۲ تیر ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۲۷
تجربه تلخ پذیرش بدون پیش شرط معاهده «میثاق حقوق مدنی و سیاسی» (ICCPR)، آینه عبرت ایران می‌شود؟

لزوم تعیین حق شرط برای پیوستن به معاهده پاریس

ضروری است تا با توجه به تجربه به دست آمده در میثاق حقوق مدنی و سیاسی که موجب ایجاد تحریم‌هایی علیه کشور شد و نتیجه‌ای در بر نداشت، از حق شرط موجود در موافقت­نامه پاریس که در قالب اختیار در ارائه آزادانه سند INDC وجود دارد، نهایت بهره‌برداری در راستای منافع ملی صورت پذیرد.

به گزارش عیارآنلاین، تجربیات کسب شده در توافق­نامه‌های بین‌المللی گذشته، همواره راهگشای نحوه تعامل با موافقتنامه‌های مشابه است. از همین رو تحلیل تجربیات جمهوری اسلامی ایران در میثاق حقوق مدنی و سیاسی می‌تواند درس‌هایی برای نحوه­ی تعامل کشور با موافقت نامه تغییر اقلیم پاریس، داشته باشد.

میثاق حقوق مدنی و سیاسی که به اختصار ICCPR[۱] خوانده می‌شود در سال ۱۹۶۶میلادی (۱۳۴۵ شمسی) پس از ۱۲ سال کشمکش بین کشورهای بلوک شرق و غرب بر سر مفاد آن، به معاهده‌ای بین‌المللی برای به رسمیت شناختن حقوق اجتماعی و سیاسی افراد تبدیل شد. دولت وقت ایران نیز در فروردین ۱۳۴۷ میثاق بین‌المللی مدنی و سیاسی را امضا و در اردیبهشت ۱۳۵۴ به تصویب مجلس رساند و به این ترتیب به آن اعتبار قانونی بخشیده و خود را به آن متعهد ساخت.

این معاهده حقوق بشری و نهاد­های وابسته به آن در سال‌های اخیر تبدیل به یکی از مهمترین مراجع صدور بیانیه‌ها و بهانه‌های بین‌المللی برای ایجاد تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران در حوزه حقوق بشر شده است. در واقع برداشت متفاوت از حقوق انسان اسلامی و غربی موجب شده تا تعارض‌هایی بین برخی از قوانین داخلی و برداشت کمیته حقوق بشر از مفاد میثاق پدید آید که دلیل این امر را می‌توان در تفاوت نگاه غربی و اسلامی به انسان و حقوق او دانست که بررسی این موضوع نیاز به مجالی جداگانه دارد.

اما سوالی که می‌توان به درستی در مقام سیاست­گذاری پرسید، چرایی پذیرش چنین معاهده‌ای پس از وقوع انقلاب اسلامی در سال ۵۷ است. در واقع باید گفت عدم درک درست از مفاد و ماهیت این معاهده باعث شد تا با وجود امکان ایجاد شرط در ادامه همکاری با این معاهده به مانند دیگر کشورهای اسلامی، بدون هیچ پیش شرطی همکاری ایران با میثاق حقوق مدنی و سیاسی ادامه داشته باشد. به عنوان نمونه عربستان سعودی، مالزی و امارات متحده عربی از پذیرش این معاهده سرباز زدند. برخی دیگر از کشورهای عضو نیز به دلیل امکان ایجاد شرط در پذیرش معاهده، شروطی مانند به رسمیت شناختن قوانین اسلامی و یا ملی خود را مطرح کرده‌اند تا بعدها امکان پیگیری علیه آن­ها وجود نداشته باشد.

در سال‌های اخیر تجربه میثاق حقوق مدنی و سیاسی دوباره در قالب موافقت­نامه تغییر اقلیم پاریس در حال تکرار است. در موافقت­نامه پاریس از کشورها خواسته شده به طور آزادانه تعهدات مد نظر خود به منظور کاهش مصرف سوخت‌هایی مانند نفت و گاز را ارائه و اجرا کنند. ادعایی که به دنبال جلوگیری از گرمایش جهانی با کاهش انتشار گاز غیرآلاینده دی‌اکسید کربن است، موضوعی که از نظر علمی محل اختلاف بسیاری از صاحب نظران و دانشمندان حوزه اقلیم شناسی است و تاکنون اجماعی بر سر آن شکل نگرفته است.

این در حالی است که سند INDC[۲] به عنوان برنامه اولیه ارائه شده از سوی سازمان محیط زیست به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران به دبیرخانه کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد حاوی تعهدات سنگینی است که در سال­های آینده مشکلات عدیده‌ای برای اقتصاد کشور پدید خواهد آورد.

بر اساس این سند تعهدات ایران به کاهش ۴ درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای به شکل غیر مشروط یا کاهش انتشار ۸ درصد مشروط به لغو تحریم‌ها، به ترتیب ۱۷ و ۵۲ میلیارد دلار هزینه در پی دارد. این در حالی است که بر اساس مواد ۱۵ و ۱۶ موافقت­نامه پاریس، در صورت عدم اجرای تعهدات ارائه شده امکان ایجاد تحریم‌های بین‌المللی وجود دارد.

در این شرایط ضروری است تا با توجه به تجربه به دست آمده در میثاق حقوق مدنی و سیاسی که موجب ایجاد تحریم‌هایی علیه کشور شد و نتیجه‌ای در بر نداشت، از حق شرط موجود در موافقت­نامه پاریس که در قالب اختیار در ارائه آزادانه سند INDC وجود دارد، نهایت بهره‌برداری در راستای منافع ملی صورت پذیرد.

ضروری است در وهله اول با تشکیل کارگروهی ملی و فراسازمانی ضرورت پیوستن کشور به موافقت­نامه پاریس تبیین و بررسی شود. در صورت نیاز به پیوستن، امتیازات دریافتی مد نظر کشور برای این موضوع تعیین شود و در انتها به مانند بسیاری از کشورهای نفتی همسایه تعهداتی کلی، کیفی و غیرقابل ارزیابی در این معاهده از سمت جمهوری اسلامی ایران ارائه گردد.

[۱] International Covenant on Civil and Political Rights

[۲] Intended Nationally Determined Contributions

[۳] “Report of the Conference of the Parties on its twenty-first session, held in Paris,” Framework Convention On Climate Change, December 2015.

[۴] “International Covenant on Civil and Political Rights,” United Nations, December 1966.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: