۱۸ ارد ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۰۹

گنج پنهان اقتصاد ایران

ایران تمام ظرفیت های لازم برای تبدیل شدن به هاب برق منطقه خاورمیانه و آسیای میانه را به صورت منحصر به فردی داراست. ایران در حال حاضر به ۸ کشور جهان صادرات برق دارد اما در این بین کشور عراق از جایگاهی ویژه برخوردار است.

به گزارش عیارآنلاین، برق گنج پنهان اقتصاد ایران است. گنجی فراموش شده که می‌تواند بخشی از مشکلات اقتصادی کشور را حل کند. یکی از شاخصه‌های صنعت برق ظرفیت بالای آن در حوزه صادرات است. در حقیقت باید گفت که صنعت برق در حوزه صادرات در رأس هرم ارزش افزوده قراردارد. در اینجا صحبت از یک کسب و کار حداقل ۱۰ میلیارد دلاری در کوتاه مدت است که نه تنها تقویت تولید داخلی و اشتغال‌زایی را به دنبال دارد، بلکه منجر به کسب ارزش افزوده مناسب و درآمدهاى ارزی برای کشور خواهد شد.

هاب در اصلاح به مرکز مبادلات گفته می شود. چهارراهی برای ورود و خروج برق که علاوه بر صادرات و واردات از مسیر احداث نیروگاه‌های جدید، ایجاد خطوط انتقال و پست‌های توزیع، دریافت حق ترانزیت، افزایش تولید تجهیزات صنعت و حتی صادرات خدمات فنی و مهندسی، درآمد سرشار ارزی در کنار اشتغال‌زایی فراوان را نصیب کشور می‌کند.

در بند ١٣ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی موضوع مقابله با ضربه‌پذیری درآمدهای حاصل از صادرات نفت و گاز مطرح‌شده که یکی از اقدام‌های مؤثر در این خصوص صادرات برق است. براساس ماده ۶۰ لایحه برنامه ششم توسعه اقتصادی اجتماعی کشور دولت موظف است از سال اول برنامه اقدام‌های لازم را در جهت تشکیل بازار منطقه‌ای برق انجام دهد. در برنامه ششم وزارت نیرو مکلف شده به گونه ای برنامه ریزی کند که ارتباط الکتریکى ایران با تمام کشورهای همسایه برقرار شود.

جایگاه منحصر به فرد ایران در حوزه برق

ایران از جایگاه بسیار مناسبی برای تبدیل شدن به هاب انرژی منطقه برخوردار است که در ادامه به ادله آن پرداخته می شود.

  • دسترسی به منابع گازی و ارزان برای تولید برق با قیمت رقابتی

 تجربه نیروی انسانی و شرکت‌های نیروگاه‌ساز

  • شبکه گسترده صادرات برق
  • موقعیت ژئواستراتژیک: هم اختلاف دما از شمال به جنوب و هم اختلاف افق از شرق به غرب
  • همسایگی با ۱۵ کشور در منطقه با جمعیتی بالغ بر۵۰۰ میلیون نفر که تقاضای بالایی برای برق دارند.

 

ایران با هشت کشور ارمنستان، جمهوری آذربایجان، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان،عراق و همچنین جمهوری خود مختار نخجوان تبادل برق دارد و کشورهای حوزه خلیج فارس نظیر عمان، امارات، لبنان ، سوریه ، کشورهای آسیای میانه و هندوستان هم متقاضی برق ایران هستند. از جمله کشورهایی که ایران می‌تواند با آن تبادل انرژی داشته باشد روسیه است؛ این کشور یکی از پیشرفته‌ترین شبکه‌های برق دنیا را با ظرفیتی بسیار بالا در اختیار دارد و سال‌هاست که بحث اتصال شبکه برق ایران به روسیه از طریق کشورهای واسط مطرح است.

عراق مشتری اصلی برق ایران

میزان تولید برق درعراق ۱۵هزار مگاوات و نیاز واقعی آن حدود ۲۵هزارمگاوات است.[۱] بازسازی زیرساختهای عراق در دوران پساداعش، این کشور را به یکی از عمده مشتریان برق تبدیل کرده است. همچنین بنا بر دلایلی که در ادامه خواهد آمد این کشور یکی از استراتژیک ترین مشتریان برق صادراتی ایران است. در حال حاضر نیز عراق بیش از ۹۰ درصد از برق ایران را خریداری می کند.

  • برخورداری از مرز مشترک زمینی و آبی از استان آذربایجان غربی در شمال غرب تا آب‌های خلیج‌فارس در جنوب. عراق تنها کشور عربی است که با ایران دارای مرز مشترک زمینی و آبی است.
  • تعاملات گسترده فرهنگی و اجتماعی میان مردم دو کشور
  • عراق نخستین مقصد صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران پیش از ورود داعش به آن کشور بوده است.
  • صادرات گاز ایران به عراق از طریق ۲ خط لوله انتقال گاز
  • اتصال شبکه خطوط انتقال نیرو میان دو کشور و صدور برق ایران به عراق
  • رتبه دوم  ایران در تعاملات اقتصادی عراق

از اهم دلایل منحصر به فرد بودن عراق در اقتصاد و تجارت خارجی ایران است.

یکی از مقاصد اصلی و مهم صادرات برق ایران، کشور عراق است. کشور عراق با ۵ ۳۷٫  میلیون نفر جمعیت و دارا بودن ۴۰ % از جمعیت ایران، تولید برقی کمتر از ۳۰ % ایران را دارد و قسمت عمده نیاز برق خود را از ایران وارد می‌کند. محاسبات نشان داده است که برای رسیدن سرانه مصرف کشور عراق به ایران این کشور نیازمند واردات ۶۶۰۰ مگاوات برق معادل ۱۳ % برق تولیدی ایران است.[۲]
حميدرضا صالحی، دبیر فدراسیون صادرات انرژی می گوید:« در حال حاضر ۱۴۰۰ مگاوات برق به ارزش یک میلیارد دلار به عراق صادر مي‌کنیم؛در حالی که بخش خصوصی می‌تواند میزان درآمد را هم اکنون به ۱۵ میلیارد دلار افزایش دهد».[۳]

ایران قرار است که در سال ۱۴۰۰ به هاب انرژی منطقه خاورمیانه تبدیل شود، از این رو، میزان صادرات برق آن باید از مرز ۱۰ تراوات برساعت عبور کند اما بررسی تاریخچه صادرات برق، نشان ازریشه ۱۰ ساله صادرات و تبادل برق از ایران داشته،هرچندکه یکی از انتقادات ، برخاسته از صادرات بدون برنامه و مدل خاص بوده که  درخصوص ارتقاء شرایط کشور برای تبدیل شدن به هاب منطقه، استراتژی خاصی طراحی نشده است.

واقعیت این است که صنعت برق ایران ‌باوجود برخورداری از استعداد مناسب برای گسترش نفوذ کشورمان به دلیل بخشی‌نگری، فقدان دیدگاه بلندمدت و عدم اجرای قوانین متعددی که در این حوزه وضع شده است، امروز در شرایط مناسبی به سر نمی‌برد.

در یادداشت بعدی موانع و ضعف های عمده ای که سبب فاصله گرفتن صنعت برق ایران از جایگاه اصلی خود شده است مورد بررسی قرار خواهد گرفت و راهکارهایی جهت استفاده از پتانسیل های منحصر به فرد صادرات برق ایران ارائه خواهد شد.

[۱] yon.ir/WtEck

[۲] برق نیوزhttp://barghnews.com/fa/news/26537/

[۳] سرپوش اقتصادی http://www.sarpoosh.com/economy/oil-energy/oil-energy961202262.html

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: