهره‌مندی، قادر به استفاده از آن‌ها در مسیر رشد اقتصادی نبوده و این محدودیت جدید ممکن است موجب ایجاد دیواری محکم در مسیر پیشرفت اقتصادی کشور باشد.

 

منابع:

[۱] “Report of the Conference of the Parties on its twenty-first session, held in Paris,” Framework Convention On Climate Change, December 2015.
[۲] “International Covenant on Civil and Political Rights,” United Nations, December 1966.

 

[۱] Exercise such other functions as may be required for the implementation of this Agreement

[۲] Conference of the Parties

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: