۲۵ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۶

توسعه‌گری، دریچه امید احیای بافت فرسوده

بافت فرسوده با اجرای طرح‌های ناکارآمد و بدون برنامه‌ریزی روزبه‌روز درخطر بیشتری قرار می‌گیرد و آسیب‌پذیرترین قسمت پیکره شهر در برابر مخاطرات است. جدیدترین راه‌حل پیشنهادی برای حل این مشکل احیای این بافت توسط شرکت‌های توسعه‌گر با حمایت دولت است.

به گزارش عیارآنلاین، به علت رشد اقتصاد جهانی فرآیند توسعه شهرها تغییر بنیادین یافته است. امروزه شهرها به دلیل پویایی تجهیزات، زیرساخت‌ها و بناها درگذر زمان، رو به‌ زوال رفته و فرسوده می‌شوند. بافت‌های فرسوده جزئی از پیکره شهر هستند که روزبه‌روز دچار فرسودگی بیشتر می‌شوند، این اتفاق باعث شده است این بافت‌ها از فضای اقتصادی شهر به دور بمانند. ویژگی بارز بافت‌های فرسوده، ناپایداری، نفوذناپذیری و ریزدانگی آن‌ها است.

مشکل فرسودگی بافت شهری یکی از معضلات جدی و غیرقابل‌اجتناب در برنامه‌ریزی شهری است. بافت‌های فرسوده نشان‌دهنده هویت اصلی شهر هستند که حیات و رشد این بافت­ها مانع توسعه بی‌رویه شهری از درون به حومه شهر می‌شوند، همچنین به علت وجود زیرساخت در این بافت‌ها هزینه تولید مسکن بسیار به‌صرفه‌تر از احداث مسکن جدید در حومه‌های شهر است.

سرمایه‌گذاران و حتی مسئولین انگیزه‌ای جهت سرمایه‌گذاری در بافت‌های فرسوده ندارند که دلیل آن می‌تواند مدیریت ضعیف شهری، صدور مجوز ساخت‌وساز در نواحی پیرامونی شهر و فقر داده‌های آماری و اطلاعاتی از بافت‌های فرسوده باشد. همچنین به علت ضعف مالی مالکان آن‌ها و مشارکت ضعیف مردم، امکان احیای این بافت توسط مالکان آن‌ها نیز وجود نخواهد داشت.

درگذر زمان، دولت‌ها راهکارهای متنوعی در جهت احیاء بافت فرسوده به کار گرفته‌اند. متأسفانه به علت عدم بررسی و نظارت کافی بر اجرای این طرح‌ها هیچ بازخورد سودمند و مفیدی در جهت احیاء حاصل نشده است. باوجوداین که یک سوم جمعیت کشور در این بافت‌ها زندگی می‌کنند و ۷۷هزار هکتار بافت فرسوده در کشور وجود دارد بافت فرسوده شهری همچنان در مشکلات ناشی از عدم برنامه‌ریزی‌ها دست‌ و پا می‌زند.

ازجمله راهکارها، فروش تراکم که تنها باعث سوداگری است و به ضرر ساکنان این بافت‌ها تمام می‌شود. راهکار دیگر اعطای تسهیلات و وام توسط بانک برای بازسازی این بافت‌ها بوده است. همان‌طور که مشهود است بانک‌ها هیچ تمایلی به اعطای تسهیلات با نرخ پایین ندارند. دولت باید متعهد شود که سود اضافه را پرداخت کند تا موجب همکاری بانک‌ها شود در حالی‌ که زیر بار پرداخت این بودجه نخواهد رفت. همانطور که دولت یازدهم پرداخت ۳۰۰هزار تسهیلات با سود ۸ درصد را تصویب کرد اما تنها از عهده پرداخت ۲۰ درصد این مصوبه برآمد.

راه‌حل ناکارآمد دیگر ایجاد دفاتر تسهیل‌گرایی است که هدف از ایجاد این دفاتر ایجاد حلقه ارتباطی بین متولیان توسعه شهری و ساکنان محلی است که با کمک و همکاری مردم محله بتوانند مشکلات فرسودگی بافت را حل کنند؛ این دفاتر به‌ تنهایی قادر به احیاء بافت‌های فرسوده نخواهند بود، به‌ این‌ علت که ایجاد زیرساخت و تأمین مالی برای این نوع دفاتر کار بسیار دشواری است و به‌ تنهایی و بدون اتکا به سازمان‌های دولتی توانایی این کار را نخواهند داشت. این ایده‌ها تنها برگرفته از طرح‌های ایجاد شده در کشورهای غربی است و کاری را پیش نخواهد برد.

راه‌حل مناسب و کارآمد برای احیاء بافت فرسوده راه‌اندازی و تشکیل شرکت‌های توسعه‌گر است. این شرکت‌ها که جزو بخش خصوصی هستند، با حمایت و تائید دولت از زمان اجرای یک پروژه تا زمان بهره‌برداری از آن حضور کامل دارند و بعد از انجام و بهره‌برداری پروژه مدیریت آن را نیز در دست دارند و پروژه به بهترین صورت و با همکاری مردم عملیاتی می‌شود.

تدبیر جدید دولت برای احیای بافت فرسوده، معاوضه زمین دولتی با زمین صاحب منازل مناطق فرسوده است. دولت صاحب یک سری زمین در این مناطق است که به صاحب‌خانه‌ها منازلی با مساحت ۱٫۲ برابر (۲۰ درصد) بیشتر نسبت به زمین منزل قبلی واگذار می‌کند. نهادهای توسعه گر به‌عنوان مجری این طرح زمین را در اختیاردارند و وظیفه‌ی احیاء بافت فرسوده و بهره‌برداری از آن رادارند. دولت از طریق در اختیار قرار دادن زمین‌هایی به‌عنوان تنخواه‌گردان اول، اخذ مجوز، عدم پرداخت تعرفه‌های متداول، سرمایه‌گذاری زیربنای محله و پرداخت وام‌ با سود بسیار پایین به خریداران منازل ساخته‌شده، از توسعه‌گرها حمایت می‌کند. همانطور که ترکان، مشاور رئیس‌جمهور در امور هماهنگی نوسازی بافت‌های فرسوده در مصاحبه‌ای گفته بود: «در هر منطقه‌ای عرصه خالی پیدا کردیم و آن را کلید کارکردیم و با اهالی توافق می‌کنیم این فضا را با فضا و محله قدیمی و فرسوده آن‌ها تاخت بزنیم. در هر محله یک قطعه زمین دولتی را گرفتیم و در آنجا کار را آغاز می‌کنیم و سپس محله دوم را با آن جایگزین می‌کنیم در این طرح، توسعه‌گر داریم و عرصه و زمین را در اختیار او قرار می‌دهیم و او محله جدیدی می‌سازد».

اگر طرح توسعه‌گری با برنامه و حمایت‌های صحیح عملیاتی شود به نتایج مطلوب خواهیم رسید. امید بر آن است با اجرایی شدن طرح جدید دولت گامی در جهت احیاء بافت‌های فرسوده برداشته شود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: