۹ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۳۵

افزایش درآمد دولت از طریق افزایش قیمت بنزین پرمصرف‌ها

افزایش قیمت بنزین به ۱۵۰۰ تومان اگرچه درآمدهای دولت را افزایش می‌دهد اما در مقابل باعث ایجاد فشار اقتصادی شدیدی بردهک‌های پائین اقتصاد خواهد شد. در صورت افزایش قیمت بنزین برا پر مصرف‌ها علاوه بر تحقق نسبی اهداف درآمدی دولت (۱۰ هزار میلیارد تومان)، اثرات تورمی و فشار اقتصادی بر دهک‌های پایین جامعه کاسته می‌شود.

به گزارش عیارآنلاین، عدم اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در سال ۹۱ و تک‌نرخی کردن بنزین در سال ۹۴ موجب گردید که مقدار واردات بنزین در هفت‌ماهه ابتدای سال ۹۶ ، به  حدود ۱۵ میلیون لیتر در روز (تقریباً ۸ برابر واردات بنزین در سال ۹۱) به ارزش حدود ۵ هزار میلیارد تومان برسد. همچنین در ۹ ماه نخست سال ۹۶ (تا ۲۵ آذر) مصرف بنزین به بیش از ۸۱ میلیون لیتر در روز رسید که با رشد ۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۹۵ همراه بود. این افزایش مصرف و واردات بنزین در حالی رخ می‌دهد که طبق اعلام رسمی مسئولان، قیمت فروش داخلی هر لیتر بنزین، به ترتیب ۳۰۰[۱] و [۲]۸۹۰ تومان کمتر از قیمت تمام‌شده و قیمت فوب خلیج‌فارس این فرآورده نفتی است. با توجه به متوسط مصرف روزانه‌ی ۸۱ میلیون لیتری بنزین در ۹ ماه نخست سال ۹۶[۳] و واردات ۱۵ میلیون لیتری در روز، یارانه‌ی پرداختی از سوی دولت در یک سال بابت بنزین وارداتی و تولید داخل تقریباً مبلغی معادل ۱۲٫۵ هزار میلیارد تومان است. در این شرایط، هر کس بیشتر بنزین مصرف کند، دولت به او یارانۀ بیشتری بابت بنزین پرداخت می‌کند که خلاف اصول مدیریت مصرف و در تضاد با عدالت است.

بر اساس تبصره ۱۸ لایحه بودجه ۹۷، دولت قصد دارد  درآمد ۱۷ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان از محل تفاوت نرخ حامل‌های انرژی در سال آینده در مقایسه با ابتدای امسال را در حوزه اشتغال مصرف کند. بر همین اساس، شاهد افزایش قیمت حامل‌های انرژی در آینده نزدیک خواهیم بود. مطابق با اخبار منتشرشده در رسانه‌ها ازجمله پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، دولت دوازدهم قصد دارد  قیمت بنزین را به  ۱۵۰۰ تومان در هر لیتر افزایش دهد.

در حال حاضر در فضای رسانه‌ای سه دیدگاه برای قیمت‌گذاری بنزین موجود است

  • نخست دیدگاه دولت مبنی برافزایش قیمت بنزین تا ۱۵۰۰ تومان برای تمامی مردم است.این افزایش قیمت با توجه به میزان مصرف فعلی افزایش درامد ۱۵ هزارمیلیاردی را برای دولت به همراه خواهد داشت. اما این طرح معایبی دارد که باید به آن‌ها توجه داشت. افزایش فشار اقتصادی بر دهک‌‌های پایین جامعه، افزایش کرایۀ تاکسی‌ها و درنتیجه ایجاد تورم عمومی از اشکالات جدی این طرح به شمار می‌رود. همچنین اگرچه افزایش محسوس قیمت بنزین می‌تواند بر کنترل مصرف مؤثر باشد، اما تأثیر آن بر اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان استمرار نخواهد داشت[۴].
  • در نگاه دوم اکثر نمایندگان مجلس با افزایش ۵۰درصدی قیمت بنزین مخالف هستند. نمایندگان مجلس قائل به این مسئله هستند که این اقدام موجب افزایش تورم، کاهش یک‌درصدی رشد اقتصادی و  نابودی ۴۰۰ هزار شغل می‌گردد. عدم افزایش قیمت بنزین نتایج مثبت و منفی به همراه خواهد داشت. یکی از آثار مثبت این مدل عدم افزایش تورم اقتصادی است. اما این رویه موجب افزایش مصرف و واردات بنزین می‌گردد.  و تبع آن نه‌تنها درآمد دولت افزایش نمی‌یابد، موجب پرداخت یارانه به مبلغ ۱۲ هزار میلیارد به مصرف‌کنندگان بنزین می‌گردد، که اکثر آنان از دهک‌های متوسط و بالای اقتصادی هستند. این در حالی است که این یارانه باید در اختیار اقشار کم‌درآمد و صرف زیرساخت‌های کشور گردد.
  • در مقابل افزایش یکسان قیمت برای تمامی مشترکین و عدم افزایش قیمت راهکار سومی این است که قیمت بنزین با استفاده از زیرساخت کارت سوخت تنها برای پرمصرف‌ها افزایش یابد. بر اساس آمارها[۵] ۶۶% مصرف‌کنندگان بنزین کمتر از ۸۰ لیتر در ماه مصرف دارند و بر این اساس می­‌توان میزان بنزین یارانه‌‌ای را ۸۰ لیتر در ماه و به قیمت ۱۰۰۰ تومان درنظرگرفت و قیمت بنزین بالای ۸۰ لیتر را معادل بنزین آزاد یعنی در حدود ۲۰۰۰ تومان تعیین کرد.

از مزایای اجرای این الگو می‌توان به کاهش پرداخت یارانه‌ از سوی دولت از ۱۲ هزار میلیارد تومان به ۲ هزار میلیارد تومان اشاره نمود. همچنین کنترل مصرف بنزین با سهمیه‌بندی سوخت، کاهش واردات بنزین و عادلانه شدن توزیع یارانه‌های انرژی اشاره نمود. علاوه بر مطالب فوق میزان درآمدهای دولت به حدوداً ۱۰هزار میلیارد تومان افزایش می‌یابد.

[۱] عباس کاظمی، مدیرعامل سابق شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی، مصاحبه با رادیو تهران؛ ۶ آذرماه ۱۳۹۵

[۲] نشریه بازارهای جهانی نفت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت در دسامبر ۲۰۱۷

[۴] تک‌نرخی کردن بنزین در سال ۹۴ رشد مصرف بنزین ۵٫۶ و ۸ درصدی را در سال‌های ۹۵ و ۹ ماه نخست ۹۶ را به همراه داشت

[۵] آخرین اطلاعات سامانۀ هوشمند سوخت در سال ۹۳

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: