۲۱ فرو ۱۳۹۷ ساعت ۱۴:۱۰
سرپرست مدیریت توسعه بازار فیزیکی بورس کالا در گفت‌وگو با عیارآنلاین:

ناهماهنگی GTC منشأ مشکلات سال گذشته عرضه گندم در بورس کالا

میرزاپور پیرامون اشکالات به وجود آمده در عرضه آزمایشی سال گذشته گندم ۴ استان در بورس کالا گفت: در عرضه آزمایشی سال گذشته، مشکل زیرساخت نبود، بلکه مشکل اصلی نهاد مباشر اجرای طرح (GTC) یا همان شرکت بازرگانی دولتی ایران بود که به دلیل عدم آشنایی با فرایندهای بورس کالا باعث ایجاد ناهماهنگی‌هایی شد.

به گزارش عیارآنلاین، دکتر اکبر میرزاپور، سرپرست مدیریت توسعه بازار فیزیکی بورس کالای ایران، گفت‌وگویی تفصیلی با پایگاه خبری-تحلیلی عیارآنلاین، پیرامون بررسی ابعاد فنی عرضه گندم در بورس کالا داشته است. متن این گفت‌وگو به شرح زیر است.

درخصوص سازوکارهای طرح قیمت تضمینی و نحوه حذف واسطه‌ها از بازار گندم  توضیح دهید؟

سازوکار به این صورت است که کشاورز یک مرحله ثبت نام را طی می‌کند یعنی عملا غیر از کشاورز، محصولی از کسی تحویل گرفته نمی‌شود.  یعنی کسانی که در این سیستم  محصول تحویل می‌دهند همه کشاورز هستند. بنابراین در سمت عرضه‌ ورود دلال‌ها و واسطه‌ها جزء محالات است.

تک تک کسانی که محصولشان در سیستم بورس عرضه می‏شود، مراجعه حضوری به مراکز خدمات کشاورزی در روستاها کرده، احراز هویت شدند، میزان زمین و سطح زیر کشت آنها مشخص شده است. میزان محصول قابل تحویلشان هم مشخص شده است. به هیچ عنوان امکان ورود دلال در این سیستم وجود ندارد مگر اینکه در عملکرد مرکز خدمات کشاورزی که کار ثبت‌نام را انجام می‌دهد تشکیک کنیم که همچین چیزی هم بسیار نامحتمل است.

اگر مواردی از تخلف هم وجود داشته باشد به دلیل اینکه اطلاعات با جزئیات ثبت شده است امکان رسیدگی  وجود دارد. ضمن اینکه اطلاعات کشاورزان ۴ مرحله تایید را در شهرستان، استان، تهران و در مرحله پرداخت می‌گذرانند. بنابراین امکان ورود دلال در این سیستم در سمت عرضه وجود ندارد.

می‌ماند سمت خرید در سمت خرید دقت بفرمایید اتفاقی که تا الان می‌افتاده چی بوده است.  یک عده دلال می‌آمدند از کشاورزان گندم را خریداری می‌کردند و با قیمت بالاتر به مصرف کننده می‌فروختند. این درحالی است که سال گذشته ۷۰ درصد ذرت ایران در بورس کالا به وسیله اشخاص حقیقی و حقوقی که عمدتاٌ مصرف کننده بودند خریداری شد و ۳۰ درصد باقی‌مانده را هم نهاد بازار ساز که شرکت پشتیبانی امور دام است خریداری کرد.

بورس کالا به صورت روزانه بر قیمت‌ها و معاملات نظارت دارد. هر روز قیمت‌ها رصد می‌شوند، اگر قیمتی به صورت غیرعادی حتی در حد ۳۰-۲۰ تومان بالا و پائین شود، سیستم سریع هشدار می‌دهد و قابل بررسی است. اگر دلایل نوسانات قیمت منطقی باشد بازار به روال خود ادامه می‌دهد در غیر این صورت به سرعت رسیدگی می‌شود.

آیا کشاورزان خرده‌پا و بی‌سواد در عرضه گندم خود به بورس کالا دچار مشکلاتی نمی‌شوند؟

ببینید این سیستم از نظر اجرایی و عملیاتی هیچ تفاوتی با فرایند خرید تضمینی که کشاورزان سالیان گذشته به وسیله آن گندم خود را به دولت می‌فروختند ندارد.

در آن مدل قبلی کشاورز با یک کپی شناسنامه و کارت ملی به مراکز خرید مراجعه می‌کرد؛ در مدل بورس کالا هم همین اتفاق می‌افتد و کشاورزان به انبار بورس مراجعه می‌کنند. برای اینکه کد بورسی و سایر موارد تازه اضافه شده کشاورزان را دچار مشکل نکند در تمام انبارهای کالا نمایندگانی از طرف بورس کالا مستقرر است و با گرفتن شناسنامه و کارت ملی، کشاورزان را در جهت تحویل سریع گندم خود راهنمایی می‌کنند.

به محض تحویل گندم کشاورز به انبار بورس، ظرف ۲۴ ساعت محصول تبدیل به گواهی سپرده می‌شود و اگر معامله شود ظرف ۲ روز کاری وجه آن به حساب کشاورز واریز می‌شود. اگر معامله هم نشود، پیش‌بینی شده که یک نهاد بازار ساز که همان شرکت پشتیبانی امور دام است، محصول را از کشاورز می‌خرد که یک هفته زمان می‌برد ولی وجه کشاورز ظرف همان یک هفته به حسابش واریز می‌شود.

 

سال گذشته در عرضه آزمایشی گندم ۴ استان در بورس کالا اشکالاتی وجود داشت در حال حاضر این اشکالات مرتفع و زیرساخت‌های لازم فراهم شده است؟

در عرضه آزمایشی سال گذشته، مشکل زیرساخت نبود، بلکه مشکل اصلی نهاد مباشر اجرای طرح (GTC) یا همان شرکت بازرگانی دولتی ایران بود که باعث ایجاد ناهماهنگی‌های به دلیل عدم آشنایی  با فرایندهای بورس شد.

طبق مصوبه هیات وزیران، شرکت بازرگانی دولتی ایران موظف بود محصول کشاورز را  خریداری و ظرف دو هفته در بورس عرضه کند. ولی متاسفانه این فرایند به دلیل عدم آشنایی شرکت بازرگانی دولتی ایران با بورس کالا یک ماه طول کشید.

به همین دلیل بعد از یک ماه، گندم آن ۴ استان در بورس عرضه شد، برای بخشی از آن خریدار پیدا شد و برای بخشی دیگر خریدار نبود و نهایتاً مطالبات گندم کاران با تاخیر پرداخت و منجر به نارضایتی‌های شد.

 

در صورت اجرای سیاست قیمت تضمینی و حذف خرید تضمینی چه کسی یا چه سازمانی مسئول تامین کالای راهبردی گندم است آیا بورس کالا این تعهد را می‌دهد که من مسئولیت گندم را دارم یا اینکه یک سازمان دیگری این تعهد را می‌دهد؟

 

سئوال بسیار خوبی است. بنده مثال جو و ذرت را می‌زنم.  می‌دانید که در مورد جو و ذرت و مشخصاً در مورد ذرت شرکت پشتیبانی امور دام وظیفه تامین، ذخیره و نگهداری آن را دارد.  یعنی این شرکت باید یک مقداری از نهادهای دامی از جمله ذرت را خریداری و ذخیره‌سازی کند و در مواقع مورد نیاز با عرضه هدفمند، بازار را کنترل کند.

دقت بفرمایید علاوه بر اینکه شرکت پشتیبانی امور دام بازارساز است وظیفه تامین ذخایر استراتژیک را هم بر عهده دارد. همین اتفاق برای شرکت بازرگانی دولتی خواهد افتاد  و این شرکت همچنان وظیفه تامین و نگهداری ذخایر استراتژیک کشور را بر عهده دارد.

به عنوان مثال، وقتی ۱۰ میلیون تن گندم به وسیله کشاورزان تولید می‌شود، شرکت بازرگانی دولتی ایران باید یک بخشی را به عنوان ذخیره در انبارهای خود نگهداری کند. بنابراین همچنان مسئولیت تامین کالای راهبردی گندم بر عهده شرکت بازرگانی دولتی ایران است.

در صورت اجرای قیمت تضمینی آیا مسئولیتی بر عهده سازمان تعاون روستایی، جهاد کشاورزی و یا خود شرکت بازرگانی دولتی  باقی می‌ماند، کلاً این مسئولیت‌ها به چه شکلی تقسیم خواهند شد؟

ببینید بورس کالا هیچ چیزی را تغییر نخواهد داد و فقط یک باز مهندسی انجام می‏دهد. با ورود  جو و ذرت به بورس کالا هیچ نهادی حذف نشد. سازمان تعاون روستایی قبلا بود الان هم وجود دارد. شرکت پشتیبانی امور دام قبلا  بود درحال حاضر هم وجود دارد. منتهی در مدل بورس کالا ما سعی خواهیم کرد عملکرد اینها بسیار کم هزینه‌تر و کارآمدتر شود.

ما انتظار داریم شرکت بازرگانی دولتی ایران (GTC)همچنان تنظیم بازار را به عنوان نهاد تامین کننده ذخایر استراتژیک کشور انجام دهد. در طرح قیمت تضمینی هیچ چیزی حذف نمی شود بلکه  همه اینها فقط شفاف و نظام مند و تحت کنترل و نظارت در می‌آیند.

بعضی از کارشناسان معتقدند با عرضه محصولات در بورس کالا به بهانه کیفت پول کمی به کشاورزان خواهد رسید؟ نظر شما پیرامون این موضوع چیست؟

در مورد استاندارد، بورس کالا اصلا هیچ دخل و تصرفی نمی‌کند. وزارت جهاد کشاورزی هر استانداردی که تا زمان حاضر داشته و با آن گندم را از کشاورز خریداری می‌کرده را در مدل قیمت تضمینی خواهد داشت و به انبارهای خود ابلاغ می‌کند با این استانداردها گندم را تحویل بگیرند. بورس کالا استانداردها را اجرا می‌کند و خارج از استانداردها هیچ محصولی را نمی‌پذیرد.

یعنی بورس اجازه ورود خاک و محصول بی کیفیت را نمی‌دهد. بورس قطعا به استانداردسازی محصول کشاورز کمک می کند ولی اینکه خودش بیاید در استانداردی که جهاد ابلاغ کرده است دخل و تصرفی داشته باشد خیر به هیچ وجه این کار را انجام نمی دهد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: