اولویت کریدورهای ترانزیتی شمال – جنوب نسبت به شرق – غرب

هرچند سرمایه گذاری چین در پروژه ابور(OBOR) بسیار زیاد بوده است اما می توان ادعا کرد بدلیل مسائل سیاست خارجی، این طرح همچنان در حد یک تئوری باقی مانده است و برای رسیدن به هدف مطلوب خود هنوز خیلی فاصله دارد. در این بین نباید از مزیت کلیدی ایران در فراهم آوردن زیرساخت لازم برای اتصال کشورهای CIS به آبهای آزاد غفلت نمود چراکه این دسترسی تنها از طریق خاک ایران قابل حصول است و هر چه در این امر تاخیر بیافتد، فرصت هایی است که از دست می رود.

به گزارش عیارآنلاین، باتوجه به موقعیت ممتاز جغرافیایی ایران و قرارگیری در چهار راه ترانزیتی، ظرفیت مناسبی برای بهره­مندی از عواید اقتصادی و غیراقتصادی حاصل از ترانزیت کالا وجود دارد. عدم بهره­وری از زیرساخت‌های موجود و همچنین نبود زیرساخت‌های لازم سبب شده است تا از این ظرفیت به نحو مطلوبی استفاده نشود.

به­طورکلی، کریدورهای عبوری از ایران را می‌توان به دودسته کریدورهای ترانزیتی شمال ـ جنوب و کریدورهای شرقی ـ غربی تقسیم نمود. وضعیت زیرساختی کشور در کریدورهای شرقی ـ غربی مناسب ارزیابی می‌شود هرچند شیوه‌های سنتی در بهره­برداری از این کریدورها سبب شده است تا بهره­وری کاهش یافته و عملا بار زیادی جذب این کریدروها نشود و عمده جابجایی از مسیرهای موازی خارج از ایران انجام شود. این درحالی است که ما در کریدورهای شمال ـ جنوب از موقعیت بهتری برخوردار هستیم و عملا هیچ رقیب و مسیر جایگزینی برای اتصال کشورهای حوزه CIS به آب های آزاد وجود ندارد.

آنچه که سیاستمداران چینی در سر دارند و مبنای سیاست تجاری جدید خود قرار داده‌اند تحت عنوان ابر پروژه‌ای بنام ” یک کمربند، یک جاده” (one belt, one road) شناخته می‌شود که به طور مخفف آن را ابور (OBOR) می‌خوانند. ابور (OBOR) بسیاری از سیاستمدارن غربی را سردرگم می‌کند چرا که به طور رسمی فهرستی از کشورهای عضو این مسیر وجود ندارد. چین می‌گوید که جمعا ۴ تریلیون دلار در کشورهای ابور سرمایه‌گذاری خواهد کرد، هر چند که زمان آن را بیان نکرده است. آقای جینپینگ نخستین بار در سال ۲۰۱۳ در سفر قزاقستان از جاده ابریشم جدید صحبت کرد. حدود ۳۰۰ قرارداد تحت نام ابور انجام شده است و بسیاری از این طرح ها هم پیشرفت های چشمگیری داشته‌اند.

در سال ۲۰۱۵، طبق آمارهای رسمی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کشورهای ابور دو برابر نرخ کلی سرمایه گذاری مستقیم خارجی چین، رشد داشته است. در این سال ۴۴% از پروژه های مهندسی جدید چین با کشورهای ابور به تفاهم رسیده است. در ۵ ماه نخست ۲۰۱۶، این سهم به ۵۲% رسیده است؛ با این حال به نظر می‌رسد که رویکرد سرمایه‌گذاری چین در حال عوض شدن است. در گذشته، شرکت‌های چینی پس از اتمام ساخت به سادگی آن را به شرکت‌های دیگر برای بهره برداری تحویل می‌دادند. اما امروز در پروژه های ابور، بیشتر تمایل به ادامه همکاری با شرکت های چینی است که ساخت زیربناهای لازم را مدیریت کرده‌اند. در مقام نظری، این رویکرد نشان می‌دهد که چین مایل است رابطه همکاری خود با کشورهای جاده ابریشم را برای بلند مدت حفظ کند.

با وجود آنکه پروژه‌های ابور ظرفیت قابل توجهی را درکنار هم آورده است اما با مشکلات عدیده ای نیز روبروست. این مشکلات خصوصا در جنوب شرقی آسیا به چشم می‌خورد. چین در حال طرح ریزی شبکه ریلی ۳۰۰۰ کیلومتری فوق سریع است که از کونمینگ در جنوب غربی چین به سنگاپور می‌رسد، اما با گفتگوهایی که با دولت تایلند انجام داده است تفاهمی برای بخشی که در این کشور باید انجام شود صورت نگرفته است. همچنین کشور تایلند نیز اعلام کرده است که تنها بخشی از راه ریلی را می سازد و تامین مالی می کند.

هرچند سرمایه گذاری چین در پروژه ابور بسیار زیاد بوده است اما می توان ادعا کرد بدلیل مسائل سیاست خارجی، این طرح همچنان در حد یک تئوری باقی مانده است و برای رسیدن به هدف مطلوب خود هنوز خیلی فاصله دارد.

در این بین نباید از مزیت کلیدی ایران در فراهم آوردن زیرساخت لازم برای اتصال کشورهای CIS به آبهای آزاد غفلت نمود چراکه این دسترسی تنها از طریق خاک ایران قابل حصول است و هر چه در این امر تاخیر بیافتد، فرصت‌هایی است که از دست می‌رود.

مهمترین زیرساخت لازم برای بهره‌مندی از ظرفیت کریدورهای شمال ـ جنوب، محور ریلی چابهار ـ سرخس است که هم اکنون پس از گذشت ۸ سال از شروع قطعه اول آن (چابهار ـ زاهدان) فقط ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.

لازم به ذکر است سرمایه گذاری چین برای ایجاد دسترسی ریلی به بندر گوادر پاکستان که در فاصله ۹۰ کیلومتری چابهار قرار دارد می تواند در فعال سازی ظرفیت محور ریلی چابهار ـ سرخس تاثیر گذار باشد.

از همین روو ضروری است با درنظر گرفتن مزیت کلیدی کشور در کریدورهای ترانزیتی شمال ـ  جنوب نسبت به شرق ـ غرب زیرساخت لازم برای بهره مندی از این نعمت خدادادی را فراهم ساخته و از عواید حاصل از عبور کالای ترانزیتی، بهره مند شد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: