۵ دی ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۲۰
بررسی ظرفیت‎های اشتغالزایی صادرات محصولات کشاورزی

سهم ناچیز ایران از بازار محصولات کشاورزی کشورهای همسایه

سهم ایران از بازار محصولات کشاورزی کشورهای همسایه و منطقه کمتر از ۶ درصد است که این میزان صادرات معادل ایجاد سیصد هزار شغل در بخش کشاورزی است؛ محاسبات نشان می‌دهد با رسیدن سهم ایران از بازار محصولات کشاورزی به ۲۰درصد، سهم صادرات از اشتغال در بخش کشاورزی به بیش از یک میلیون و سیصد هزار شغل کشاورزی افزایش خواهد یافت.

به گزارش عیارآنلاین، محدود شدن سیاست‌های توسعه اقتصادی یک کشور به قطع واردات و اتکای مطلق به تامین تقاضای داخلی با تولید داخل شاید در کوتاه مدت تاثیر مثبتی بر روند اقتصادی و ایجاد اشتغال یک کشور داشته باشد، اما در بلند مدت و در صورت فقدان برنامه برای پس از خودکفایی، حتی ممکن است اثر معکوس هم داشته باشد. به همین منظور سیاست توسعه صادرات به عنوان راهی برای ایجاد ظرفیت جدید رشد در بخش‌های مختلف اقتصاد در هر کشور مطرح است.

بررسی تفصیلی آمارهای گمرک کشور نشان می‌دهد، در سال ۹۵ محصولات کشاورزی ایران به ارزش ۶٫۳ میلیارد دلار به ۱۳۳ کشور صادر شده که عمده مقاصد صادرات محصولات کشاورزی و ارزش صادرات کشور به آنها به شرح زیر است:

نمودار فوق تصویر روشنی از خریداران اصلی محصولات کشاورزی ایران ارائه می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود، عراق با اختلافی معنادار مهمترین خریدار محصولات کشاورزی ایران است. از دیگر نکات جالب توجه این نمودار، میزان صادرات کشاورزی ایران به کشور افغانستان است. طبق آمارهای بین المللی، کل صادرات کشور افغانستان در سال ۲۰۱۶ تنها حدود ۶۰۰ میلیون دلار بوده است. این در حالی است که میزان واردات کشاورزی این کشور از ایران، بیش از ۶۳۰ میلیون دلار بوده است. این مقایسه به روشنی میزان وابستگی کشور افغانستان به واردات کشاورزی و عطش بازار این کشور را نسبت به واردات محصولات کشاورزی نشان می‌دهد.

نگاهی به ظرفیت‌های موجود و بازارهای مصرف فعلی، چشم‌انداز روشنی از رونق کشاورزی ایران در صورت توجه به این ظرفیت‌ها نشان می‌دهد. مرور برخی از این بازارها، خلاصه‌ای از فرصت‌های صادراتی ایران را خصوصا در محصولات کشاورزی نشان می‌دهد.

معرفی برخی بازارهای هدف

کشور عراق با داشتن ۳۸ میلیون نفر جمعیت به دلایل متعدد، بی‌تردید مهمترین و در عین حال راحت‌ترین مقصد برای صادرات محصولات کشاورزی ایران است. همچنین کشور روسیه نیز با ۱۴۵ میلیون نفر جمعیت و بیشترین حجم واردات کشاورزی، یکی از مهمترین بازارهای صادراتی خصوصا در بخش کشاورزی است. وضعیت اسفناک ایران در بازار روسیه تا حدی است که از ۱۸۲ میلیارد دلار واردات روسیه در سال ۲۰۱۶ سهم ایران تنها حدود ۳۰۲ میلیون دلار (کمتر از ۰٫۲ درصد) بوده است. ویژگی های بسیاری زیادی در این دو کشور وجود دارد که می توان با استفاده از آنها، به توسعه صادرات محصولات کشاورزی و ایجاد رونق و اشتغال هرچه بیشتر در این بخش از کشور دست یافت. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱-مناسبات سیاسی ایجاد شده پس از همکاری‌های منطقه‌ای

۲-اندک بودن اراضی قابل کشت عراق

۳-از بین رفتن بخش بزرگی از صنعت و کشاورزی عراق در طول جنگ با داعش

۴-قدرت خرید بسیار بالای این دو کشور با اتکای به درآمد نفتی

۵-افزایش واردات عراق بر اثر کاهش هزینه‌های جنگ و انجام بازسازی آن کشور پس از نابودی داعش

۶- بیشترین حجم واردات توسط روسیه در مقایسه با سایر همسایگان ایران

فرصت‌های صادراتی برای محصولات کشاورزی تنها به کشورهای فوق ختم نمی‌شود. نگاهی به وضعیت تجارت محصولات کشاورزی کشورهای منطقه، فرصت صادراتی چشمگیری را نشان می‌دهد. بازارهای بسیار بزرگ نظیر پاکستان (با ۲۰۰ میلیون نفر جمعیت)، کشورهای با واردات زیاد نظیر امارات (با ۱۶ میلیارد دلار واردات) و … همگی فرصت‌هایی هستند که با برنامه‌ریزی درست می‌توان از آنها برای ایجاد رونق و اشتغال هرچه بیشتر در بخش‌های مختلف اقتصاد بهره برد.

آمارها چه می‌گویند؟

آنچه اشاره شد صرفا خلاصه‌ای از وضعیت نه چندان مطلوب صادرات محصولات کشاورزی بود. در شرایط کنونی اقتصاد ایران که ایجاد اشتغال به مهمترین مسئله کشور تبدیل شده، صادرات یکی از مهمترین راهکارها برای رونق اقتصاد و ایجاد اشتغال محسوب می‌شود.. بررسی تحلیلی آمارها نشان می‌دهد که جمع واردات ایران، کشورهای همسایه و کشورهای با روابط نزدیک سیاسی (سوریه، لبنان، عمان و …)، در سال ۲۰۱۶ بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار بوده است.

اهمیت این کشورها در رونق صادرات کشاورزی ایران زمانی مشخص می‌شود که بدانیم طبق آمارهای گمرک، سهم بسیار زیادی از صادرات کشاورزی ایران به این کشورهاست.

با در نظر گرفتن هزینه اشتغالزایی در بخش کشاورزی می‌توان دریافت که این میزان واردات در کشورهای مورد مطالعه، ظرفیت ایجاد حدود ۶٫۷ میلیون شغل کشاورزی را دارد. نمودار زیر به طور خلاصه وضعیت کنونی و حداکثری (سهم ۱۰۰% از بازار کشاورزی)صادرات کشاورزی و اشتغال حاصل از آن را نشان می‌دهد:

نمودار فوق نشان می‌دهد که هرچه سهم ایران از تامین نیاز خود و کشورهای پیرامونش بیشتر باشد، رشد بیشتری در بخش کشاورزی و در نتیجه سهم بیشتری از ۶٫۷ میلیون شغل بالقوه کشاورزی خواهد داشت. جدول زیر وضعیت بالقوه ایجاد اشتغال در بخش کشاورزی در شرایط کنونی و شرایط افزایش صادرات نشان می‌دهد:

چنانچه مشخص است، ایران می‌تواند تنها با داشتن ۲۰% سهم از بازار، نزدیک به یک میلیون شغل مستقیم جدید در بخش کشاورزی ایجاد کند. سهمی که با توجه به شرایط جدید پیش آمده در منطقه و همگرایی سیاسی میان کشورهای با اقتصاد بزرگی همچون ایران، روسیه، ترکیه، عراق، قطر و سوریه دور از دسترس نیست.

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: