۱۸ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۴:۳۶
یک مردم شناس:

آسیب‌های جسمی و روانی، سلامت جنسی و بیماری‌های زنانه از مشکلات ازدواج‌های زیر ۱۸ سال است

احمدی: آسیب‌های جسمی و روانی، سلامت جنسی و بیماری‌های زنانه از مشکلات این ازدواج‌هاست. همچنین خشونت جنسی شایع است؛ به‌ویژه در زمانی که هر دو زوج سنشان پایین باشد یا یکی از همسران تفاوت سنی بالایی داشته باشد. عفونت‌ها و پارگی زایمان و به‌خطرافتادن سلامت و مرگ مادر در موارد زایمان به‌ویژه در جامعه روستایی بسیار شایع است. مشکلات سلامت جسمی، جنسی و روحی کودک برجسته می‌شود. مشکلات روانی و نرخ‌های خودکشی بالاست. فقر اقتصادی، فقر فرهنگی و چرخه کم‌سوادی از دیگر موضوعات مربوط به ازدواج کودک است که معمولا ازدواج کودکان در خانواده‌های کم‌سوادتر و در جوامع روستایی یا حاشیه شهرها شایع است.

به گزارش عیارآنلاین، نشست «نگاهی به پدیده فقر کودکان» با حضور احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ زهرا عبداللهی، مدیر کل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی؛ دیوید رادول، استاد دانشگاه اورگان؛ کامیل احمدی، مردم شناس و پژوهشگر؛ مرتضی نظری، تحلیلگر مسائل اقتصادی؛ دلارام علی، مددکار اجتماعی و پژوهشگر و حبیب الله مسعودی فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در محل وزارت تعاون برگزار شد.

کودکان دارای مادر ایرانی صاحب شناسنامه می شوند
در ابتدای نشست احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به بیان برخی اقدامات این وزارتخانه پرداخت و گفت: در بحث کودکان بازمانده از تحصیل در دوران ابتدایی سرشماری انجام شد که کدام دسته از کودکان در این دوره به مدرسه نمی آیند و مشکل آنها چیست؟ بحث کودکان بدون شناسنامه اقدام دیگری است که در این معاونت دنبال شده و در هفته اخیر اصلاح قانون مدنی به تصویب کمیسیون لوایح دولت رسید و اکنون باید در مجلس رای بیاورد. بر اساس این کودکانی که از مادران ایرانی متولد می شوند، مانند کودکانی که از پدران ایرانی متولد می شوند، می توانند صاحب شناسنامه شوند. در بخش دیگری از نشست زهرا عبداللهی، مدیر کل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره فقر و اثرات آن بر ناامنی غذایی و پیامد ناامنی غذایی روی سلامت کودکان تصریح کرد: براساس آخرین اطلاعات سازمان بهداشت جهانی در سال ٢٠١۵ کوتاه قدی یا سوء تغذیه مزمن، ١۵ میلیون کودک زیر پنج سال را در جهان متاثر کرده است. صد میلیون کودک زیر پنج سال نیز دچار کم وزنی (سوء تغذیه زمان گذشته و امروز) هستند. لاغری (سوء تغذیه در زمان حال) نیز ۵١ میلیون کودک زیر پنج سال را متاثر کرده است. لاغری در زمینه کودکانی است که در شرایط حال حاضر خود نیز سوء تغذیه دارند؛ به طور مثال کودک کوتاه قد برای وضعیت فعلی خود نیز وزن مناسبی ندارد. آخرین اطلاعات بیانگر آن است که علت اصلی حدود ۴۵ درصد موارد مرگ و میر و بیماری ها در کودکان سوءتغذیه است. مطالعات نشان داده است که در بزرگسالان زن و مرد میزان مرگ و میر ناشی از بیماری های قلبی- عروقی در افرادی که وزن هنگام تولدشان کمتر از دوهزارو ۵٠٠ گرم بوده، بیشتر اتفاق افتاده است. عبداللهی با اشاره به مطالعه ملی وزارت بهداشت در سال ٩١- ٩٢ درباره امنیت غذایی اظهار کرد: این مطالعه نشان می دهد که سوءتغذیه در برخی استان ها به ویژه استان های کم برخوردار بیشتر است. در استان های سیستان و بلوچستان، جنوب خراسان، کرمان و برخی استان های مرکزی در کودکان زیر دو سال و کودکان شش ساله شاهد سوءتغذیه هستیم. براساس این مطالعه می دانیم کدام مناطق ناامنی غذایی دارند. در دو دهه گذشته در سطح کشور اقداماتی انجام شده که بیش از ۵٠ درصد در سطح عمومی سوءتغذیه کودکان کاهش یافته است. مهم ترین تاثیر سوءتغذیه روی بهره هوشی کودک است و اگر سیکل معیوب سوءتغذیه شکسته نشود، نسل به نسل ادامه می یابد؛ بنابراین شکستن این چرخه بسیار مهم است. مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه باید نگاه ویژه ای به مناطق محروم داشته باشیم، افزود: در ١٠ سال گذشته روند کمبود ویتامین A روندی افزایشی دارد که کمبودی خفیف است. تصویری که داریم، این است که اگر ١٠ سال گذشته یک درصد کمبود داشتیم، الان ١٨ درصد کمبود داریم و باید به فکر مداخله برای بهبود این وضعیت در کوکان باشیم. ویتامینD مشکل دیگری است که در کودکان زیر دو سال و شش ساله ها داریم. ۶٢ درصد کودکان زیر شش سال در سطح کشور دچار کمبود ویتامین D هستند.

مشهد در صدر ازدواج کودکان
در ادامه نشست کامیل احمدی، مردم شناس و پژوهشگر، درباره رابطه فقر و ازدواج کودکان به سخنرانی پرداخت و گفت: هر ساله تعداد درخور توجهی از کودکان زیر ١٨ سال دختر و پسر وارد ازدواج خودخواسته یا ناخواسته می شوند. این کودکان متاهل پس از آن وارد چرخه آسیب پذیری می شوند که از دل آن مسائلی مانند کودک بیوگی و تک سرپرستی بیرون می آید. او درباره وضعیت آماری ازدواج کودکان بیان کرد: براساس آمارهای رسمی منتشرشده از سوی سازمان ثبت احوال، در سال ١٣٩٠ در مجموع ٣۶٩ هزار و ٧٢١ ازدواج زیر ١٨ سال ثبت شده است. این آمار در سال های بعد کاهش اندکی داشته است. در سال ٩١، ٣۴٩ هزار ازدواج؛ در سال ٩٢، ٣١٢ هزار ازدواج و در سال ٩٣، ٢٨٧ هزار ازدواج داشتیم. در سال ٩۴ موارد ازدواج دختران ١٠ تا ١۴ سال ۴٨ هزار مورد و در پسران ١۴ هزار مورد بوده است. در ٩ ماهه سال ٩۵ نیز ٢٩ هزار دختر زیر ١۵ سال ازدواج کرده اند. از تعداد این کودکان ازدواج کرده، در سال ٩۴ و در زیر ١٩ سالگی ٩٧ هزار نوزاد متولد شده است. سیاست های ثبت احوال در سالنامه های آماری ١۴ تا ١٩ را مشخص می کند که تفکیک یک سال بین ١٨ و ١٩ سال اگرچه ممکن است چشمگیر باشد؛ اما امکان پذیر نیست. عموما ازدواج ها بسیار شکننده و به لحاظ ساختاری بسیار ضعیف هستند و موارد طلاق زیادی نیز اتفاق می افتد؛ به طوری که در سال ٩٠ تا ٩۴، ٩۵ هزار مورد طلاق داشتیم. احمدی به پژوهشی که در زمینه ازدواج کودکان انجام داده، اشاره کرد و گفت: پژوهش ازدواج کودکان در ایران در دو سال در هفت استان انجام شد. این پژوهش در استان های خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، خوزستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، هرمزگان و اصفهان انجام شد که میزان ازدواج کودکان در آنها نیز به همین ترتیب از بالا به پایین است. او درباره مشکلات ناشی از ازدواج در کودکان تصریح کرد: آسیب های جسمی و روانی، سلامت جنسی و بیماری های زنانه از مشکلات این ازدواج هاست. همچنین خشونت جنسی شایع است؛ به ویژه در زمانی که هر دو زوج سنشان پایین باشد یا یکی از همسران تفاوت سنی بالایی داشته باشد. عفونت ها و پارگی زایمان و به خطرافتادن سلامت و مرگ مادر در موارد زایمان به ویژه در جامعه روستایی بسیار شایع است. مشکلات سلامت جسمی، جنسی و روحی کودک برجسته می شود. مشکلات روانی و نرخ های خودکشی بالاست. فقر اقتصادی، فقر فرهنگی و چرخه کم سوادی از دیگر موضوعات مربوط به ازدواج کودک است که معمولا ازدواج کودکان در خانواده های کم سوادتر و در جوامع روستایی یا حاشیه شهرها شایع است. طلاق و کودک بیوگی نیز از مواردی است که اتفاق می افتد. این پژوهشگر با تاکید بر روند یکنواخت ازدواج کودکان بیان کرد: در ١٠ سال اخیر شاهدیم که روند ازدواج کودکان وجود دارد و پسران نیز با تعداد بسیار کمتر از دختران ازدواج می کنند؛ اما ازدواج کودکان همچنان با روندی یکنواخت مشاهده می شود. نسبت ازدواج کودکان در دهه اخیر پایین تر از ٣٠ درصد نبوده است. احمدی با اشاره به ترک تحصیل دختران پس از ازدواج اظهار کرد: در جامعه روستایی مورد مطالعه من، ترک تحصیل یکی از اولین نشانه هایی بود که نتیجه ازدواج کودک است؛ یعنی زمانی که یک دختر ازدواج می کند، تقریبا بدون هیچ بحثی از فردا به مدرسه نمی رود و نرفتن به مدرسه یعنی ازدست دادن موقعیت های شغلی و تحصیلی. بررسی من در زمینه ازدواج کودکان بیشتر روی مناطق مرزی، روستایی و حاشیه ای بوده است. براساس آمارهای دولتی و آماری که من در این هفت استان به دست آوردم، این نوع ازدواج در خانواده های فقیر شایع تر است. معمولا برای خانواده های فقیر ازدواج کودکان، جاافتاده تر و یک روند خانوادگی و فرهنگی است که در روستا، منطقه، خانواده یا طایفه جا گرفته است. برخی خانواده ها در قبال پول دخترشان را به ازدواج دیگری درمی آورند. شایع است که در استان هایی مانند آذربایجان غربی، مناطق کردنشین خوی و سلماس، جوامع عرب نشین خوزستان و سیستان و بلوچستان رسمی وجود دارد که در ازای ازدواج پول می گیرند.

١٨ میلیون خانواده مادروالدی در ایران
در ادامه نشست، دلارام علی، مددکار اجتماعی و پژوهشگر، درباره نقش و جایگاه مددکاران اجتماعی در موضوع فقر کودکان تصریح کرد: یکی از دستور کارهای جهانی توسعه پایدار، ریشه کنی فقر است؛ زیرا فقر آسیب می زند. امروزه بحث می شود که فقر چه آسیب هایی به کیفیت زندگی بشر و بخشی از جامعه وارد می کند. به همین جهت بی دلیل نیست که بخشی از دستور کار جهانی توسعه پایدار ریشه کنی فقر است. آنچه از فقر و در اهداف توسعه پایدار مدنظر است، بحث درآمد نیست. همچنین اندازه گیری و سنجش فقر بر پایه درآمد خانوار نیست. طیف وسیع تری از مولفه ها برای اندازه گیری فقر مدنظر است. آنچه به عنوان فقر کودک از آن صحبت می کنیم، طبعا چندبعدی و چندمولفه ای و با یک رویکرد حق محور است. اگر یک رویکرد حق محور به فقر کودک داشته باشیم، با ابعاد دیگری از فقر مواجه می شویم که آن را در مولفه هایی مانند رشد، بقا، تکامل، حمایت و مشارکت اندازه می گیرند؛ به معنای اینکه اگر در هریک از این مولفه ها این حق محقق نشود، کودک به شکلی از فقر مبتلاست. در ادامه نشست، مرتضی نظری، تحلیلگر مسائل اقتصادی گفت: در کشورمان کمک هزینه سه دهک اول را برای روستامهدها داریم که محدود است و ٩٨ درصد آنها در سیستان و بلوچستان هستند. نقطه کلیدی این نیست که بچه ها در جایی جمع شوند و ارتباط برقرار کنند. نقطه کلیدی کیفیت این ارتباط است. متاسفانه کاستی ای که در سیستان و بلوچستان داریم این است که عوامل در آنجا به یکدیگر متصل نشده اند و فقط بهزیستی برنامه غذای گرمی دارد که اگر آن غذا باشد، می آیند غذایی می خورند و می روند. البته این هم بسیار خوب است. مواقعی هم که بهزیستی غذا ندهد، مهدکودک تعطیل می شود. در بررسی ای که داریم در میانه آذرماه ٨٠ درصد مهدکودک ها بسته بودند، زیرا بهزیستی نتوانسته بود به آنها غذا بدهد. این تحلیلگر مسائل اقتصادی درباره تفاوت های آماری در کشور بیان کرد: درحال حاضر ١،٩۴درصد نرخ کودکان بازمانده از تحصیل از شش تا ١١ سال است، اما زمانی که سیستان و بلوچستان ٩ درصدی را کنار بگذاریم، به ١.٢ درصد می رسد. بین حوزه های روستایی و شهری عدم تطابق زیادی وجود دارد و در جنسیت این عدم تطابق خاص تر می شود. اصفهان پایین ترین نرخ بازمانده از تحصیل را دارد، اما درواقع میانگین پایین شهری این استان، میانگین روستایی را نیز پایین می کشد. درحالی که اگر نرخ روستایی اصفهان را مجزا بررسی کنیم، سومین نرخ بازماندگی از تحصیل را دارد. سیستان و بلوچستان با وجود اینکه با ٩ درصد بالاترین نرخ بازماندگی از تحصیل را دارد، اما آنالیزهای ما نشان می دهد بین پسر و دختر نرخ ها یکی است؛ یعنی همان قدر که پسر جا مانده، دختر نیز جا مانده است و گسست روستایی و شهری آن یکی است. قم در جایگاه متوسط از لحاظ بازماندگی از تحصیل قرار دارد، اما جاماندگان دختر در مناطق روستایی ١۴ برابر جاماندگان دختر در مناطق شهری این استان هستند.
در ادامه نشست حبیب الله مسعودی فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، با اشاره به مداخلات در حوزه فقر کودک گفت: باید تبعیض مثبتی در مناطق حاشیه نشین و مناطق محروم و کم برخوردار قائل شویم. باید به دهک های اقتصادی پایین توجه شود که یک برش آنها خانواده های تک والد هستند که در آمریکا نیز به طور مثال اعلام می شود ١٨ میلیون خانواده مادروالدی و سه میلیون خانواده پدروالدی وجود دارد. ولی ما در کشورمان این بررسی را نداریم و در دستور کار گذاشته ایم که اطلاعاتی از خانواده های تک والد به عنوان یک ریسک فکتور داشته باشیم.

منبع: شرق

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: