۱ بهم ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۳
گزارش نشست نگاهی نو به ازدواج/ 2

سایه نگاه ظاهربینانه بر سر حامیان افزایش سن ازدواج

در بخش دوم نیز به مانند بخش اول، کارشناسان از جهات گوناگون شرایط افراد هدف را مورد بررسی قرار دادند. موافقین طرح پیامدهایی از ازدواج در سنین زیر ۱۸ را مطرح کردند اما در پاسخ مخالفین طرح با ارائه سند و آمار از سازمان‌های مربوطه اعلام کردند که اولا برخی از این ادعاها قابل بررسی نیستند و در ثانی مواردی که قابل بررسی آماری بود به خوبی نشان می‌دهد که وضعیت ازداوج‌های زیر ۱۸ به مراتب از سنین بالاتر بهتر است.

به گزارش عیارآنلاین، نشست تخصصی «نگاهی‌نو به ازدواج زود هنگام در ایران» از سوی مرکز تحقیقات زن و خانواده برگزار شد. بخش اول این نشست که به تازگی منتشره شده، بیشتر حول محور بررسی تعاربف و کلیات موضوع پیش رفته است. در اینجا بخش دوم و پایانی نشست آورده شده است. بخش دوم شامل دور دوم سخنان ۴ کارشناسی است که حضور یافتند و به بحث در این مورد پرداختند.

سهیلا صادقی بخش دوم صحبت‌های خود با پاسخ به صحبت‌های دیگر سخنرانان شروع کرد و گفت: آقای دکتر کرمی بحثی مطرح کردند که نقطه عظمت خانواده عقل نیست بلکه غریضه جنسی است، بنده را متهم کردند که فرا روایت می‌دهم، این هم فرا روایت است که شما خانواده و تشکیل آن را تقلیل می‌دهید به امر جنسی و امر جنسی را بسیار درش بلد می‌کنید». وی افزود: «اتفاقا خانواده قبل از اینکه مکان نظم بخشیدن به روایت جنسی باشد، جای آرامش است که کارکردهای مختلفی در آن اتفاق می‌افتد، بله یکی از کارکردهایش ارضای آن مسائل جنسی است. منکر بحث امر جنسی و وجود این غریضه نیستم ولی باور دارم که امر جنسی قابل تربیت است و می‌شود با استیلای اخلاقی جهت داده شود».

استاد دانشگاه تهران در مورد درجه اولویت مسائل جنسی در خانواده گفت: «این که شما از آدم‌ها یک هیولاهای جنسی سرکشی می‌سازید و به خاطر این سرکش بودن همه نظامات مربوط به خانواده را به هم می‌زنید به نظرم شاید بشود گفت بی انصافی است در واقع فقط بحث جنسی نباید برجسته شود،مسائل دیگر هم برجسته شود».

خانواده باید حامی داشته باشد

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در مورد حمایت خانوادهای زوج‌های جوان گفت: «در اینکه خانواده باید حامی باشد، حرفی نیست، ولی زمانی که خانواده‌های وابسته و خرده فامیلی‌ها، درون فامیلی‌های بزرگتر ایجاد می‌شوند، فشار مضاعف بر خانواده ایجاد می‌شود. خانواده‌هایی که با هزار مشکل مواجه هستند و درونشان خانواده‌های دیگری تشکیل می‌دهند در حالی که هنوز آمادگی خانواده شدن را ندارند، این یک فشار مضاعفی ایجاد می‌کند.

صادقی خطاب به کرمی استاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: «لطفا به آمارها توجه کنید به عنوان یک آسیب‌شناس بحث می‌کنم، اتفاقا کج روی‌های جنسی در میان سنین بالاتر به مراتب بیشتر از کج روی‌های جنسی در سنین پایین است. خانواده زیر ۱۸ سال برای رضای چه کسی باید تشکیل شود؟ برای رضای افکار ما باید باشد یا مطالبه‌ای است؟ جالب این است که اگر مطالبه در میان مردان جوان زیر ۱۸ سال است، اصلا کمتر مطالبه می‌بینید. جالب این است که وقتی این طور مباحث شکل می‌گیرد ذی نفعان این مسائل عمدتا افرادی می‌شوند که در واقع نباید ذی نفع باشند. مثلا شما نگاه کنید بحث صیغه را در جامعه مطرح می‌کنیم طالبان صیغه عمدتا مردان متاهل هستند و کمتر افراد مجرد از صیغه استفاده می کنند یعنی آنها طالبان اصلی می شوند در حالی که می دانید اصل با ازدواج دائم است و صیغه امر اضطراری است ولی سواستفاده می کنند».

استاد دانشگاه علوم اجتماعی گفت: «بحث من مبتنی بر داده‌های اجتماعی است، در کشورهای گرسنه و گدا و فقیر رایج شدنش بیشتر است، آمارش بالاست، آمار امریکا را هم دارم که ازدواج کودکی اتفاق می‌افتد ولی مواجهه و نگاه جامعه در یک کشور توسعه یافته یک نگاه بسیار تعجب برانگیز است ولی در یک جامعه افریقایی عرف جامعه است و در جامعه ما همین است».

صادقی استاد دانشگاه تهران در پایین بخش دوم صحبت‌های خود گفت: « ازدواج در این سنین یک جاهایی به صورت پنهانی اتفاق می‌افتد و ثبت نمی‌شود، آمار نداریم ولی یک جایی وقتی بحث می‌شود تعجب افراد را برمی‌انگیزد این نشان می‌دهد این بحث با عرف اجتماعی و اخلاقی ما سازگاری ندارد خصوصا که من به عنوان جامعه شناس بیشتر حساسیتم روی پیامدهاست، تبعاتی که این ازدواج در سنین کودکی هم برای پسران هم برای دختران و هم برای نسل آینده و آتی دارد».

کارشناس بعدی که در این نشست سخنرانی خود را شروع کرد، علی کاظمی مشاور معاون حقوقی قوه‌قضاییه بود، وی گفت: «اولا باید بگوییم چرا باید ازدواج کرد؟ اگر بنا ارضای غرایض است می‌تواند به نوع‌های مختلفی انجام داد، ازدواج یک مهار عقلانی بر غرایض است، غیر از این هم نمی‌شود در نظر گرفت در غیر این صورت در این می‌مانیم که چرا ازدواج سفید را محکوم کنیم که می‌تواند ارضای غرایض باشد و یک راه کم هزینه است چرا نباید به این سمت برویم! من بعید می‌دانم کرمی بگویند من این ازدواج را قبول دارم این نوع ازدواج هم نیست در واقع هم زیستی سیاه است، چیزی که درش تعهد و اخلاقیت و عقلانیت نیست.

کرمی سومین سخنران این بخش بود که افزود: «اگر یک پسر یا دختری براساس عقل تشخیص عاملیت اراده به ازدواج داشتند این اراده باید به لحاظ ابعاد متفاوتی مورد توجه قرار بگیرد یکی این که حق فرد است، دو تا آدم آمدند با هم توافق کرده‌اند که یک زندگی مشترکی را آغاز کنند این دو گاهی اوقات در سن ۱۶ سالگی گاهی در ۲۰ سالگی گاهی در ۳۵ سالگی می‌رسند، بعد دوم این است که به لحاظ سیاست‌گذاری و به لحاظ تحلیل کلان، چگونه سیاست گذاری می‌کنیم؟ من نگران شعارهایی هستم که اطراف خانواده است و باعث می‌شود با شعار زدگی به خانواده آسیب بزنیم به نظر من هنجارمند کردن خانواده به خانواده آسیب می‌زند، نه اینکه خانواده نباید هنجار داشته باشد، قطعا وقتی می‌گویم نقطه آغاز خانواده صاعق جنسی است معنایش تقلیل خانواده به صاعق جنسی نیست که دوستان از در اخلاق و هنجار آمدند».

وی ادامه داد: «گاهی اوقات در هنجارهای معطوف به تشدید ازدواج آنچنان سخت‌گیرانه صحبت می‌کنیم که ازدواج یک واقعیت نخبه‌گرایانه می‌شود یعنی چه کسانی می توانند ازدواج کنند؟ کسانی که این عقل را داشته باشند به این سطح از استقلال رسیده باشند و ویژگی‌هایی که برای یک خانواده ایده‌آل می‌سازیم. یک آدم معتاد حق ازدواج دارد یک زن معتاد حق ازدواج دارد اما معنایش این نیست که دخترم را به یک پسر معتاد بدهم.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی با خطاب قرار دادن سهیلا صادقی گفت: «از آدم‌ها هیولا نسازید از پدر و مادران هیولا ساختید، اینکه پدران و مادران می‌فروشند و فلان می‌کنند. من که می‌گویم نقطه آغاز ازدواج نقطه عظیمت صاعق جنسی است شما هیولا می‌سازید بعد می‌گویید این‌ها بچه‌هایشان را زود شوهر می‌دهند، باید از یک دو گانه‌سازی های افراطی بپرهیزیم، یعنی یک طرف را دیو و یک طرف را دلبر نکنیم. سال ۱۳۸۴ ایشان یک پیش‌بینی داشت در مورد سن ازدواج دختران که آن  سال‌ها بالا رفته و این آمارهای جوانان را جلویشان گذاشته بودند و می‌گفتند که اگر این سیر همین طوری ادامه پیدا کند ما یک باره به چه می‌رسیم، من همان موقع گفتم، در سه چهار سال آینده میانگین سن ازدواج دختران در ایران پایین خواهد آمد، ایشان خیلی مهربانانه گفتند شعر می‌گویی یعنی هیچ نشانه‌ای مبنی بر کاهش آمار ازدواج این گروه سنی نبوده است، در صورتی که آمارهای اخیر سازمان جوانان را ببینید.

این استاد علوم اجتماعی گفت: «ما در همه‌جا دنبال این هستیم که خصوصی‌گرایی کنیم، از تمرکز در سیاست‌گذاری فاصله بگیریم خانواده را یک گروه عاقل و بالغ بگیرید بله در بعضی از جاها گفتم من دانشجوهایمان کار کردند و اتفاقا در آن میدانی که دانشجویان من کار کرده اند فرمایشات خانم دکتر تایید می‌شود، بحث سر این است که چرا نسخه عام می‌سازیم؟ ما شعار اخلاق و خانواده می‌دهیم آن وقت دختران دبیرستانی سقط جنین می‌کنند».

نیازهای جنسی تنها در ازدواج باید پاسخ داده شود

وی سخنان خود را با بررسی اولویت تربیت ادامه داد: «این‌که خانم دکتر گفتند شما بیایید آدم‌هایتان را درست تربیت کنید این یک حرف نخبه‌گرایانه است، ما سال‌ها و سال‌ها فقه و حقوق و اخلاقمان گفته تنها راه ارضای جنسی ازدواج است، آیا این را در جامعه توانستیم نهادینه کنیم بعد بگوییم این کار را هم انجام شود؟ این مدل یک مقداری دور از واقعیت‌های اجتماعی ماست. وی در پایان افزود: «ما بیاییم از این دو گفتمان (اختصاصی به بحث ازدواج کودک در ایران ندارد در همه مسائل فرهنگی و اجتماعی دو قطبی ساختیه‌ایم، یک عده این سمت و یک عده آن سمت مطلق می‌گویند. ما باید این تکثر را به رسمیت بشناسیم، جامعه متکثر مدیریت متکثر می‌خواهد نسخه واحدی برای همه مریضان نمی‌توان نوشت».

سهیلا صادقی در پاسخ به صحبت‌های کرمی و کاظمی گفت: «مطرح کردند که هنجارمند کردن خانواده به خانواده صدمه می‌زند، خانواده چه در ابتدا، وسط و یا  آخرش نهاد است، تعریف نهاد چیست؟ تعریفش این است که به وسیله یک قواعدی، آن قواعد همان هنجارخواهی است قانونی بودن یا نبودن، هر چیزی در حوزه خانواده مشخص می‌شود بیشتر یا کمتر ندارد یعنی حتی نمی توانید در مورد نهاد صحبت کنید و بگوییم هنجارمند کنیم یا نکنیم، هنجار در ذات خانواده است، به یک روایتی می تواند مقدس باشد.

وی ادامه داد: «ما اصلا بحثمان در مورد سخت‌گیری یا سهل‌گیری ازدواج نیست متفق القول هستیم اگر قرار است پسر و دختری ازدواج کنند، بهتر است که از خیلی از موارد پرهیز شود. بحث ما الان ازدواج کودکان است و ازدواج زیر سنینی که به قول معروف افراد در دوران بچگی‌شان به سر می‌برند بنا بر همان توافقات اجتماعی که هم شما قبول دارید هم من قبول دارم». استاد دانشگاه تهران افزود :«یعنی معتقدیم که بنا بر یک توافق جمعی ما زیر یک سنی را دوره بچگی تلقی می‌کنیم، لذا در واقع در این دوره بچگی طرف نه در واقع شرط اختیار را دارد نه تناسب را می تواند درک کند و نه بلوغ لازم را دارد».

سینا کلهر چهارمین کارشناس بود که بخش دوم سخنان خود را شروع کرد، وی گفت: «من چند سال پیش روی طلاق و عدم رضایت از زندگی زناشویی کار کردم، در جریان تحقیق متوجه شدم که بین چند تا موضوع همبستگی وجود دارد و این چند تا، الگوی انتخاب همسر، فاصله سنی، تحصیلات و فاصله از سن بلوغ بود. این متغیرها یک دوگانه‌ای را تشکیل می‌داد، اگر الگوی انتخاب خانوادگی بود فاصله سنی و تحصیلی زوجه از زوج به نحو معناداری پایین بود و فاصله از سن بلوغ بسیار کم بود، میزان رضایت از زندگی زناشویی بالا می‌رفت و تاب و تحمل تنش‌ها پایین می‌آمد.

وی افزود: «یکی از ادعاها این است که یکی از پیامدهای ازدواج در سن پایین خشونت بالا است، یعنی این ادعا بود، بعد به این نتیجه رسیده بودند فکت‌هایی که خانم دکتر می‌گوید همه فکت‌ها برخلاف این بود و بعد خیلی ناامیدانه و مستاصل در اتاق گفتند که این‌ها نمی‌فهمند این‌ها آگاه نیستند». وی در ادامه با بیان چرایی طرح این موضوع گفت: «یک جدایی میان نوع نگاه ما به قضیه و حقایقی که در جامعه است وجود دارد، اگر نوع نگاه فکت‌ها متناسب با نوع نگاه ما بود، فکت‌ها اعتبار دارند و در غیر این صورت فکت‌ها بی اعتبارند و ارزشی ندارند و با یک جمله ساده این که این بچه‌ها نمی‌فهمند خیلی راحت کل فکت‌ها را متلاشی می‌کنیم».

کارشناس امور فرهنگی ادامه داد: «سوال اول این است سن مناسب ازدواج چه زمانی است دو الگوی تفکر در مورد این سوال وجود دارد یک الگویی که عدد تعیین می‌کند یعنی دنبال عدد می‌گردد، مهم نیست چند باشد ۱۳، ۱۵، ۱۸، ۷، ۸ و یک الگویی که تمرکزش بر شرایط است کاری با عدد ندارد آن نگاهی که الان در جامعه غالب است الگوی عدد است در جست و جوی عدد هستند؛ چیزی که ما دنبال می‌کنیم مسئله شرایط است».

وی افزود: «در الگوی شرایط منظورمان هم شرایط فرد است و هم شرایط اجتماعی اقتصادی که در جامعه وجود دارد است و به همین خاطر هم تکثر را می‌توانیم ببینیم، هرکس شرایطش را داشت ازدواج می‌کند و در غیر این صورت ازدواج نمی‌کند، سهم عواملی که ازدواج به خاطر آن شکل می‌گیرد وزنش چه قدر است؟ چه قدر ازدواج به خاطر غریضه جنسی است چه قدر به خاطر مواردی است که آقای دکتر گفتند حفظ مالی، خانواده، کارکرد اقتصادی و … و مسائل روانی و تمایلات مربوط به رشد و از این قبیل؟» کلهر ادامه داد: «باید سهم هر عامل را معلوم کنیم، اینجا الگویی که قالب این است که سهم غریضه جنسی بسیار پایین است و به شدت تحت سیطره سایر عوامل است، به همین دلیل می‌تواند سرکوب قریضه جنسی را به رسمیت بشناسد و توجیح و تئوریزه کند، میانگین سن بلوغ در ایران ۱۱ و نیم سال است ۱۱ تا ۱۲ است برای دختران بیشتر و کمتر برای پسران بیشتر است».

رئیس بخش فرهنگ و اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس گفت: «می‌شود توجیح کرد فاصله ۱۱ تا ۱۸ سال را؟ سال؟ به خاطر وزن دهی است که به این متغیرها می دهند و نقش عامل جنسی غریضه جنسی را کاملا اینجا وزنش را کم می کنند یا نادیده می گیرند».

وی ادامه گفت: «محور سوم، که خیلی سوال مهمی است و اگر به این سوال جواب بدهیم، خیلی از این مناقشات را می‌توانیم حل کنیم این است که چه فاصله سنی از بلوغ مناسب است؟ انواع مواجهه با بلوغ وجود دارد، وقتی بلوغ جنسی ایجاد شد یک راهش ازدواج است که در کمترین فاصله زمانی ازداوج صورت بگیرد، حتی این جمله را شما شنیدید که سعادت مرد این است که دخترش در خانه پدر حیض نبیند، بیشترین میزان رضایت جنسی را به همراه دارد و همه انواع دیگر چه تقوا باشد چه سرکوب باشد چه برطرف کردن میل جنسی از طریق روابط آزاد به گونه‌های مختلف باشد به صورت مستقیم اثر خودش را در کاهش رضایت جنسی در بقیه زندگی می‌گذارد یعنی تمام زندگی قربانی این فاصله می شود».

وی ادامه داد: «بنابراین اگر شما بخواهید از این برداشت کنید که ما از ازدواج کودک دفاع می‌کنیم اسمش ازدواج کودک نیست، ازدواج به موقع است چرا دفاع می‌کنیم؟ به خاطر صیانت از لذت‌ها و منافعی است که باید در تمام زندگی ببریم. این چه ماجرایی است که من ده سال غریزه را سرکوب کنم و ۶۰ سال در زندگی هیچ لذتی از رابطه ای نبرم البته این ادعا باید به لحاظ تجربی به صورت جدی و دقیقی بررسی شود».

کلهر گفت: «پیامدهای این سنین که ذکر شد ۹ مورد است، تقریبا هر ۹ پیامد را با دوستان بررسی کردیم با عدد که ایشان می‎گویند یک نمونه را به خاطر این که طنینش زیاد بود اشاره کردم که مشخص بشود هیچ کدام از این پیامدها در زندگی‌شان نیست».

وی گفت: «از سن ۶۰ سال به بالا یعنی سن زوج هیچ ازدواجی نداشتیم، ۵۵ تا ۵۹ سال یک مورد بوده و ۳۵ تا ۳۹ سال که خیلی پایین آمدم سه مورد داشتیم، این استثناها وجود دارد، مثل همان استثنای مرگ و میر مادران که اتفاق افتاده بود. من عرض کردم ۹ پیامد در ازدواج زود هنگام است که چند موردش را اشاره کردند، من هم به یک سری اشاره می‌کنم، اول گفتند ازدواج زود هنگام ناپایدار است، چرا؟ چون بچه زود ازدواج می‌کند، بعد که بزرگ می‌شود می‌فهمد و بعد طلاق می گیرد در گروه های سنی مختلف میزان طلاق در گروه سنی ده تا ۱۴ سال کمترین میزان به یک درصد هم نمی‌رسد یعنی ۷۶ صدم درصد است، ۱۵ تا ۱۹ سال ۱۱ درصد، ۲۵تا ۲۹ سال ۲۲ درصد است که بالاترین میزان طلاق است». وی در پاسخ به این سوال که «بالا رفتن طلاق‌های گروه سنی دیگر به خاطر این است که این‌ها در سال‌های دیگر طلاق می‌گیرند، الگوی طلاق گرفتن در کشور چیست؟» گفت: «بیشترین میزان طلاق‌ها در ۵ سال اول اتفاق می‌افتد یعنی اگر این حرف درست بود باید گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ یا ۲۰ تا ۲۴ بالا می‌رفت نه ۲۵ تا ۲۹ سال».

وی دومین پیامد را اینگونه پاسخ داد: «دومین مسئله این است که نمی‌توانند تحصیل کنند، این‌جا هم کمتر از یک درصد عامل ازدواج موثر است، بارداری زیر ۱۸ سال که مسئله است، تعداد یک مورد است بالای ۳۵ سال ۲۶ مورد است» کلهر در مورد خشونت خانوادگی گفت: «براساس تحقیقاتی که انجام شده است ۶۰ درصد افراد گفتند در زندگی مشترکشان خشونت را تجربه نمی‌کنند. افزایش آمار زندانیان از جمله شبهاتی است که ببه آن پاسخ می‌دهد: «پسرهایی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند مهریه را نمی‌توانند پرداخت کنند، به همین خاطر به زندان می‌روند، در این مورد طبق معمول هیچ چیزی نبوده است، رئیس زندان‌ها و بهزیستی گفتند که همین الان آدم بالغ را زندانی نمی‌کنند چه برسد به کودک». سینا کلهر در جمع‌بندی صحبت‌های خود گفت: «پس ۹ ادعای ۹ پیامد اساسی که در تمام گفت و گوها، مقاله ها، کتابها، بحث ها، جمع‌بندی شده، در این ۹ مورد ما براساس فکت‌هایی که وجود داشته براساس آن ۴ معیار و منبع بررسی کردیم این موافق و هم راستا با آن نگاه اول نیست، هیچ کدام از این‌ها را تایید نمی‌کند و برخلاف همه این‌هاست، ما چه تصمیمی می‌گیریم؟ جمع بندی بحثم این است که ما طرفدار سیاست شرایطی هستیم، استانداردسازی را به شدت مخالفیم ولی با شرایط موافقیم، اتفاقا الگو و پیش‌نویسی که برای شرایط زیر ۱۴ سال نوشته‌ایم بسیار شرایط دقیق، عینی و پیچیده است، چند نفر روان‌شناس بر روی این موضوع کار می‌کنند، چند نفر جامعه شناس کار می‌کنند نظرخواهی شده تا ببینیم آیا شرایط محقق است، این‌ها ازدواج می‌کنند یا نه، ما به جای این‌که ممنوعیت ایجاد کنیم، آمدیم روی شرایط ایستادیم و این گیر اساسی ما است».

در بخش دوم نیز به مانند بخش اول، کارشناسان از جهات گوناگون شرایط افراد هدف را مورد بررسی قرار دادند. موافقین طرح  پیامدهایی از ازدواج در سنین زیر ۱۸ را مطرح کردند اما در پاسخ مخالفین طرح با ارائه سند و آمار از سازمان‌های مربوطه اعلام کردند که اولا برخی از این ادعاها قابل بررسی نیستند و در ثانی مواردی که قابل بررسی آماری بود به خوبی نشان می‌دهد که وضعیت ازداوج‌های زیر ۱۸ به مراتب از سنین بالاتر بهتر است. به عبارتی پیامدهایی که موافقین افزایش سن ازدواج مطرح می‌کنند بیشتر ناشی تلقی‌های عوامانه و مشاهدات موردی و تعمیم آن به کل است، نه بررسی‌های جامع و علمی.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: