۲۱ خرد ۱۳۹۷ ساعت ۱۷:۱۴
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش:

چرا کسی پایین بودن نمره آموزش و پرورش ایران در ارزیابی‌های بین المللی را فریاد نمی زند؟

حکیم‌زاده اذعان داشت: ما از سال ۲۰۰۱ که وارد این آزمون‌ها شده‌ایم تا به امروز در هیچ‌کدام از آزمون‌ها از میانگین ۵۰۰ در نمرات بالاتر نرفته‌ایم و همیشه نمره پایین ۵۰۰ را کسب کرده‌ایم و این یک مساله نگران‌کننده است؛ چراکه دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این آزمون‌ها نمایانگر جریان اصلی آموزش و پرورش کشور هستند و یک نمونه واقعی از این نظامند.

به گزارش عیارآنلاین، حکیم‌زاده که عضو هیات‌علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تهران است از دی ۹۵ مسئولیت معاونت آموزش ابتدایی در وزارت آموزش و پرورش را برعهده گرفته اما دارای مسئولیت‌های اجرایی متنوعی در این وزارتخانه بوده است. با این حال نام او در ماجرای مدارس سمپاد بیشتر در رسانه‌ها مطرح شد؛ چراکه از منتقدان جدی آزمون‌های ورود به مدارس سمپاد است. گفت‌وگو با او را با موضوع ارتقای کیفیت در آموزش ابتدایی شروع کردیم و از ارزشیابی کیفی – توصیفی پرسیدیم. او نیز از مشکلات دوره ابتدایی گفت و از فشارها برای به‌کارگیری افراد غیرمتخصص در این مقطع گلایه کرد.

تراکم‌های بالا در کلاس‌های درس موضوع دیگری بود که حکیم‌زاده به‌عنوان یکی از سختی‌های این نوع ارزشیابی عنوان کرد. پای گزارش‌های روزنامه درباره مدارس سمپاد هم به این گفت‌وگو باز شد؛ وقتی که در ادامه این گفت‌وگو، ‌سوالات ما به موضوع مدارس سمپاد رسید. حکیم‌زاده همچنان معتقد است جریان خاصی که از آزمون‌های ورودی به مدارس سمپاد سود می‌برند در ماجرای این مدارس اعمال فشار کرده‌اند. او اما این ادعا را نپذیرفت که در صورت حذف این مدارس، استعدادهای برتر که تمکن مالی ندارند از راهیابی به مدارس با کیفیت محروم می‌شوند.

حکیم‌زاده منتقد جدی جداسازی در آموزش است و مدارس غیردولتی را هم استثنا نمی‌داند. او برخی انتقادها به مخالفان مدارس سمپاد را ادعاهایی عنوان می‌کند که مبنای کار علمی ندارند. متن این گفت‌وگو را در ذیل بخوانید:

 

  برای آغاز گفت‌وگو از ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی شروع کنیم. اینکه برای افزایش کیفیت چه اقداماتی صورت گرفته است؟ این سوال را از این جهت می‌پرسم که عملکرد ما در آخرین ارزیابی تیمز و پرلز با افت مواجه بوده است.      

برای این مساله جای بحث و گفت‌وگوی زیادی وجود دارد. بخشی از این مساله به حوزه معاونت ابتدایی بر می‌گردد؛ با این حال زمانی که از کیفیت صحبت می‌کنیم باید ببینیم عناصر کیفیت‌بخش چه مولفه‌هایی هستند و ما درباره آنها چه کارهایی انجام داده‌ایم. به‌صورت مشخص معلمان، برنامه‌های درسی و فضاهای کالبدی ما به‌عنوان سه جزء اصلی که در ارتباط با دانش‌آموز و خانواده است، می‌توانند فضایی را فراهم کنند تا اهداف تعلیم و تربیت تحقق یابد و به همین دلیل باید مورد توجه قرار گیرند. اما بنده به‌عنوان متولی آموزش ابتدایی کشور می‌گویم نقش معلم در ارتقای کیفیت با هیچ عنصر دیگری قابل‌مقایسه نیست، به عبارت دیگر اگر ما بهترین مدارس، کلاس‌ها، تجهیزات آموزشی و برنامه‌های درسی را فراهم کنیم اما معلم آماده‌ای نداشته باشیم که صلاحیت‌های علمی لازم را دارا باشد، نمی‌توان انتظار داشت که نتیجه زیادی به دست بیاوریم، در حالی که اگر در مولفه‌های دیگر شرایط چندان مناسبی نداشته باشیم ولی معلم توانمند و با‌ انگیزه‌ای داشته باشیم می‌توانیم نتایج بسیار خوبی به دست آوریم.

خوشبختانه اکثر معلمان و مربیان پیش‌دبستانی ما در آموزش ابتدایی به‌رغم کمبود امکانات و ضعف تجهیزاتی که لازمه آموزش باکیفیت است، بیشترین تلاش خود را می‌کنند و دستاوردهایی که تا به امروز داشتیم نیز مرهون تلاش آنهاست. به‌طور مثال ما توانسته‌ایم نرخ پوشش تحصیلی‌مان – جمعیت لازم‌التعلیمی که در سن تحصیل هستند- را به ۹۸.۱۳ درصد در دوران ابتدایی برسانیم که رقم بسیار امیدوارکننده‌ای است. افزایش ۱۰درصدی رشد شاخص‌های عملکردی در معاونت ابتدایی نیز در سال گذشته مرتبط به تلاش این عزیزان است.

براساس دستور مقام معظم رهبری ما برای ثبت‌نام همه کودکانی که در این سرزمین حضور دارند فارغ از قومیت، نژاد و فرهنگ پذیرای ۵۵۰هزار دانش‌آموز اتباع هستیم که ۳۲۰ هزار نفر آنها در دوران ابتدایی مشغول به تحصیلند، بدون اینکه ما مجوز استخدام یک معلم برای این تعداد از دانش‌آموزان را دریافت کرده باشیم، در حالی که می‌دانید اگر این تعداد را تقسیم بر تراکم کلاسی ۲۵یا ۳۰ نفره کنیم، معادل ۱۰ تا ۱۵ هزار معلم است که ما حتی یک ریال بودجه از سازمان‌های بین‌المللی نیز برای این مهم دریافت نکرده‌ایم و حتی در بودجه‌های مصوب آموزش و پرورش نیز بودجه‌ای به ما اضافه نشده است و این دستاورد نیز جز با فداکاری و ایثار معلمان محترم به دست نیامده و آنها پذیرفته‌اند که به‌رغم تراکم کلاس‌ها دانش‌آموزان اتباع نیز بر سر کلاس‌ها حاضر شوند.

ما اگر بیشترین سرمایه‌گذاری را در بحث توانمندسازی معلمان داشته باشیم، می‌توانیم نتایج بسیار خوبی را دریافت کنیم، از سوی دیگر معتقدیم برنامه‌های ضمن‌خدمت باید با نیازها و شرایط ما مطابقت داشته باشد، به همین دلیل برنامه‌های امروز ضمن‌خدمت را ناکارآمد می‌دانیم و طرح کارآمد را از سال گذشته آغاز کرده‌ایم که به صورت پایلوت در سه استان کشور برای توانمندسازی معلمان دوران ابتدایی اجرایی شده است.

این طرح بر شناسایی و اعلام نیازهای توانمندی معلمان براساس اعلام خود آنها مبتنی است و قرار است با استفاده از رویکردهای نوین یادگیری، معلمان ما با هدایت مدیران‌شان، خودشان روش‌های مناسب را در این حوزه انتخاب کرده تا بتوانند یافته‌هایشان را با همکاران خود به اشتراک بگذارند. نتایج خوبی را نیز از این طرح که در ۸۸ مدرسه اجرایی شده، به دست آورده‌ایم و البته تا زمانی که مطمئن نشویم این راهکار می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مناسب برای برنامه‌های ضمن‌خدمت معلمان باشد، از تعمیم عمومی آن خودداری خواهیم کرد.

  نمودار نمره و رتبه ما در ارزیابی تیمز و پرلز با وجود آنکه درحال رشد بود اما در سال‌های اخیر کاهش داشته است و با توجه به اینکه این کاهش از سالی آغاز شده که شیوه ارزشیابی ما از نمره محوری به توصیفی-کیفی تبدیل شده است، علت این موضوع را چه می‌دانید؟

البته ما از سال ۲۰۰۱ که وارد این آزمون‌ها شده‌ایم تا به امروز در هیچ‌کدام از آزمون‌ها از میانگین ۵۰۰ در نمرات بالاتر نرفته‌ایم و همیشه نمره پایین ۵۰۰ را کسب کرده‌ایم و این یک مساله نگران‌کننده است؛ چراکه دانش‌آموزان شرکت‌کننده در این آزمون‌ها نمایانگر جریان اصلی آموزش و پرورش کشور هستند و یک نمونه واقعی از این نظامند. اتفاقا ما در دو آزمون گذشته که نسبت به نتایج خودمان افت داشته‌ایم شاهد اتفاقاتی در دوران ابتدایی بودیم که می‌تواند در این مساله تاثیرگذار باشد، چراکه در این دوران پایه ششم را به دوران ابتدایی اضافه کردیم، درحالی که معلمی را برای این پایه نداشتیم و مجبور شدیم از معلمان مقطع متوسطه که نه مدرک مرتبط و نه سوابق مرتبطی با پایه ششم داشتند، استفاده کنیم و حتی برای جبران کمبود نیرو از نیروهای خدماتی نیز استفاده شده بود.

همچنین ما کلاس‌های لازم را برای این دوران نداشتیم؛ چراکه فضاهای مدارس ابتدایی ما به‌عنوان پنج کلاس آماده بود و برنامه‌های درسی آماده‌ای هم نداشتیم و همین مساله تاثیر زیادی بر کیفیت آموزش دوران ابتدایی گذاشت که ادامه دارد. اضافه‌شدن دانش‌آموزان پایه ششم که در دوران بلوغ بودند در کنار دانش‌آموزان پایه اول دبستان باعث شد محیط مدارس ما نیز دستخوش تغییراتی شود که تا به امروز نیز درگیر آن هستیم؛ ارزشیابی توصیفی- کیفی به‌طور جدی ۱۰ سال است که دنبال می‌شود و اینکه ما افت عملکرد را به ارزشیابی نسبت دهیم، نمی‌تواند با توجه به شرایطی که وجود دارد، دیدگاه بیان علمی باشد و باید در آن تجدیدنظر صورت گیرد. با این حال از زمان استقرار در معاونت ابتدایی کارگروه بررسی نتایج آزمون‌های تیمز و پرلز را ایجاد کردیم و سال‌هاست که مرکز مطالعات ملی تیمز و‌پرلز فعال است.

یکی از انتقادات وارده این است که اگر بودجه‌ای را برای بررسی نتایج این دو آزمون در این مرکز صرف می‌کنیم، قطعا باید از فرآیند نتایج این تحقیقات، تغییراتی در آموزش کشور رخ دهد که بتوان عملکرد بهتری را داشته باشیم، همان کاری که کره جنوبی انجام داد و توانست در مدت زمانی براساس نتایج همین دو آزمون خودش را ارتقا دهد. از نظر ما این مساله بسیار مهم است و روی عوامل موثر در آن تحقیق می‌کنیم که کیفیت معلم یکی از مولفه‌های بسیار مهم است. درخواست‌مان از سیاستگذاران و نمایندگان مجلس این است که با توجه به اهمیت دوران ابتدایی و صحبت‌های مقام معظم رهبری مبنی‌بر اینکه رشد و آینده علمی کشور وابسته به دوران ابتدایی است و جمله مشهور حضرت امام خمینی(ره) مبنی‌بر اینکه امید من به شما دبستانی‌هاست، سایر دستگاه‌های سیاستگذار این اهمیت را درک کنند و اگر این مهم محقق شود دیگر شاهد نخواهیم بود که هرازگاهی به خاطر حل مشکل استخدامی تعدادی از افراد که آموزشیار نهضت سوادآموزی بوده‌اند، نمایندگان مجلس بر ما فشار بیاورند که باید جذب آموزش و پرورش شوند و قطعا در صورت جذب، آنها به دوران ابتدایی راه می‌یابند و نمی‌توانند در مقاطع دیگر تدریس کنند.

متاسفانه در سال‌های گذشته ما از این دست جذب‌ها در وزارتخانه بسیار داشته‌ایم، به‌طوری که امروز دیگر به یک قاعده تبدیل شده، در حالی که باید این فرصت را در اختیار آموزش و پرورش قرار دهند و اجازه ندهند در دوران ابتدایی که زیربنای توسعه کشور است، افراد غیرمرتبط به این دوره راه یابند ولی متاسفانه شاهد هستیم که هنوز این فشار را داریم تا مشکل دانشیاران نهضت سوادآموزی را برطرف کنیم و با چنین نگاهی نمی‌توان توقع داشت در کیفیت آموزش و پرورش در بحث تعلیم‌مان معجزه‌ای رخ دهد. با این حال معتقدم اگر اراده ملی شکل بگیرد و فرمایشات رهبری به‌عنوان چراغ راه به تصمیم‌گیری‌های ما جهت دهد، شاهد تحولاتی خواهیم بود.

منبع: فرهیختگان

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: