بیمه زنان خانه‌دار در پیچ‌وخمی ۱۶ ساله!

بیمه زنان خانه‌دار از سال ۱۳۸۱ در ایران مطرح شد؛ گذشته از اجرایی نشدنش در این سال‌ها اکنون با وجود تصویب آن در برنامه ششم توسعه هیچ پشتوانه‌ای برای اجرایی کردنش وجود ندارد و همچنان به سال‌های بعد موکول می‌شود؛ این در حالی است که جمعیت بالای زنان خانه‌دار به حمایت جدی نیاز دارند.

به گزارش عیارآنلاین، در بسیاری از کشورها زنان در خانواده نقش مبنایی و بسیار پررنگی در تربیت فرزندان و حمایت از اعضای خانواده و حفظ بنیان خانواده دارند. زنان نیمی از جمعیت جامعه‌ی ایران را تشکیل می‌دهند. زنان خانه‌دار عبارت‌اند از کسانی که بدون اشتغال خارج از منزل، تمام‌وقت خود را صرف رسیدگی به امورات منزل و نگهداری از کودکان و اعضای خانواده، یا تهیه غذا و نظافت و خانه‌داری می‌کنند.

طبق آمار سال ۹۲، ۵۵ درصد جمعیت زنان خانه‌دار هستند[۱]. ازنظر مرکز آمار ایران زنانِ پیر، بیمار، ازکارافتاده، دانش‌آموز، دانشجو و خانه‌دار قشر غیرفعال اقتصادی هستند. قشر غیرفعال اقتصادی به کسانی گفته می‌شود که در جست‌وجوی کار نیستند و زنان خانه‌دار مشمول نوعی از آن هستند که جمعیت غیرفعال وابسته خوانده می‌شوند. افراد غیرفعال وابسته برای ادامه حیات خود، به کوشش صاحبان درآمد یا نان‌آوران احتیاج دارند. لذا ازاین‌جهت زنان به حمایت در دوران پیری و ازکارافتادگی، بارداری و تربیت فرزند نیاز دارند. درصورتی‌که این زنان تحت پوشش بیمه از جانب همسران خود نباشند دچار مشکلات عدیده‌ای ازجمله مسائل مالی خواهند شد. لذا این انتظار وجود دارد که زنان خانه‌دار با توجه به اهمیت نقششان در جامعه از طرقی مثل بیمه سلامت یا تأمین اجتماعی موردحمایت قرار بگیرند.

طبق اصل ۲۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دولت موظف است که از مادران به‌ویژه در دوران بارداری و حضانت فرزند حمایت کند و برای زنان بیوه، بی‌سرپرست و سالخورده بیمه‌ی مخصوصی ایجاد کند. همچنین طبق اصل ۲۹ قانون اساسی برخورداری از تأمین اجتماعی ازنظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، بی‌سرپرستی و… به‌صورت بیمه حقی همگانی است. بر اساس برنامه ششم توسعه وزارت کار، رفاه و تعاون اجتماعی موظف است بیمه‌ی زنان خانه‌دار دارای ۳ فرزند را پس از لازم‌الاجرا شدن این قانون ظرف شش ماه اجرایی کند. باید پرسید اگر قانون بیمه را حق همگانی می‌داند چرا بیمه زنان خانه‌دار فقط به مادران دارای ۳ فرزند تعلق می‌گیرد؟

فرازوفرودهای بیمه زنان خانه‌دار

بیمه زنان خانه‌دار در سال ۸۱ با بودجه ۲۰۰ میلیون تومانی آغاز شد و طی سال‌های ۸۵ ـ ۸۳، بودجه طرح به ۲ میلیارد تومان رسید. بر اساس طرح اولیه قرار بود با استفاده از اعتبارات مصوب سالانه یک‌میلیون زن خانه‌دار کشور تحت پوشش بیمه قرار بگیرند اما در عمل نه‌تنها این اتفاق نیفتاد که به دلیل برخی نواقص و مشکلات موجود از یکسو یا به بهانه تأخیر در تأمین به‌موقع اعتبارات از سوی دیگر، طرح بیمه زنان خانه‌دار متوقف ماند.

معصومه ابتکار، معاونت زنان و خانواده رئیس‌جمهور، مهرماه امسال اظهار کرده است که «لایحه بیمه زنان خانه‌دار به‌زودی تقدیم مجلس می‌گردد». مولاوردی، معاون سابق زنان نیز در اردیبهشت‌ماه سال جاری با بیان این‌که در دولت یازدهم در چهار قالب بیمه زنان خانه‌دار را پیشنهاد کردیم…گروه اجتماعی دولت آن را تصویب کرد، گفته بود: «گزارش مستندی در مورد بیمه زنان خانه‌دار به‌زودی منتشر خواهیم کرد». البته نه‌تنها مولاوردی که ابتکار نیز این گزارش مستند را منتشر نکرده است. در سال ۱۳۹۵ حق بیمه در نظر گرفته‌شده برای زنان خانه‌دار به شرح زیر است:

جدول ۱- حق بیمه در نظر گرفته‌شده برای زنان خانه‌دار در سال ۹۵

زنان خانه‌دار با توجه به اینکه درآمدی ندارند و تمام وقت خود را صرف خانه و خانواده می‌کنند کمتر توان پرداخت این حق بیمه را خواهند داشت تا بتوانند از مزایای آن استفاده کنند.

نقش زنان به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تربیت نیروی انسانی سالم و کارآمد بر هیچ‌کس پوشیده نیست؛ لذا در چنین شرایطی در راستای پیشبرد جامعه، بهره‌مندی از نیروی کار، اجرایی کردن قانون اساسی، در نظر گرفتن حقوق شهروندی بایستی اساس جامعه یعنی زنان و به‌طور خاص زنان خانه‌دار را که تمام‌وقت مشغول خانواده هستند موردحمایت جدی قرارداد. طرحی چون بیمه زنان خانه‌دار ازجمله مواردی است که به همکاری هر چه سریع‌تر دولت و مجلس نیاز دارد تا با در نظر گرفتن شرایط مالی یک زن خانه‌دار تسهیلات کافی به این قشر ارائه شود. اخیراً محمد فیضی، عضو کمیسیون بودجه مجلس، گفته است: «به دلیل اینکه در سال جاری (بیمه زنان خانه‌دار) برش مالی ندارد، اجرا نمی‌شود اما در چهار سال مابقی برنامه ششم به اجرا درخواهد آمد». در این صورت باید پرسید چرا در برنامه ششم این‌گونه به تصویب رسیده است؟ چرا درحالی‌که در برنامه ششم تنها شش ماه فرصت برای اجرایی شدنش وجود دارد مجلس آن را کاملاً به سال آینده موکول می‌کند؟ آیا تلاشی برای ایجاد زیرساخت‌های لازم این طرح‌شده است؟ با توجه به شواهد و به‌رغم گذشت چندین ماه از آغاز اجرایی شدن برنامه ششم توسعه و باوجود معاونت جدید زنان ریاست جمهوری گویا آنچه اهمیت ندارد پیگیری اصل طرح است و این حق زنان تنها به شعاری تبدیل شده است.

************************************************

پی‌نوشت:

[۱] سالنامه آماری کشور-سال ۱۳۹۲، فصل‌های ۳ (جمعیت) و ۴ (نیروی انسانی)

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: