شفافیت مشروح مذاکرات مجلس پیش‌نیاز تحقق نظارت عمومی

مجلس شورای اسلامی تنها نهاد قانون‌گذار در جمهوری اسلامی به شمار می‌آید. قوانینی که توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب می‌رسد، برای دولت و سایر دستگاه‌های اجرایی الزام آور است. بنابراین مجلس از جایگاه بسیار مهمی در کشور برخوردار می‌باشد. یکی از راه‌هایی که باعث اطلاع مردم از رفتار و سخنان نماینده خود در مجلس شورای اسلامی می‌شود شفافیت مشروح مذاکرات مجلس است.

به گزارش عیارآنلاین، مجلس شورای اسلامی تنها نهاد قانون‌گذار در جمهوری اسلامی به شمار می‌آید که علاوه بر مسئولیت خطیر قانون‌گذاری وظیفه نظارت بر سایر نهادها و قوه مجریه را هم برعهده دارد. قوانینی که توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب می‌رسد، برای دولت و سایر دستگاه‌های اجرایی الزام آور است. بنابراین مجلس از جایگاه بسیار مهمی در کشور برخوردار می‌باشد، و به فرموده بنیان‌گذار جمهوری اسلامی مجلس در رأس امور است. از این رو وظایف مهمی بر عهده نمایندگان مجلس قرار دارد و اختیارات زیادی هم در اختیار آن‌ها قرار دارد. نمایندگانی که از جانب مردم انتخاب می‌شوند و در واقع نماینده مردم در تعیین سرنوشت کشور هستند. بنابراین مردم حق دارند که بدانند نماینده‌ای که با رأی آن‌ها به مجلس راه‌یافته، چه موضع‌گیری‌ها و تصمیماتی اتخاذ می‌کند. آیا  نطق‌ها و مواضعش در مجلس با سخنان او در خارج از مجلس و زمان‌ انتخابات تطابق دارد یا خیر. یکی از راه‌هایی که باعث اطلاع مردم از رفتار و سخنان نماینده خود در مجلس شورای اسلامی می‌شود شفافیت مشروح مذاکرات مجلس است. انتشار مشروح مذاکرات در اصل ۶۹ قانون اساسی هم مورد اشاره قرار گرفته و تصریح شده است که جلسات مجلس باید علنی بوده و به اطلاع مردم برسد. علاوه بر این در بند دوم از فصل اول قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (مصوب بهمن ماه ۸۷) آمده است؛ هر شخص ایرانی حق دسترسی به اطلاعات عمومی را دارد، مگر آن که قانون منع کرده باشد. از آنجایی که اصل بر شفافیت است و هیچ منع قانونی برای انتشار متن مذاکرات صحن مجلس وجود ندارد، انتشار و شفافیت این اطلاعات حق مردم است که باید در سریعترین زمان ممکن انجام شود زیرا بند سوم از فصل اول قانون مورد اشاره بر این نکته تاکید دارد که، مؤسسات عمومی مکلفند اطلاعات موضوع این قانون را در حداقل زمان ممکن و بدون تبعیض در دسترسی مردم قرار دهند. اما متاسفانه ارائه مشروح مذاکرات صحن علنی (بعنوان حداقل چیزی که مجلس باید ارائه بدهد) به شیوه ای کاملا سنتی و از طریق پخش زنده رادیویی و برخی سامانه‌ها از جمله روزنامه رسمی، معاونت حقوقی و پارلمانی ریاست جمهوری، کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی  انجام میشود. نحوه انتشار متن مشروح مذاکرات در سامانه‌های فوق با تأخیر زمانی و بصورت غیر استاندارد در قالب فایل PDF منتشر می‌شود، لذا استفاده از آنان را به حداقل ممکن رسانده است. اما امروزه با پیشرفت فناوری در حوزه اطلاعات و ارتباطات، استانداردهای شفافیت ارتقا یافته است و صرف پخش صوت جلسه از رادیو یا انتشار مشروح مذاکرات صحن علنی مجلس در قالب غیر قابل تحلیل، جستجو و ماشین خوان PDF به هیچ وجه منجر به شفافیت مجلس نمی‌شود.

ارائه استاندارد مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی علاوه بر اینکه از حقوق ابتدائی مردم محسوب می‌شود، مزایایی دارد؛ وقتی مردم از وقایع مجلس اطلاع داشته باشند و تصمیمات و مواضع نمایندگان خود را رصد کنند، امکان افزایش مشارکت مردم در فعالیت‌ها و تصمیمات کلان ملی فراهم می‌شود، که این خود منجر به نظارت کارآمدی از سوی مردم خواهد شد. علاوه بر این، امکان استفاده محققین و پژوهشگران نیز از این منبع مهم فراهم می‌آید تا با تحلیل‌های گوناگون روی داده‌های حاصل از انتشار متن مذاکرات صحن، مردم و سیاستگذاران کشور را در تصمیم‌گیری‌هایشان یاری دهند. با انتشار استاندارد مشروح مذاکرات نمایندگان در ایراد نطق‌ها و سخنان خود در مجلس دقت و حساسیت بیشتری به خرج می‌دهند، چون می‌دانند که تمام سخنان آن‌ها در صحن مجلس منتشر و ثبت می‌شود و عموم مردم و کارشناسان می‌توانند با بررسی آن‌ها به نوع ادبیات و سطح دغدغه‌مندی نماینده پی ببرند که این خود امکان افزایش کیفیت نطق‌های ارائه شده در مجلس و نگاه دقیق‌تر نسبت به منافع کلان ملی را به دنبال خواهد داشت.

تجارب بینالمللی پیرامون شفافیت مذاکرات مجلس

همانطور که بیان شد کیفیت ارائه داده با پیشرفت فناوری ارائه داده‌ها و استاندارد شفافیت ارتقاء یافته است. بر همین اساس در اکثر پارلمان‌های دنیا علاوه بر اینکه مشروح مذاکرات را به صورت بروز در اختیار مردم قرار می‌دهند، متن مشروح مذاکرات را هم در قالب‌های استاندارد ارائه داده و بصورت ماشین‌خوان ارائه می‌دهند با این‌کار امکان بهره‌‌گیری و تحلیل داده‌ها هم فراهم می‌گردد. در ادامه سه نمونه از تجارب بین‌المللی مورد اشاره قرار می‌گیرد.

برای اولین نمونه به سراغ یکی از کشورهای شرق آسیا می‌رویم. با مراجعه به پایگاه اینترتی پارلمان تایوان امکان مشاهده خلاصه‌ای از نتایج واتفاقات جلسه، نوع جلسه، تاریخ انتشار، لینک دریافت فایل مشروح مذاکرات، آرشیو اسناد مرتبط با آن جلسه قابل مشاهده است. همچنین این پایگاه مشروح مذاکرات نمایندگان این کشور را به چندین فرمت از جمله html، doc و pdf در اختیار مردم قرار می‌دهد.

پارلمان کشور مقدونیه هم در پایگاه اینترنتی خود مشروح مذاکرات جلسات خود را به تفکیک هر روز از تقویم و هر دوره مجلس در دو قالب word و PDF  در دسترس عموم قرار می‌دهد.

به عنوان مثال دیگر می‌تون به کشور ایتالیا اشاره نمود که مشروح مذاکرات جلسات پارلمان را به تفکیک روز، ماه و سال به صورت عمومی و در قالب html منتشر می‌نماید و امکان دانلود متن مشروح مذاکرات در قالب فایل PDF فراهم است.

سخن آخر

همانطور که بیان شد ارائه حق اطلاعاتی مردم بسیار اهمیت دارد و پارلمان‌ کشورهای مختلف بر تحقق این مهم تأکید دارند. با توجه به مزایای شفافیت مشروح مذاکرات پارلمان و بررسی تجربیات بین‌المللی نیاز است که مشروح مذاکرات جلسات مجلس شورای اسلامی به صورت بروز  و در قالب ماشین خوان در اختیار عموم مردم قرار گیرد.  بی‌شک ارائه استاندارد مشروح مذاکرات مجلس باعث می‌شود که مردم بهتر و دقیق‌تر در جریان اتفاقات مجلس قرار گیرند که این مهم امکان مشارکت بیشتر مردم و افزایش سرمایه  اجتماعی نظام را به دنبال خواهد داشت.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: