۵ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۵:۰۸

بحران کمبود پزشک ماحصل ظرفیت‌ پایین پذیرش دانشجوی پزشکی

کمبود پزشک در هر کشور ، چالشی بزرگ برای نظام بهداشت و درمان است که مهم‌ترین اثر آن، کاهش دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی است. شواهد گوناگون از جمله صفوف طولانی در مطب پزشکان، نبود پزشک در برخی مناطق کشور و آمار و ارقام نشان دهنده کمبود پزشک است که مهم‌ترین راهبرد برای برون‌رفت از این شرایط، افزایش ظرفیت تربیت پزشک است.

به گزارش عیارآنلاین، جمعیت پزشکان از ابتدای انقلاب تاکنون، فراز و نشیب‌های زیادی داشته است ولی جهتِ کلی آن رو به افزایش بوده است. در این زمینه به گزارش ایرنا ، جعفر اصلانی، رییس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله عنوان می ­کند که: «آمار پزشکان ما در زمان قبل از انقلاب با جمعیت ۳۰ میلیون نفری ایران، کمتر از ۱۵ ‏هزار نفر بود در حالی که اکنون تعداد پزشکان و دندان‌پزشکانی که در کشور فعالیت می­کنند حدود ۱۰۰ ‏هزار نفر هستند.»

اما شواهد موجود از وضعیت مراکز درمانی، بیماران و اطلاعات موجود در زمینه سرانه پزشک حاکی از آن است که با وجود روند صعودی در افزایش تربیت پزشک، وضع موجود در کشور با وضعیت مطلوب فاصله زیادی دارد و می‌توان با یقین ابراز داشت که بحران کمبود پزشک، گریبان‌گیر سلامتِ جامعه است.

کمبود پزشک معضلاتی همچون صفوف طولانی برای دریافت خدمات درمان، اخذ هزینه‌های خارج از چارچوب قانون(زیرمیزی) توسط پزشک، افزایش خطای پزشکی و توزیع نامناسب پزشک در مناطق کشور را به همراه خواهد داشت.

آمار و ارقام در زمینه مقایسه سرانه پزشک بین ایران و کشورهای منطقه نشان می‌دهد که  ایران در بین ۲۴ کشور منطقه با سرانه تقریبا ۱٫۶ نفر پزشک به ازای هر ۱۰۰۰ نفر، پایین‌تر از کشورهایی چون فلسطین، عمان، قرقیزستان و تاجیکستان در جایگاه هجدهم قرار دارد. همچنین در مقایسه با کشورهای پیشرو در حوزه سلامت که عموما از سرانه ۳ الی ۴ پزشک به ازای هر ۱۰۰۰ نفر برخوردارند، وضعیت سرانه پزشک در ایران بحرانی توصیف می‌شود.

پایین بودن سرانه پزشک علل گوناگونی دارد که مهم‌ترین آن، پایین بودن ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی است. آمارها نشان دهنده روند کاهش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی ازسال ۷۸ تا ۸۳ و روند افزایشی از سال ۸۴ تاکنون است. به رغم این روند صعودی در سال‌های اخیر، ظرفیت فعلی پذیرش دانشجوی پزشکی در ایران متناسب با نیاز کشور نیست.

همان‌طور که در نمودار زیر آمده است کشورهای انگلستان، آلمان و فرانسه با وجودِ سرانه‌ پزشک بالا، همواره سرانه پذیرش دانشجوی بالایی نیز دارند. البته اگرچه سرانه پذیرش دانشجو در آمریکا و کانادا نسبت به ایران کمتر است اما سرانه پزشک در این کشور نسبت به ایران بالاتر است. این بدان سبب است که این کشورها بخش زیادی از نیاز خود به پزشک را از طریق پذیرش مهاجر از سایر کشورها تأمین می‌کنند. در کانادا و ایالات متحده امریکا پزشکان خارجی به ترتیب ۲۰ و ۲۸ درصد کل پزشکان این کشورها را تشکیل می‌دهند.

با توجه به آنچه پیش‌تر گفته شد، علاج معضل کمبود پزشک در گرو افزایش ظرفیت تربیت پزشک است. اما سیاست‌گذارانِ سلامت، مهمترین چالش در این زمینه را تامین هزینه و امکانات آموزشی می‌دانند و معتقدند به جهت بار مالی سنگین، نظام سلامت قادر به افزایش پزشک نخواهد بود. برای مواجهه با این چالش یکی از راهکارهای در دسترس و زودبازده، کاهش مدت زمانِ تحصیل در رشته پزشکی است.

مدت زمان تحصیل در رشته پزشکی عمومی در ایران حداقل بین ۷ الی ۵/۷ سال است. درحالی که در کشورهای پیشرو در حوزه پزشکی، دانشجویان دوره عمومی را  بین ۵/۵ تا ۶ سال می‌گذرانند. بطور مثال در کشورهای انگلستان، آلمان و ایتالیا طول دوره پزشکی عمومی به ترتیب ۵، ۶ و ۵ تا ۶ سال است. چنانچه کاهش یک ساله‌ی دوره‌ی تحصیل پزشکی عمومی در ایران رخ دهد، مطابق با محاسبات آماری، بدون افزایش بار مالی و در زمان محدود، حداقل ۱۵ درصد به ظرفیت تربیت پزشک افزوده خواهد شد.

در همین راستا طی چند روز اخیر نیز، دکتر سید حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر محترم بهداشت، با انتقاد از طولانی بودنِ دوره برخی رشته‌های پزشکی، ابراز داشت که می‌بایست طول دوره‌ی برخی از رشته‌ها کاهش یابد و برخی تخصص‌ها با هم ادغام شوند.

مضاف بر این‌که جمعیت ایران در آینده به سمت پیری خواهد رفت و به مراتب بحران کمبود پزشک جدی‌تر خواهد شد. امید است مسئولانِ این حوزه با توجه با راهکارهایی مثل «کاهش طول دوره تحصیل» در رشته‌ی پزشکی، بخشی از این معضل و کمبود را جبران کنند.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: