۱۹ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۴:۵۶

رشد جمعیت در گرو افزایش تسهیلات

رشد منفی جمعیت در سال‌های اخیر در اکثر کشورهای اروپایی موجب طراحی و تصویب سیاست‌های تشویقی افزایش جمعیت شده است؛ اما در ایران کارشکنی بعضی مسئولین مانع اجرای این سیاست‌ها شده است.

به گزارش عیارآنلاین، در حال حاضر، کشورهای اروپایی به‌طورجدی پیگیر سیاست‌های تشویقی افزایش جمعیت هستند. نمونه، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: تسهیلات اعطای خانه به والدین در روسیه، اعطای حقوق ماهیانه به فرزند در چین و سوئد و فرانسه و ایرلند، مرخصی مرسوم به مرخصی پدر که مرخصی استحقاقی ۵۶ هفته‌ای است در نروژ، برخورداری از خدمات پزشکی و پرستاری رایگان قبل و بعد از زایمان در ایسلند، اعطای سبد کالا در فرانسه، فرزند بیشتر، حق رأی بیشتر در مجارستان، ۱۴ ماه مرخصی استحقاقی در آلمان، ۳ سال مرخصی استحقاقی در انگلستان و اولویت ارائه خدمات به خانواده‌های فرزند دار.

برای مثال دولت آلمان از سال ۲۰۰۵ تاکنون پس از صدراعظمی آنکلا مرگل متوجه کاهش نرخ موالید به ۱٫۳ شد که این کاهش جمعیت را متأثر از جنگ جهانی دوم می‌دانند. دولت آلمان درصدد برآمد که سیاست‌هایی برای رشد جمعیت خود در نظر بگیرد. یکی از برنامه‌های تبیین‌شده توسط دولت آلمان پیشنهاد حقوق ۱۸۰۰ یورویی برای مادرانی که در خانه از کودک خود مراقبت می‌کنند، بوده است. وزیر امور خانواده آلمان (کریستینا شرودر) به دنبال طرحی است که در آن پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها بتوانند برای نگهداری از نوه‌های خود مرخصی بدون حقوق بگیرند. از دیگر اقدامات دولت آلمان، کمک مالی به والدینی است که به علت تولد فرزند خود و یا نگهداری از او دستمزدی دریافت نکرده‌اند، دوسوم دستمزد خود و کسانی که درآمد کمتری دارند، ۱۰۰ درصد حقوق خود را دریافت نمایند. اگر یکی از والدین در مرخصی باشد می‌تواند تا ۱۲ ماه از مرخصی خود استفاده نماید با ضمانت اینکه پس از گذشت مدت ۱۲ ماه به همان شغل قبلی بازگردد و اگر پدر و مادر هردو درخواست مرخصی داشته باشند، ۱۴ ماه مرخصی با حقوق برای هردو لحاظ خواهد شد. یکی دیگر از مشوق‌های آلمان تصویب قانون و اعطای تسهیلات برای مهاجرانی است که چندین سال در این کشور زندگی کرده و فرزندانشان تا ۱۷ سالگی در این کشور تحصیل کرده‌اند و دولت خود را موظف به پرداخت هزینه‌های تحصیل مهاجران می‌داند و در سنین کودکی نیز با سبدهای حمایتی به این افراد کمک مالی می‌کند.

یکی از شاخصه‌های توسعه‌یافتگی در هر کشور رشد جمعیت و کمک به ایجاد نسل جوان برای بقا، تولید و رشد اجتماعی و اقتصادی است. امروزه اکثر کشورهای اروپایی از قبیل آلمان، فرانسه، انگلیس و روسیه به‌شدت به دنبال برنامه‌ریزی پیرامون سیاست‌های تشویقی افزایش جمعیت هستند؛ اما قریب به بیست سال است که جامعه ایران با شعار «فرزند کمتر، زندگی بهتر» مواجه است که در آینده‌ای نه‌چندان دور منجر به معضل پیری جمعیت خواهد شد. تنها راهکار جلوگیری از روند کاهش جمعیت طراحی برنامه‌هایی پیرامون این مطلب است؛ همچنان که کشورهای اروپایی و غربی درصدد دستیابی به برنامه جامع و بسته‌های تشویقی افزایش جمعیت هستند تا بتوانند از بحران پیری جمعیت و درنتیجه فروپاشی اقتصادی در آینده جلوگیری کنند.

در ایران، به‌رغم تأکیدات ویژه مقام معظم رهبری، هنوز به دلیل سنگ‌اندازی و کارشکنی برخی مسئولین، اقدام جدی‌ای در حوزه افزایش جمعیت صورت نگرفته است. نخستین بار پس از هشدارهای رهبر معظم انقلاب مبنی بر کاهش جمعیت کشور و لزوم افزایش نرخ موالید، نمایندگان مجلس با اصلاح قانون تنظیم خانواده، تمام محدودیت‌های مقرر در این قانون را لغو کردند و مرخصی زایمان را در زنان افزایش و مرخصی تشویقی را برای مردان اعمال کردند؛ چندی بعد معاون اول رئیس‌جمهور دولت دهم طرح اجرای مصوبه افزایش مرخصی زایمان از ۶ ماه به ۹ ماه و مرخصی تشویقی پدران را لغو کرد و اجرای آن را ناکارآمد خواند. در حال حاضر، برخی نهادها بر این عقیده‌اند که مرخصی زایمان برای مردان نباید باشد و مرخصی ۹ ماه نیز برای زنان ضد اشتغال است و همچنان همان قانون قبلی «مرخصی ۶ ماهه» را اعمال می‌کنند.

دولت نهم و دهم در سال ۱۳۸۹، دستورالعمل اعطای هدیه ده میلیون ریالی به نوزادان تازه متولدشده تحت عنوان سیاست تشویقی برای فرزندآوری را مطرح کرد. طی این دستورالعمل لازم بود صندوقی ایجاد شود که دولت برای هر نوزاد سرمایه‌گذاری کند و با سیاست‌های تبیین‌شده سود سالانه به آن تعلق گیرد و والدین نیز بتوانند برای سرمایه‌گذاری برای فرزند خود به صندوق کمک کنند. هدف از ایجاد صندوق برای نوزادان تاره متولدشده، وجود سرمایه یک‌صدوبیست‌میلیونی برای اشتغال و مسکن و ازدواج فرزند در آینده بود. در سال ۱۳۹۱ نیز دولت طرحی در قالب اهدای سکه به مادرانی که صاحب فرزند می‌شوند را در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رساند. پس از اجرای مدت کوتاهی از این طرح، طولی نکشید که این طرح نیز به‌صورت نافرجام رها شد و در دولت دهم و یازدهم نیز هیچ تدبیر چشم‌گیری در این حوزه صورت نگرفته است.

طرحی از سال ۱۳۹۳ به‌صورت طرح تسهیلات ویژه پدران و مادران، در مجلس مطرح است که در آن به درمان رایگان ناباروری زن و مرد و درمان رایگان مادر و کودک از ابتدای بارداری تا پایان دوسالگی اشاره شده است؛ اما تاکنون که حدود سه سال از عمر این طرح می‌گذرد و چندین میلیون نوزاد در این بازه متولد شده‌اند، هیچ‌یک از والدین مشمول این طرح و تسهیلات نشده و هنوز این طرح قابلیت اجرا ندارد.

مقام معظم رهبری در دیدار مردمی از سال ۹۱ تاکنون، هفت بار خطر کاهش جمعیت را اعلام کرده‌اند و فرموده‌اند که «جمعیت جوان و تحصیل‌کرده و بانشاط، امروزه یکی از عامل‌های مهم پیشرفت کشور هستند و با پیشروی این روند در آینده نزدیک، کشور ایران یک کشور با جمعیت پیر محسوب می‌شود و باید سیاست‌های تحدید نسل را کنار گذاشته و به سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌هایی درباره افزایش جمعیت بپردازیم. جمعیت کشور در حال حاضر چیزی حدود هشتاد میلیون است، کشور ایران با توجه به ظرفیت‌ها و امکاناتی که دارد می‌تواند به صدوپنجاه و یا دویست میلیون برسد».

با توجه به آمارها، کاهش جمعیت در دنیا بحث جدی و چالش‌برانگیزی شده است و اکثر کشورها در تکاپوی ایجاد طرح و برنامه‌هایی جهت ارائه تسهیلات برای دستیابی به افزایش جمعیت در کشور هستند. پس لازم است در این برهه از زمان سیاست‌های جدیدی برای افزایش جمعیت اتخاذ و سریعاً به آن عمل شود؛ زیرا گذر زمان در چنین امری باعث کاهش روزبه‌روز جمعیت جوان کشور و درنتیجه فروپاشی اقتصادی است و نتایج زیان باری را متوجه کشور می‌نماید.

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: