مدل کارآمد فرانسه در مدیریت شهری

رویکردهای سوسیالیستی در کشور فرانسه سبب شده تا شاهد یک دولت یکپارچه در این کشور باشیم، اما این کشور از طریق رویکردهای عدم تمرکزگرایانه خود، توانسته با اعطای اختیارات و مسئولیت های مشخص به هریک از سطوح قدرت های محلی ، با ایجاد شفافیت و تفکیک مسئولیت ها، علاوه بر ایجاد کارآیی در ساختار اجرایی خود، مطالبات مردمی را نیز هدایت کند.

به گزارش عیارآنلاین، کشور فرانسه با جمعیت ۶۳ میلیون نفری خود، یکی از اقتصادهای برتر حوزه ی کشورهای اروپا است.  این کشور به رقم رویکردهای متفاوت خود، نسبت به کشورهای هم‌مرتبه‌ی خود که غالبا ساختاری ایالتی دارند، با رویکردهای سوسیالیستی و دولت محور خود توانسته به توفیقات خوبی در توسعه و استفاده از جمعیت خود در پهنه ی شهرها و روستاهای کند و از این طریق توسعه ی صنعتی را در پهنه ی سرزمینی خود رقم زند. از این رو مطالعه ی نحوه ی مدیریت در کمونهای این کشور حائز اهمیت است.

فرانسه از ۱۳ استان[۱] ، ۹۶ شهرستان[۲]،۳۲۰ بخش[۳] و ۳۶۷۰۰ کمون[۴]  در مرزهای اروپایی خود، تشکیل‌شده است. علاوه ۱۳ استان یا ناحیه، قسمت‌های دیگری در خارج از مرزهای اروپایی ان قرار دارند که به رقم فاصله ی بسیار زیاد آنها از این کشور، جزء سرزمین فرانسه به‌حساب می‌آیند. به‌عنوان‌مثال ناحیه گویان فرانسه در شمال شرقی کشور برزیل، در جنوب دریای آتلانتیک، واقع در شمال قاره ی آمریکای جنوبی قرار دارد. به این نواحی، نواحی فرا دریایی گفته می‌شود.

هر استان در این کشور به‌طور میانگین در حدود ۲٫۵ میلیون نفر جمعیت را شامل می‌شود که ناحیه ایل دو فرانس[۵] با جمعیت تقریبی ۱۱ میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین استان و کورس[۶]  با جمعیت ۲۶۰ هزار نفر، کم‌جمعیت‌ترین استان آن هستند. در این کشور هر شهرستان به‌طور میانگین حدود ۳۰۰هزار نفر جمعیت را در شامل می شود  که پاریس با ۲٫۱ میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین شهرستان و لوزر[۷] با ۷۳ هزار نفر جمعیت، کم‌جمعیت‌ترین شهرستان این کشور است.

در این کشور سه شهر پاریس، مارسی و لیون شهرهای در سطح شهرستان هستند که هرکدام به ترتیب از ۲۰، ۱۶ و ۹ منطقه‌ی شهری تشکیل‌شده‌اند.  شهر پاریس از سال ۱۹۷۵ از جمعیت ۹ میلیون نفر، طی ۴۰ سال به جمعیت ۱۰٫۵ میلیون نفر در سال ۲۰۱۵ رسیده است که این امر حاکی از کنترل موفق جمعیت در این شهر است. با بررسی نحوه‌ی تقسیمات کشوری در شهر پاریس ملاحظه می‌شود که شهرستان پاریس (در اینجا همان کمون پاریس) با ۲٫۱ میلیون نفر جمعیت، تنها قسمتی از بافت به‌هم‌پیوسته‌ی شهر پاریس ،با جمعیت ۱۰٫۵ میلیون نفر، را شامل کی شود. ( تصویر شماره ۱ ).

واحد شهری

تقسیمات کشوری در فرانسه از اجزاء کمون‌ها یا به عبارتی سکونتگاه‌ها تشکیل‌شده است. ازاین‌رو واحد شهری، تعریفی مستقل از تعریف کمون‌ها است که در آن هر کمون می‌توانند شهری و یا روستایی به‌حساب آید. در  ادامه بعد از تعریف واحد شهری، بیان می‌شود که رابطه‌ی کمون‌ها با واحد شهری به چه نحو است.

واحد شهری[۸] عبارت است از:

“مجموعه‌ای از یک ساخت‌وساز به‌هم‌پیوسته که فاصله‌ی ساختمان‌ها از هم بیشتر از ۲۰۰ متر نباشد و جمعیت بیشتر از ۲۰۰۰ نفر را در خود داشته باشد.”

کمون‌هایی که زیرمجموعه یک واحد شهری باشند به‌عنوان کمون شهری، و بقیه به‌عنوان کمون روستایی به‌حساب می‌آیند. یک واحد شهری می‌تواند در یک کمون منفرد تشکیل‌شده باشد که در این صورت به آن شهر ایزوله[۹] گفته می‌شود. در این حالت باید یک کمون در داخل خود شرایط واحد شهری را احصاء نموده و خود زیرمجموعه واحد شهری دیگری نباشد.

در غیر این صورت کمون‌های شهری می‌توانند جزئی از یک واحد شهری “چند کمونه[۱۰]”  باشد.  برای آنکه یک کمون جزئی از یک واحد شهری چند کمونه باشد، باید حداقل نیمی از جمعیت کمون، در محدوده واحد شهری آن قرار داشته باشد.

کمون‌هایی که جزئی از یک واحد شهری چند کمونه هستند، به دو دسته ی کمون های هسته و کمون های حومه ای تقسیم می شوند. در این حالت اگر یک کمون بیش از ۵۰ درصد جمعیت واحد شهری را شامل شود، این کمون به‌عنوان هسته به‌حساب آمده و در غیر این صورت، مجموعه پرجمعیت‌ترین کمون‌ها که جمعیت آن‌ها به بیش از ۵۰ درصد جمعیت واحد شهری رسد، هسته‌ی واحد شهری را تشکیل می‌دهند.کمون‌هایی که مراکز شهری نیستند، حومه شهری به‌حساب می‌آیند.

تقسیم وظایف

مدیریت منطقه‌ای در فرانسه در سه سطح استان، شهرستان و کمون‌ها وجود دارد. تقسیم وظایف بین هرکدام از این سه سطح به‌صورت زیر صورت می گیرد:

کمونها[۱۱]: برنامه‌ریزی شهری، کنترل کاربری زمین‌ها و امنیت شهر (به استثناء پاریس).

شهرستان‌ها[۱۲]: احداث جاده‌ها، خدمات عمومی، حمل‌ونقل مدرسه‌ها، آتش‌نشانی، کمک به افراد ضعیف، ساخت‌وساز مدارس سطوح ابتدایی و برنامه‌ریزی روستایی.

استان‌ها[۱۳]: برنامه‌ریزی منطقه‌ای، توسعه اقتصادی، آموزش حرفه‌ای، ایجاد دبیرستان.

این تقسیم وظایف در کشور فرانسه، در اثر رویکردهای تمرکززدایی در این کشور شکل گرفته است. نکته قابل‌تأمل در این نوع تقسیم وظیفه بین مقامات رولتی و محلی، این است که در آن ابتدا با تعریف وظایف  هر سطح (از استان تا کمون‌ها)، مقدمات تقسیمات کشوری به‌صورت عملکردی فراهم می‌آید. سپس از این طریق می‌توان با توجه به ویژگی‌های جغرافیایی هر منطقه، اقدام به تعیین حدود و یا اصلاح محدوده‌های تقسیمات کشوری در هر سطح  نمود. از این طریق با تفکیک مسئولیت‌ها، وظایف شفاف شده و از طریق ایجاد پاسخگویی در مسئولان محلی، کارآیی آنها  افزایش می‌یابد. در این حالت دیگر نیاز نسبت مردم مطالبات خود را از مقامات دولت مرکزی و یا نمایندگان خود در قوه‌ی مقننه، مطالبه نمایند!.

در این تقسیم وظایف دولت مرکزی ابزارهای خود را برای کنترل عملکرد و اعمال حاکمیت بر قدرت‌های محلی حفظ می‌کند. در این کشور دفاع، امنیت، دیپلماسی، فعالیت‌های کنترل و داوری، فعالیت‌های مربوط به عدالت اجتماعی، عدالت بین قلمروها و معیارهایی که منابع ملی را در میان شهروندان توزیع می‌کند، در اختیار دولت مرکزی، واقع در پاریس، قرار دارد.

ناحیه بندی

در مدیریت منطقه‌ای کشور فرانسه واحد دیگری به نام ناحیه شهری[۱۴] وجود دارد. ناحیه شهری عبارت است از محدوده‌ی یک‌قطب شهری و حوزه‌ی اثر آن که شامل روستاها و شهرهای وابسته به یک قطب شهری می‌شود. ناحیه‌های شهری بر اساس نوع قطب‌های آن، به ناحیه‌های بزرگ، متوسط و کوچک تقسیم می‌شوند.

قطب شهری (urban pole)

قطب شهری عبارت است از نوعی تقسیم‌بندی واحدهای شهری بر مبنای تعداد شغل و حوزه‌ی اثر ان. شهرهایی که بیش از ۱۵۰۰ شغل در درون خود داشته باشند و جزئی از محدوده‌ی قطب دیگری نباشند، به‌عنوان یکی از قطب‌ها شناخته می شوند و در یکی از دسته های زیر قرار می گیرند:
قطب‌های بزرگ، مراکز شهری با بیش از ۱۰,۰۰۰شغل؛ قطب‌های متوسط، مراکز شهری با تعداد شغل‌های بین ۵۰۰۰ الی ۱۰,۰۰۰ شغل و قطب‌های کوچک، مراکز شهری با تعداد شغل‌ های بین ۱۵۰۰ الی ۵۰۰۰ شغل تقسیم می شوند که این قطب ها خود نباید در محدوده قطب دیگری قرار نداشته باشد.

خوشه‌های شهری (urban pole)

خوشه های شهری عبارت اند از روستاهای اطراف به همراه واحدهای شهری‌ای که حداقل ۴۰ درصد از شاغلان آن در قطب شهری مشغول به کار باشند. در برخی از واحدهای شهری ،۴۰ درصد از شاغلان در چند قطب مشغول به کار هستند که به آن‌ها شهرهای چند قطبه گفته می‌شود. در شکل های زیر ساختار شهر در کشور فرانسه، آمارهای مربوطه و نقشه قطب‌بندی در این کشور آمده است.

نتیجه گیری

کشور فرانسه علی رقم رویکردهای سوسیالیستی و دولت‌محور خود، توانسته با تعیین و تفکیک وظایف در سطوح مختلف ، طی رویکردهای عدم تمرکزگرایانه خود ، با اعطای اختیارات و مسئولیت‌های مشخص به هریک از سطوح قدرت‌های محلی ، با ایجاد شفافیت و تفکیک مسئولیت‌ها در پهنه‌ی کشور، با ایجاد مسئولیت‌پذیری در آن‌ها، پاسخگویی و درنهایت کارآمدی آن‌ها را به دنبال آورد. از این طریق مطالبات مردمی به سمت صحیح حرکت کرده و از التقاط در مسئولیت‌ها نهادهای اجرایی و نظارتی که توسط مردم انتخاب می‌شوند می‌توان جلوگیری نمود.

[۲] Department
۱]
Region

[۳] Arrondissement

[۴] Commune

[۵] Île-de-France

[۶] Corse

[۷] Lozère

[۸] unités urbaine در زبان فرانسوی

[۹] ville isolée

۱۰ agglomération multicommunale

[۱۱] Commune

[۱۲] Department

[۱۳] Region

[۱۴] Aire urbaine

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: