۹ تیر ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۳۰
به‌رغم هشدار کارشناسان پیرامون خودتحریمی با پیوستن به FATF:

کارشناسان یا نمایندگان؛ حق با کیست؟

برخی از نمایندگان بر این اعتقادند که در صورت پیوستن ایران به FATF، مشکلات مبادلات بانکی برطرف شده و کشور می‌تواند به راحتی تراکنش‌های بانکی را انجام دهد. از طرفی کارشناسان معتقدند که پیوستن به این معاهده منجر به انتشار اطلاعات نهادهای حکومتی و بخصوص تحریمی خواهد شد که در نهایت جامعه، به دو قطب تحریمی و غیر تحریمی تبدیل می شود.

به گزارش عیارآنلاین، لایحه الحاق به کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم، در روز یکشنبه در صحن علنی مجلس بررسی و قرار شد رای گیری برای تصویب این لایحه به دو ماه بعد موکول گردد. بر همین اساس برخی از نمایندگان موافق این لایحه اظهار نظراتی پیرامون این موضوع کرده‌اند که می‌توان آن‌ها را مورد نقد و سؤال قرار داد، در ادامه به بررسی برخی از این نظرات و نقدهای موجود می‌پردازیم.

ابراهیم رضایی عضو کمیسیون امینت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری خانه ملت گفت: عدم پذیرش و تصویب این لوایح می‌تواند به‌عنوان یک ابزار در اعمال تحریم‌های بانکی علیه ما استفاده شود، اگر تصویب شود که جمهوری اسلامی ایران هم جزو اعضای FATF محسوب شده و دیگر مشکلی هم پیش نخواهد آمد.[۱]

این نماینده همچنین به این مطلب نیز اشاره‌کرده بود که «تصویب نشدن این لوایح بر روی برجام تأثیری ندارد اما بر روی تحریم‌های اعمال‌شده علیه ما مؤثر خواهد بود به‌نحوی‌که غربی‌ها می‌توانند بر روی گردش مالی سیستم بانکی ما با استفاده از قوانین کنترل پولی و مالی اعمال‌نفوذ کنند.»[۲]

ازاین‌رو محمدجواد جمالی نماینده شهرستان فسا نیز دراین‌باره گفته بود: «اما اگر عضویت ما در بحث FATF سفید نشود مسلماً مشکل ارتباطات بین‌بانکی ما همچنان باقی خواهد ماند.»[۳]

علاوه بر موارد بالا آقای مرتضی صفاری نطنزی نیز به این نکته اشاره‌کرده بود که «پیوستن به FATF الزامی نیست اما یکی از لوازمات برقراری ارتباط بانکی با اروپایی‌ها تلقی می‌شود ازاین‌رو به‌عنوان پیش شرط در برجام تلقی نمی‌شود بلکه یک نیاز است.»[۴]

این نکته را باید در نظر گرفت که تصویب این لایحه (الحاق به کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم) به‌نوعی مقدمه‌ی بر اجرای کامل FATF است به‌طوری‌که دربند ۲۹ «برنامه اقدام»،FATF  از ایران خواسته است که به کنوانسیون TF (الحاق به کنوانسیون مبارزه با تأمین مالی تروریسم) ملحق شود. اما مشکلات این معاهده از چند جنبه قابل تأمل است.

این کنوانسیون یک کنوانسیون بین‌المللی بوده و بر اساس آن باید تعریف تروریسم را از جانب جامعه جهانی بپذیریم بنابراین مشکلاتی از این طریق برای کشور به وجود می‌آید در این کنوانسیون گروه هایی که علیه اشغالگری مبارزه می کنند، از تروریسم استثنا نشده اند و با توجه به این که آمریکا و اروپا حزب الله لبنان و گروههای فلسطینی مقاومت را تروریستی می دانند، در تعریف و مصادیق تروریسم با مشکل مواجه خواهیم شد.

علاوه بر آن باید به این نکته نیز اشاره کرد که تعریف حق شرط برای این کنوانسیون تنها در ماده ۲۴ از ۲۸ ماده آن امکان‌پذیر بوده و آن نیز مربوط به نحوه رسیدگی به اختلافات اعضا با اعضای دیگر است. اما در ماده ۲ آن‌که شامل تعریف تروریسم می‌شود حق شرط‌گذاری امری بی‌معنا است و درنتیجه پذیرش این معاهده، به مفهوم پذیرش تعریف تروریسم از سوی این کنوانسیون است.

مسئله‌ای بعدی که بارها از زبان موافقان پیوستن به این کنوانسیون مطرح می‌شود این است که در صورت همکاری با FATF  و پیوستن به کنوانسیون‌های مورد مطالبه آن وضعیت بانکی ایران بهبود می‌یابد اما باید متذکر شد که پس از تعلیق ایران به مدت دو سال از لیست سیاه FATF  وضعیت بانکی ما در عرضه‌های مبادلات ارزی نه‌تنها بهتر نشد بلکه بانک‌های چینی، ترکیه‌ای و صرافی‌های امارتی که درگذشته با ما همکاری می‌کردند امروز ارتباط خود را با ما محدود کرده‌اند. لذا با این توضیحات مشکلات اصلی نظام بانکی کشور بهبود وضعیت FATF  نیست. بلکه ساختار تحریم‌های آمریکا بخصوص تحریم‌های ثانویه بانکی است که ریسک همکاری‌های بانکی را با کشور افزایش می‌دهد. به‌طور مثال اوبربانک اتریش به دلیل ترس از جریمه و تحریم‌های آمریکا، با ایران همکاری نخواهد کرد و فاینانس یک میلیارد یورویی خود را متوقف خواهد نمود.

از طرفی اجرای برنامه‌ی اقدام FATF  باعث ایجاد تبعات خطرناکی برای کشور می‌شود چراکه سازوکار FATF  به‌گونه‌ای است که مبادلات بانکی را به‌طور شفاف در اختیار مقامات مربوطه قرار داده و باعث تولید و انتشار اطلاعات دقیق پیرامون نهادهای تحریمی و پوششی می‌شود. این باعث بروز مشکلات بیشتر پیرامون مواجه با تحریم‌های آمریکا می‌شود و اگر این روند ادامه پیدا کند، جامعه به دو بخش تحریمی و غیر تحریمی تقسیم می‌شود. به‌ناچار بخش غیر تحریمی برای فرار از تحریم‌ها مجبور می‌شود که از همکاری با تحریمی‌ها صرف‌نظر کند و این به معنای خود تحریمی است.

در آخر باید توجه داشت که در صورت ماندن اروپا در برجام بدون آمریکا، اروپا دیگر نیازی به FATF  ندارد زیرا مهم‌ترین کار این نهاد شناسایی بخش‌های تحریمی ایران برای عدم همکاری با آن‌ها است. با توجه به مدت زمان شش ماه مشخص‌شده آمریکا برای بازگشت تحریم‌های ایران، اگر قرار باشد که اروپا با نهادهای تحریمی فعالیت نکند، عملاً برجام بی آمریکا بی‌معناست.

[۱] خانه ملت

[۲] خانه ملت

[۳] خانه ملت

[۴] خانه ملت

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: