۶ خرد ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۵۳

شهاب خیالی در آسمان نخبگان

شورای عالی آموزش و پرورش طرح آزمایشی شهاب را به عنوان جایگزین آزمون‌های ورودی مدارس خاص، اعلام کرد. با وجود عدم کارایی طرح شهاب در شرایط فعلی آموزش و پرورش، سرنوشت مدارس نمونه دولتی و سمپاد چه خواهد شد؟

گزارش عیارآنلاین، در بهمن ماه سال گذشته، شورای عالی آموزش و پرورش با وجود نظرات متفاوت کارشناسان، حذف آزمون ورودی مدارس خاص در پایه هفتم را تصویب کرد و برای استعدادیابی و پرورش استعداد در مدارس، طرح شهاب را معرفی کرد. در پی تصمیمات شورای عالی آموزش و پرورش، مدارس خاص در سال تحصیلی ۹۷-۹۸ دانش‌آموز پایه هفتم نخواهندداشت. این امر روند ورود به مدارس نمونه دولتی و استعدادهای درخشان را  دچار ابهام و سردرگمی کرده‌است، چراکه قرار است این طرح جایگزین این مدارس شود و مدارس نمونه دولتی و سمپاد به بهانه‌های متفاوت که هیچگاه از جانب کارشناسان حیطه تعلیم و تربیت تبیین علمی نشده‌است، حذف شوندمدارس نمونه دولتی و استعدادهای درخشان تنها مدارس با کیفیتی هستند که امکان دسترسی برای تمام اقشار جامعه، به خصوص اقشار ضعیف اقتصادی را دارند. مدارس نمونه دولتی و سمپاد از بازار رقابت مدارس خصوصی که رویکرد نخبه‌پروری دارند، خارج است و شرایط آموزشی و پرورشی یکسانی را در اختیار همه افراد جامعه فارغ از توجه به طبقه اجتماعی و اقتصادی، می‌گذارد.  این مدارس نمونه‌های موفقی از تحقق عدالت آموزشی برای استعدادیابی نخبگان هستند. برای تصدیق این موارد کافیست به آمار پیشرفت‌های علمی دانش‌آموختگان مدارس خاص رجوع کرد.

طرح شهاب (شناسایی و هدایت استعدادهای برتر)، در سال ۸۶ به تصویب بنیاد ملی نخبگان رسید و از سال ۹۱ با پشتیبانی مالی بنیاد ملی نخبگان اجرای آزمایشی شد. با حذف مدارس متوسطه اول سمپاد و نمونه دولتی، قرار است دانش‌آموزان نخبه تحت پوشش طرح شهاب باشند. درست است که طرح شهاب مبنی بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش شکل گرفته‌است ولی با توجه به شرایط واقعی آموزش و پرورش در کشور خلل‌های موجود در طرح،آیا  می‌تواند جایگزین مناسبی برای مدارس سمپاد و نمونه دولتی  باشد؟ آنچه به عنوان طرح شهاب در حال اجرا است، چک لیستی است شامل ۸۰ سوال چهارگزینه‌ای که توسط معلم برای همه دانش‌آموزان تکمیل می‌شود. مسئله‌ای که ابتداً به چشم می‌آید، تعریف مفهوم استعداد و استعدادبرتر در چک لیست مذکور است که اساساً اشتباه متصور شده است و براساس همین تصور برای هر استعداد، تعدادی معیار مشخص شده است. به طور مثال، آمادگی فرد برای آموختن احکام دینی و عمل به تکالیف شرعی و یا عملکرد بهتر در مسابقات قرآن و احکام و یا شرکت بیشتر در مراسم مذهبی مدرسه را به عنوان معیاری برای «استعداد فرهنگ دینی» معرفی کرده است. واضح است که در این معیارها تفاوتی میان معیارهای استعداد و معیارهای علاقمندی قائل نشده‌اند.

مسئله دوم نحوه تکمیل لیست توسط معلمان است. معلمان دوره ابتدائی که با تعداد زیادی دانش‌آموز از یک سو و از سویی دیگر با کثرت طرح‌های آموزش و پرورش، دست و پنجه نرم می‌کنند، با چه دقتی به چک لیست می‌پردازند؟ کلاسهایی که به طور متوسط ۳۰ الی ۳۵ دانش‌آموز دارد، معلم چگونه می‌تواند به طور مستمر تک تک دانش‌آموزان را رصد کند؟ این امر نشان می‌دهد، طرح به جهت اجراشدن هنوز با شرایط واقعی مدارس سازگار نیست.

طرح شهاب با مشکلات موجودی که بیان شد، در حال حاضر تنها یک طرح شناسایی است. مدارس  دولتی امکانات آموزشی ویژه برای هدایت استعداد را ندارند. امکانات آموزشی در مراکزی مثل پژوهشسراها نیز به اتاقی با امکانات اندک به عنوان آزمایشگاه اکتفا شده‌است. حتی اگر امکانات موجود باشد، در همه مدارس مربی متخصص برای آموزش وجود ندارد. به عبارت دیگر عملا مرحله هدایت استعدادها در عموم مدارس امکان‌پذیر نیست.

آموزش معلمان که نقش شناساگر را در این طرح دارند، مسئله سوم است. در حال حاضر چه تعداد از معلمان توانایی شناسایی استعداد (با همین معیارهای غلط)  در دانش‌آموزان را دارند؟  اجرای صحیح این طرح تا حد زیادی به آموزش دبیران و معلمان بستگی دارد. آیا وزارت آموزش و پرورش می‌تواند بودجه آموزش یک میلیون معلم را بپردازد؟ ضمن اینکه بودجه اجرای آزمایشی طرح را نیز تا کنون بنیاد ملی نخبگان پرداخته‌است.

مسائل مطرح شده، معایبی هستند که تا رسیدگی نشوند، طرح را در حالت کاغذبازی حفظ می‌کنند. طرح شهاب با شرایط موجود نمی‌تواند جایگزین آزمون ورودی مدارس خاص شود. همچنین نمی‌توان به امید طرح شهاب مدارس خاص یعنی نمونه دولتی و سمپاد را در حالت تعلیق نگه داشت.

در حال حاضر فرصت مغتنمی است که با حفظ مدارس نمونه دولتی و سمپاد در کنار طرح شهاب، به بررسی دوباره طرح پرداخت و ایراداتش را برطرف کرد.

چنان که ذکر شد مدارس سمپاد و نمونه دولتی، تنها مدارسی هستند که امکانات نسبی خوبی برای پرورش استعداد دارند و تا کنون در استعدادیابی موفق بوده‌اند و همچنین حفظ آن‌ها منافاتی با اجرای طرح شهاب ندارد.

با توجه به اهمیت استعدادیابی و پرورش استعداد در نظام تعلیم و تربیت از وزارت آموزش و پرورش انتظار می‌رود در مورد موجودیت مدارس سمپاد و نمونه‌دولتی و روند ورود به این مدارس، تصمیمات عجولانه نگیرد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: