خودروهای کشور، همگی در سبد بنزین

یکی از مصداق‌های اقتصاد مقاومتی در حوزه انرژی را می‌توان تنوع در سبد سوخت کشور دانست. ایران با تولید بنزین و گاز-مایع (LPG) و همچنین با دارا بودن منابع گاز طبیعی (CNG) می‌تواند سیاست تنوع‌بخشی به سبد سوخت را اجرا و خود را از خطرات احتمالی نظیر تحریم بنزین، بیمه کند و حتی با صادرات آن باعث ارزآوری شود.

به گزارش عیارآنلاین، تنوع در سبد انرژی، سیاستی است که اغلب کشورها به آن اهتمام جدی دارند. یکی از زیرشاخه‌های این موضوع، بحث تنوع در سبد سوخت خودروها است. تنوع در سبد سوخت باعث عدم وابستگی مطلق به بنزین می‌گردد؛ محصولی که همیشه (به‌جز در برهه‌ای) کشور واردکننده آن بوده و هزینه گزافی بابت واردات و اعطای یارانه به آن پرداخت کرده است. همچنین تک‌محصولی بودن سبد سوخت نیز، موجب آسیب‌پذیری کشور در مقابل خطرات احتمالی ازجمله تحریم گشته است.

اگرچه با افتتاح (به‌موقع) تمام فازهای پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس، میزان تولید بنزین از نیاز ۸۲ میلیون لیتری کشور  در روز، فراتر خواهد رفت؛ ولی با توجه به رشد حدود ۱۰درصدی مصرف بنزین در سال آینده، پیش‌بینی می‌شود بعد از مدت کوتاهی، کشور مجدداً به واردات این محصول استراتژیک نیاز پیدا کند؛ زیرا طبق نمودار زیر که میزان تولید و مصرف بنزین در کشور را از سال ۱۳۶۷ نمایش می‌دهد، به نظر می‌رسد با ادامه رشد مصرف بنزین، از سال ۱۴۰۰ به بعد، نیاز کشور از روزانه ۱۰۰ میلیون لیتر در روز نیز فراتر خواهد رفت و این امر لزوم توجه به تنوع‌بخشی به سبد سوخت کشور را بیش‌ازپیش نشان می‌دهد. هم‌اکنون بنزین، گاز طبیعی (CNG) و گاز-مایع (LPG) سبد سوخت خودروهای سبک کشور را تشکیل می‌دهند که ازاین‌بین سهم بنزین حدود ۷۰ درصد، CNG  حدود ۲۵ درصد و LPG کمتر از ۵ درصد در سال ۹۲ اعلام‌شده است.

این نمودار نشان می‌دهد که در صورت افتتاح تمام فازهای پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس در سال ۱۳۹۶-۱۳۹۷ میزان تولید بنزین از مصرف آن بیش‌تر خواهد شد ولی با ادامه افزایش مصرف بنزین در کشور، پیش‌بینی می‌شود که مجدداً کشور از سال ۱۴۰۰ به واردکننده بنزین تبدیل شود.

با توجه به وجود منابع عظیم گاز در کشور و همچنین آلایندگی کم خودروهای گازسوز، دولت بر آن شد تا طرح دوگانه‌سوز کردن خودروها را در سال ۱۳۸۴ اجرا کند. همچنین سازمان‌های مرتبط با مدیریت سوخت مقرر کردند که CNG، ۲۰ درصد از سبد سوخت کشور را تأمین کند که امروزه با توجه به گفته مسئولین، این سهم به ۲۵ درصد نیز می‌رسد. هم‌اکنون ایران با حدود ۲ میلیون خودرو گازسوز بعد از کشور پاکستان (با حدود ۲٫۸ میلیون خودرو) رتبه دوم را در بین کشورهای جهان داراست و به گفته مصطفی کشکولی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، با ساخت جایگاه‌های (CNG) تا مرز ۲۵۵۰ باب، برنامه ساخت و توسعه جایگاه‌های گازی در دولت به پایان خواهد رسید. با اتمام زیرساخت‌های موردنیاز CNG در کشور، همچنان کمبود تنوع سوخت در کشور و وابستگی به بنزین احساس می‌شود که می‌توان با گسترش استفاده LPG آن را جبران نمود.

گاز-مایع یا LPG نیز سوختی است که از آن به‌عنوان سوخت پاک نام‌برده می‌شود؛ زیرا ذرات سمی حاصل از احتراق آن نسبت به بنزین و گازوئیل ناچیز است. اواسط دهه هفتاد و درزمانی که بخش عمده‌ای از بنزین مصرفی کشور از طریق واردات تأمین می‌شد، بحث استفاده از LPG برای استفاده برخی خودروها مطرح شد که چندی بعد با ورود CNG به سبد سوخت تقریباً به فراموشی سپرده شد. در حال حاضر نیز با توجه به قیمت غیرواقعی بنزین در کشور و قیمت ۷۰۰ تومانی گاز مایع به ازای هر لیتر، در نگاه اول ممکن است توسعه LPG منطقی به نظر نرسد اما در حال حاضر با افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس شرایط کشور برای تأمین گاز-مایع مورد نیاز، کاملاً مساعد است.

با افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج‌ فارس ظرفیت تولید روزانه گاز-مایع به ۱۴ میلیون لیتر [۱] در روز می‌رسد که می‌تواند نقش مهمی را در سبد سوخت کشور ایفا کند. با توجه به اینکه قیمتِ ۷۰۰ تومانیِ گاز مایع، حدود ۳۰ درصد قیمت ۲۲۰۰ تومانی بنزین در فوب خلیج فارس است، دولت می‌تواند با افزایش سهم آن در سبد سوخت، از هزینه‌های فراوانی که بابت یارانه بنزین پرداخت می‌کند صرفه‌جویی نماید. از طرفی از لحاظ فنی، سوخت LPG برای خودروهای پایه بنزین سوز مناسب­تر از CNG نیز هست؛ چرا که استفاده از این سوخت در خودروها باعث افت قدرت موتور خودرو نمی‌شود و در سربالایی نیز دچار افت توان نمی‌گردد. درصورتی‌که خودروهای CNG سوز، افت ۵ تا ۱۵ درصدی قدرت موتور را به همراه دارند. بیژن حاج محمدرضا، رئیس اتحادیه جایگاه داران، معتقد است گاز-مایع به دلیل تصفیه بودن، املاح موجود در CNG را نداشته و مشکلات استفاده از سوخت CNG مانند ایجاد اخلال درحرکت سوپاپ‌ها در آن به‌ هیچ‌ وجه مشاهده نمی‌شود. از طرفی با قانونی شدن سوخت‌گیری LPG، بساط سوخت‌گیری غیراستاندارد که حوادث بسیاری را موجب شده است، برچیده می‌شود. به نقل از مصطفی کشکولی، مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی، توسعه سوخت گاز مایع مانند CNG نیاز به احداث جایگاه‌های ویژه ندارد و در جایگاه‌های موجود سوخت، علاوه بر بنزین و گازوئیل، می‌توان به‌طور هم‌زمان LPG را نیز توزیع کرد و محدودیتی در این زمینه وجود ندارد.

دولت درصدد است برای جبران هزینه‌های خود، قیمت بنزین را به قیمت جهانی نزدیک کند، اما با توجه به وابستگی بالای حمل نقل خودروهای سبک به بنزین، با مخالفت شدید اقشار مردم رو به‌ رو است. یکی از راه‌حل‌های پیش روی دولت، اهتمام به گسترش تنوع در سوخت است، راه‌حلی که هم امنیت سوختی کشور را تأمین می‌کند و هم باعث صرفه‌جویی در پرداخت یارانه سوخت می‌شود و حتی می‌توان با مدیریت مصرف؛ راه را برای صادرات بنزین هموار کرد.

۱-ترازنامه هیدروکربوی سال ۹۳-ص ۹۶

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: