۱۶ اسف ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۴۷

تشریح گزارش ملی وضعیت زنان و خانواده در کشور

در سال ۹۵ افراد دارای همسر نسبت جنسی ۱۰۰ داشته‌اند؛ یعنی به ازای ۱۰۰ مرد دارای همسر، ۱۰۰ زن دارای همسر نیز وجود دارد ولی این نسبت در افراد هرگز ازدواج‌نکرده ۱۳۴ است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ زنی که هرگز ازدواج نکرده‌اند، ۱۳۴ مرد بدون همسر وجود دارد. اما در شاخص افراد بدون همسر ناشی از طلاق این اتفاق برعکس است.

به گزارش عیارآنلاین، یکی از مجریان تدوین گزارش ملی وضعیت زنان و خانواده کشور گفت: در شاخص عمومیت ازدواج که در آن درصد جمعیتی که تا سن پنجاه سالگی حتماً ازدواج می‌کنند سنجیده می‌شود، مشخص شده است که در سال ۶۵ ما هنوز جزو کشورهایی بوده‌ایم که عمومیت ازدواج بالایی داشتیم و عمومیت ازدواج در میان زنان در سال ۶۵ حدود ۹۸ درصد بوده است. اما در سال‌های اخیر این شاخص در میان زنان کاهش می‌یابد و به ۹۴ درصد می‌رسد؛ یعنی ۴ درصد عمومیت ازدواج در بین زنان کم شده است. شاخص مقابل عمومیت ازدواج، شاخص تجرد قطعی است که در سال ۶۵، ۲ درصد بوده است؛ یعنی ۲ درصد زنان در آن زمان احتمال داشته هرگز ازدواج نکنند و این شاخص در سال ۹۵ به حدود ۶ درصد رسیده است. این درحالیست که عمومیت ازدواج در بین مردان از سال ۶۵ تا به امروز تنها ۱ درصد کاهش پیدا کرده است؛ یعنی از ۹۸ درصد به ۹۷ درصد رسیده است؛ بنابراین در شاخص عمومیت ازدواج، شکاف جدی بین زنان و مردان وجود دارد.

در نشست معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با مدیران کل امور زنان و خانواده استانداری‌ها، گزارش ملی وضعیت زنان و خانواده در کشور توسط فاطمه وطن‌پرست، یکی از مجریان تدوین این گزارش، ارائه شد و نتایج آماری آن در حوزه جمعیت، وضعیت ازدواج، طلاق، سلامت، آسیب‌های اجتماعی و… مورد بررسی قرار گرفت.

فاطمه وطن‌پرست در ابتدای سخنان خود با بیان این‌که این گزارش مربوط به وضعیت زنان در کل کشور و در نهایت به طور اختصاصی در هر استان است گفت: این گزارش با توجه به نیازسنجی که شد در چند حوزه تهیه شده است و ما تلاش کرده‌ایم وضعیت زنان را از جوانب مختلف بررسی کنیم. این گزارش چند اصل کلی دارد و درواقع بخشی از نتایج گزارش وضعیت زنان است که در سال ۹۳ تهیه شده است. این طرح تقریباً با همان ساختار انجام و اطلاعات به‌روز شده است و در تمامی جداول وضعیت زنان را در مقایسه با مردان سنجیده‌ایم چون رویکرد ما بحث شکاف جنسیتی بود.

به‌هم‌ریختگی ساختار جنسیتی کشور در سال‌های اخیر
یکی از مجریان تدوین گزارش ملی وضعیت زنان و خانواده کشور در ادامه به نتایج پژوهشی یکی از فصل‌های مهم این گزارش پرداخت و افزود: فصل اول مربوط به جمعیت است و ما در این فصل ساختار جمعیت، حرکات جمعیت و ویژگی‌های جمعیت را بیان کرده‌ایم. منظور از ساختار جمعیت، ساختار سنی و جنسی جمعیت است و یکی از نکاتی که در این فصل مطرح است به‌هم‌ریختگی ساختار جنسی جمعیت در کشور است. در ساختار جنسی جمعیت نسبت آمار زنان به ازای هر ۱۰۰ مرد سنجیده می‌شود. نتایج نشان داده است که در سال ۴۵ در مناطق روستایی به ازای هر ۱۰۰ زن ۱۰۳ مرد و در مناطق شهری به ازای هر ۱۰۰ زن ۱۰۵ مرد وجود داشت که وضعیت نرمالی حاکم بوده است. اما متأسفانه در سال ۹۵ در مناطق شهری که ۷۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد این شاخص به ۱۰۱ رسیده است یعنی در حال حاضر در کشور ساختار جنسی جمعیت نرمالی نداریم و تعداد مردان در همه گروهای سنی پایین‌تر از حد نرمال است.

استان‌های گیلان و بوشهر بیشترین به‌هم‌خوردگی جمعیت را دارند
به گفته وطن‌پرست همه استان‌ها از لحاظ ساختار جنسی جمعیت، الگوی واحدی ندارند و مثلاً در استان‌های گیلان و بوشهر بیشترین به‌هم‌خوردگی  نسبت جنسی را شاهد هستیم. در استان بوشهر به‌واسطه موقعیت صنعتی و تجاری که دارد، ساختار جنسی به‌هم‌خورده‌ای داریم که به ضرر مردان است. در برخی از شهرها این نسبت به ۱۴۰ هم می‌رسد ولی میانگین استان بوشهر ۱۱۴ است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ زن ۱۱۴ مرد وجود دارد. در استان‌های شمالی به‌خصوص استان گیلان این نسبت جنسی به ضرر زنان است؛ یعنی تعداد مردان کمتر از زنان است. همچنین در سال‌های اخیر درصد زنان براساس گروه‌های سنی تغییر محسوسی کرده است و جمعیت ما به سمت سالخوردگی پیش می‌رود و تقریباً بالای ۶ درصد از جمعیت زنان ما در سن سالخوردگی هستند.

او همچنین با بیان این‌که درصد جمعیت جوان ۱۵ تا ۲۹ ساله کشور در تمامی کشور الگوی واحد ندارد، در صورتی‌که جمعیت زنان جوان کشور باید با درصد جمعیت مردان جوان کشور هماهنگ باشد، افزود: متأسفانه به‌ویژه در استان‌های مرکزی کشور این نسبت جمعیتی کاملاً به‌هم خورده است، یعنی در مناطق مرکزی مهاجرت‌پذیری بالای جمعیت که معمولاً الگوی‌جوان پسندی دارد موجب شده است ساختار جمعیتی و جنسی کاملاً به‌هم بخورد و در مناطق شهری و روستایی این شکاف بیشتر است.

رشد آمار زنان سرپرست خانوار کشور از سال ۶۵ تا ۹۵
به گفته وطن‌پرست، نتایج آماری گزارش نشان می‌دهد آمار زنان سرپرست خانوار در کشور افزایش پیدا کرده است و در حالی‌که جمعیت خانوارهای زن‌سرپرست در سال ۶۵ حدود ۷ درصد بود، در سال ۹۵ به ۱۳ درصد رسیده است که رقم بسیار بالایی است. همچنین در سرشماری اخیر تقریباً یک میلیون خانوار زن‌سرپرست نسبت به سرشماری قبل از آن اضافه شده است که ساختار سنی بسیار به‌هم خورده‌ای نسبت به گذشته دارند. استان سیستان و بلوچستان از جمله استان‌هایی است که با مسأله زن سرپرست خانوار به طور جدی روبه‌رو است.

تجمع خانوارهای زن‌سرپرست در گروه‌های سنی بالاتر
او ادامه داد: ساختار سنی مردان سرپرست خانوار بیشتر در گروه سنی ۲۹ تا ۴۵ سال قرار دارد؛ یعنی خانوارهایی که مردسرپرست هستند، سرپرستانی میانسال دارند ولی ما تجمع خانوارهای زن‌سرپرست را در گروه‌های سنی بالاتر داریم و این برخلاف آن تصوری است که فکر می‌کنند خانوارهای زن‌پرست بیشتر در میان زنان میانسال و خانوارهای تک‌نفره و جوان هستند و نتیجه طلاق‌هایی است که اتفاق می‌افتد. در حالی‌که نمودار نشان می‌دهد که از سال ۱۳۳۵ بیشترین خانوارهای زن‌سرپرست متعلق به گروه سنی کهنسال بوده است و حتی این روند در طی سال‌های گذشته شدت گرفته است. تقریباً ۱۷ درصد از خانوارهای زن‌سرپرست ما بالای ۶۵ سال هستند؛ در حالی‌که تنها ۴ درصد از خانوارهای مردسرپرست متعلق به این گروه سنی‌اند. البته همه زنان این گروه سنی به خاطر فوت همسر سرپرست خانوار نشدند بلکه دلایل متعددی داشته است.

مهاجرت نسبت جنسی مناطق روستایی را دگرگون کرده است
مجری تدوین گزارش ملی وضعیت زنان و خانواده کشور با اشاره به این‌که بحث مهاجرت یکی دیگر از موضوعات مهمی است که بسیار در این گزارش روی آن تأکید شده است، بیان داشت: امروزه مهاجرت ساختار جمعیت هر استان را تعیین می‌کند که باید خیلی به آن توجه شود و درباره آن برنامه‌ریزی صورت گیرد. به صورت کلی یافته‌های نهایی که در فصل جمعیت این گزارش ارائه داده‌ایم مبنی بر این است که همواره تعداد مردان بیشتر از زنان بوده است ولی در سال‌های اخیر نسبت جنسیتی در شهرهای مختلف به‌هم خورده است. در سال ۹۰ تا ۹۵ نسبت جنسیتی مناطق شهری کمتر از مناطق روستایی شده است که این الگو به خاطر مهاجرفرستی مناطق روستایی است و سرعت سالخوردگی را در این مناطق افزایش داده است. ما در این مناطق شاهد هستیم که حجم زنان سالخورده به خاطر این‌که طول عمر بالاتری دارند بیشتر از مردان است و درصد زنان سرپرست خانوار افزایش یافته است.

افزایش نرخ بیکاری زنان تحصیل‌کرده/ نرخ مشارکت اقتصادی زنان جوانان حدود ۱۴ درصد است
او در رابطه با وضعیت مشارکت اقتصادی زنان در کشور گفت: یکی از ضعیف‌ترین نتایج ما در این گزارش به موضوع مشارکت اقتصادی زنان در کشور اختصاص دارد و نتایج نشان می‌دهد که در مناطق روستایی این شکاف بیشتر نمود پیدا می‌کند. در سال‌های اخیر نرخ بیکاری زنان در حال افزایش بوده و نرخ سواد زنان بیکار بسیار بیشتر از مردان بیکار بوده است. به‌طور کلی نرخ مشارکت زنان در طی سال‌های اخیر اندکی افزایش یافته و ۱۳٫۲ درصد کل جمعیت زنان ۱۰ سال به بالا فعال هستند و مشارکت اقتصادی زنان جوان حدود ۱۴ درصد است.

وطن‌پرست افزود: تقریباً ۷۷ درصد زنان فعال ما شاغل هستند که این نرخ، ۱۲ درصد از مردان پایین‌تر است. استان‌های ایلام، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، کردستان، گیلان و اردبیل پایین‌ترین نرخ اشتغال را دارند و نرخ اشتغال جوانان در این استان‌ها کمتر از ۵۰ درصد است؛ یعنی به عبارتی ۵۰ درصد جمعیت این استان‌ها بیکار هستند.

کاهش ۴ درصدی شاخص عمومیت ازدواج بین زنان/ در شاخص عمومیت ازدواج، شکاف جدی بین زنان و مردان وجود دارد
این مجری تدوین گزارش ملی وضعیت زنان کشور در ادامه با اشاره به این‌که به طورکلی شاخص‌های مربوط به ازدواج در مناطق روستایی افت داشته است، افزود: در شاخص عمومیت ازدواج که در آن درصد جمعیتی که تا سن پنجاه سالگی حتماً ازدواج می‌کنند سنجیده می‌شود، مشخص شده است که در سال ۶۵ ما هنوز جزو کشورهایی بوده‌ایم که عمومیت ازدواج بالایی داشتیم و عمومیت ازدواج در میان زنان در سال ۶۵ حدود ۹۸ درصد بوده است. اما در سال‌های اخیر این شاخص در میان زنان کاهش می‌یابد و به ۹۴ درصد می‌رسد؛ یعنی ۴ درصد عمومیت ازدواج در بین زنان کم شده است. شاخص مقابل عمومیت ازدواج، شاخص تجرد قطعی است که در سال ۶۵، ۲ درصد بوده است؛ یعنی ۲ درصد زنان در آن زمان احتمال داشته هرگز ازدواج نکنند و این شاخص در سال ۹۵ به حدود ۶ درصد رسیده است. این درحالیست که عمومیت ازدواج در بین مردان از سال ۶۵ تا به امروز تنها ۱ درصد کاهش پیدا کرده است؛ یعنی از ۹۸ درصد به ۹۷ درصد رسیده است؛ بنابراین در شاخص عمومیت ازدواج، شکاف جدی بین زنان و مردان وجود دارد.

او ادامه داد: شاخص بعدی میانگین سن در اولین ازدواج است. همان‌طور که می‌دانید میانگین سن در اولین ازدواج همواره در زنان کمتر از مردان بوده است اما رشد آن در مردان بیشتر از زنان است. یعنی در سال ۶۵ میانگین سن ازدواج مردان ۲۳ سال بوده است که در سال ۹۵ به ۲۷ سال رسیده است ولی در زنان از ۱۹ به ۲۳ سال افزایش یافته که البته شکاف بین مردان و زنان در این شاخص طبیعی است.

نسبت طلاق به ازدواج در کل کشور ۲۷ درصد است
به گفته وطن‌پرست، در شاخص میزان خالص طلاق که میزان طلاق را نسبت به جمعیت متأهل می‌سنجد، شاهد شکاف بین مناطق شهری و روستایی هستیم و در مناطق شهری میزان خالص طلاق بیشتر از مناطق روستایی است. همچنین در نسبت طلاق به ازدواج نیز شاهد شکاف بین مناطق شهری و روستایی هستیم اما وقتی نسبت به کل کشور این شاخص را می‌سنجیم، می‌بینیم شکاف بسیار زیادی در مناطق مختلف کشور وجود دارد. در حال حاضر استان تهران بدترین موقعیت را در شاخص نسبت طلاق به ازدواج دارد اما در استان‌هایی که تا حدودی سنتی‌تر هستند، این شکاف کمتر است. به طور میانگین نسبت طلاق به ازدواج در کل کشور ۲۷ درصد است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ ازدواجی که در سال ۹۵ ثبت شده است حدود ۳۰ طلاق رخ داده است.

۶۴٫۴ درصد جمعیت زنان کشور ما در ساختار خانواده قرار دارند/ کاهش جمعیت در معرض ازدواج
او افزود: بیشتر طلاق‌هایی که انجام شده است در مدت زندگ مشترک ۴ تا ۱۰ سال بوده است. الگوی طلاق در استان‌های مختلف کاملاً با یکدیگر متفاوت است. در مجموع آمارها نشان می‌دهد ۶۴٫۴ درصد جمعیت زنان کشور ما در ساختار خانواده قرار دارند و دارای همسرند و ۲ درصد از زنان بی‌همسر بر اثر طلاق و ۷ درصد بی‌همسر بر اثر فوت هستند. البته لازم به یادآوری است که یکی از دلایل کم‌شدن ازدواج در سال‌های اخیر این است که اساساً جمعیت در معرض ازدواج کشور کاهش پیدا کرده است و از ۳۰ درصد به ۲۶ درصد رسیده است.

نسبت طلاق به ازدواج طی سال‌های ۶۵ تا ۹۵ همواره رو به افزایش است
به گفته وطن‌پرست، در سال ۹۵ افراد دارای همسر نسبت جنسی ۱۰۰ داشته‌اند؛ یعنی به ازای ۱۰۰ مرد دارای همسر، ۱۰۰ زن دارای همسر نیز وجود دارد ولی این نسبت در افراد هرگز ازدواج‌نکرده ۱۳۴ است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ زنی که هرگز ازدواج نکرده‌اند، ۱۳۴ مرد بدون همسر وجود دارد. اما در شاخص افراد بدون همسر ناشی از طلاق این اتفاق برعکس است؛ یعنی به ازای ۵۶ مردی که بر اثر طلاق بدون همسر شده‌اند، ۱۰۰ زن مطلقه بدون همسر وجود دارد که به دلایل اقتصادی و شرایط اجتماعی که وجود دارد درصد مردان هرگز ازدواج‌نکرده بیشتر از زنان است. همچنین نرخ ازدواج از سال ۸۵ تاکنون روند نزولی داشته و نرخ طلاق در همین بازه زمانی صعودی بوده است. نسبت طلاق به ازدواج نیز طی سال‌های ۶۵ تا ۹۵ همواره رو به افزایش بوده و میانگین سن ازدواج به شدت افزایش پیدا کرده است.

در سال‌های اخیر فاصله سواد بین زنان و مردان کاهش یافته است
او ادامه داد: در رابطه با موضوع سواد و تحصیلات، بنا بر اطلاعات این گزارش ملی زنان رشد بسیار خوبی در این حوزه داشته‌اند و در طول زمان فاصله بین سواد مردان و زنان کم شده است؛ همچنین فاصله بین مناطق شهری و روستایی نیز در این شاخص کم شده است.

شکاف جدی میان مناطق مختلف کشور از نظر میزان خانه‌های بهداشت فعال
به گفته وطن‌پرست برخی از مناطق استان‌ها مانند استان سیستان و بلوچستان از لحاظ شاخص سواد نیاز به توجه و رسیدگی جدی دارند. از سویی در حوزه سلامت و بهداشت نیز از نظر میزان خانه‌های بهداشت فعال کشور، شکاف بسیار زیادی بین مناطق مختلف وجود دارد. همچنین با وجود این‌که میزان پزشکان عمومی و تخصصی کشور در سال‌های اخیر افزایش پیدا کرده اما نتایج گزارش نشان ‌می‌دهد در بعضی از مناطق کشور شکاف بین استان‌ها خیلی زیاد است و حتی برخی از مناطق فاقد پزشک عمومی و متخصص به نسبت جمعیت هستند.

وضعیت رضایت از زندگی زنان در شهرهای مختلف
به گفته این مجری تدوین گزارش ملی وضعیت زنان کشور از نظر شاخص زایمان تا قبل از ۱۸ سالگی بعضی از استان‌ها موقعیت خوبی ندارند و استان‌های سیستان و بلوچستان، گلستان، آذربایجان از جمله این استان‌ها هستند. همچنین میزان رضایت از زندگی در میان زنان شاخص دیگری است که شکاف زیادی بین استان‌ها وجود دارد و به طور کلی میانگین کشوری در این شاخص بسیار پایین است.

وضعیت آسیب‌های اجتماعی در زنان
فصل آسیب‌های اجتماعی از جمله دیگر بخش‌هایی است که در این گزارش به آن پرداخته شده است و به گفته وطن‌پرست اطلاعات دراین مورد به نسبت حوزه‌های دیگر محدودتر بوده است. او در این زمینه تشریح کرد: در این گزارش تلاش شده است از سه بعد، آسیب‌های اجتماعی زنان در کل کشور سنجیده شود؛ اول شناسایی آسیب‌هایی که زنان را بیشتر درگیر می‌کند، دوم آسیب‌هایی که ممکن است زنان به صورت مستقیم درگیر آن نباشند اما به صورت غیرمستیم از آن تأثیر می‌پذیرند و سومین بعد زنانی هستند که نیاز به توجه بیشتری از جانب خانواده و نهادهای اجتماعی دارند و لزوماً آسیب‎دیده نیستند بلکه در معرض آسیب‌ قرار دارند.

نرخ رشد بیشتر زنان معتاد نسبت به مردان
وطن‌پرست افزود: اولین موضوعی که در این فصل به آن پرداخته شده است، بحث معتادان زن است که علی‌رغم این‌که تعداد این افراد نسبت به مردان کمتر است اما در سال‌های اخیر نرخ رشد بیشتری داشته‌اند. همچنین میزان اقدام به خودکشی زنان در مقایسه با مردان همیشه کمتر بوده است اما متأسفانه در سال‌های اخیر نرخ رشد صعودی داشته است و زنان جوان بیشترین آمار اقدام به خودکشی را در مناطق مختلف کشور دارند؛ در حالی‌که مردان بیشتر در سنین بالا اقدام به خودکشی می‌کنند و خودکشی‌های موفق در مردان بیشتر از زنان است. همچنین توزیع فضایی خودکشی در بین زنان و مردان در استان‌های مختلف متفاوت است. استان ایلام بیشترین آمار خودکشی زنان را در کشور دارد؛ به طوری‌که اگر آمارهای خودکشی این استان را کنار بگذاریم، میانگین کشوری خودکشی زنان بسیار کاهش می‌یابد. در حال حاضر میانگین خودکشی زنان در کل کشور ۳ درصد است و این آمار تنها در استان ایلام ۱۵۲ است.

بهبود نسبی میزان فرار از منزل در زنان
به گفته این مجری تدوین گزارش وضعیت زنان در کشور، در بحث فرار از منزل، تصور عمومی بر این اساس است که این یک پدیده زنانه است اما آمارها و اطلاعات نشان می‌دهد که در مردان نیز فرار از منزل وجود دارد؛ اگرچه آمار فرار از منزل مردان بسیار کمتر از زنان است. در سال ۸۵ آمار فرار از منزل در میان زنان به‌شدت افزایش پیدا کرد ولی از آن بازه زمانی تاکنون، آمارها نشان می‌دهند که در این شاخص بهبود رخ داده و میزان فرار از منزل در کل کشور تاحدودی کاهش داشته است.

او درباره آمار دستگیرشدگان جرایم عمد و غیرعمد گفت: به طور کلی آمار زنان دستگیرشده جرایم عمد و غیرعمد در میان زنان کمتر از مردان است؛ چون جرم اساساً پدیده‌ای مردانه محسوب می‌شود اما طی سال‌های ۸۰ تا ۹۵ این آمار در میان زنان مقداری رشد داشته است. در مورد آمارهای مقتولین زن طی سال‌های ۸۰ تا ۹۵ نیز شاهد هستیم که استان‌های سیستان و بلوچستان و خوزستان بیشترین آمار مقتولین زن را به خود اختصاص داده‌اند.

رشد ۶ درصدی مشارکت سیاسی زنان در مجلس شورای اسلامی
وطن‌پرست افزود: طی بررسی‌های آماری شاهد نوسانات بسیار زیادی در حوزه مشارکت سیاسی زنان در کل کشور و در طی دوره‌های مختلف بوده‌ایم. در دوره دهم مجلس شورای اسلامی میزان مشارکت سیاسی زنان به عنوان نماینده مجلس ۶ درصد افزایش پیدا کرده است. رشد نمایندگان شوراهای شهر و روستا از دوره اول تا دوره چهارم بسیار خوب بوده اما این رشد در همه استان‌ها یکسان نیست؛ در استان آذربایجان‌‎های شرقی و غربی و اردبیل نرخ مشارکت سیاسی زنان در شوراها کمتر ۱ درصد بوده است ولی در استان‌های کرمان و تهران به بالای ۷ درصد رسیده است که بیشتر از میانگین کشوری بودند.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: