«هدفمندی یارانه‌ها» طرحی ناتمام که الگوی عربستان شد

قانون هدفمندی یارانه‌ها در صورت اجرای صحیح می‌توانست بخش زیادی از مشکلات اقتصادی کشور را حل کند؛ اما برخورد سیاسی دولت‌ها با این قانون، موجب شده است که این قانون از ریل اصلی خود خارج شده و از یک طرح عظیم اقتصادی به یک طرح حمایتی کوچک تبدیل شود.

به گزارش عیارآنلاین، قانون هدفمندی یارانه‌ها که از آن به‌عنوان مهم‌ترین اقدام اقتصادی دولت‌های چند دهه گذشته تاریخ ایران یاد می‌شود، چارچوبی برای مواجهه و حل‌وفصل چالش‌های اقتصاد بیمار ایران محسوب می‌شود.

اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها که با کش‌وقوس‌های فراوان درنهایت در سال ۱۳۸۹ به مرحله اجرا رسید، در کنار برخی مشکلات ناشی از عدم اجرای صحیح آن، دستاوردهای مهمی را برای اقتصاد ایران در برداشت که مهم‌ترین آن‌ها اصلاح الگوی مصرف انرژی و بهبود توزیع درآمد و افزایش رفاه گروه‌های پایین درآمدی جامعه بوده است.

اما این دستاورد عظیم اقتصادی با مرور زمان و تکمیل نشدن فازهای بعدی قانون هدفمندی یارانه‌ها و در سایه نگاه‌های سیاسی دولت‌ها به این موضوع ملی، به‌مرور زمان از ریل اصلی خود خارج شد و نه‌تنها با افزایش قیمت حامل‌های انرژی، دریافتی‌های مردم افزایش نیافت، که سهم تولیدکنندگان از این طرح نیز هیچ‌گاه به‌نحوی‌که در قانون آورده شده بود، پرداخت نگردید.

این انحرافات از مسیر اصلی تا جایی ادامه یافت که حتی اخیراً موج تغییرات در اهداف اصلی این طرح و نحوه اجرای آن، ماهیت آن را نیز دچار تغییر کرده و آن را از یک طرح عظیم اقتصادی به یک طرح حمایتی کوچک تبدیل کرده است که قرار است به‌جای تحول در زندگی و اقتصاد همه جامعه، تنها یاری‌رسان عده‌ای از افراد جامعه باشد که فقر و ناتوانی خود را به دولت اعلام می‌نمایند.

این انحرافات و تغییرات که حتی به نام سازمان‌های مسئول اجرای این طرح نیز رحم نکرده است و قرار است نام سازمان هدفمندی یارانه‌ها را به صندوق «مهر امید» تغییر دهد و بذر ناامیدی را در زمین حاصل‌خیز اقتصاد ایران بیش‌ازپیش بگستراند، در حالی رخ می‌دهد که کشورهای اطراف در حال الگوگیری از این طرح، برای اجرای آن در اقتصاد خود هستند.

یکی از کشورهایی که به دنبال پیاده‌سازی الگوی هدفمندی یارانه در کشور خود بوده، عربستان است. گفته می‌شود در روزهای آینده، عربستان قصد دارد در قالب برنامه کاهش وابستگی خود به اقتصاد نفتی، قیمت حامل‌های انرژی را افزایش دهد و به‌تبع آن، پرداخت یارانه نقدی به شهروندان خود را آغاز کند.

به گفته مقامات سعودی، پرداخت این یارانه‌های نقدی ماهیانه از روز ۲۱ دسامبر و با هدف جبران هزینه‌های تحمیل‌شده از کاهش یارانه‌ها و افزایش مالیات‌ها بر مردم آغاز خواهد شد. همچنین این کشور قصد دارد از سه‌ماهه نخست سال آینده میلادی، قیمت سوخت و برق را به‌تدریج افزایش دهد.

قیمت بنزین نیز در عربستان قرار است حدود ۸۰ درصد افزایش پیدا کند. قیمت سوخت جت نیز به سطح قیمت‌های بین‌المللی افزایش پیدا خواهد کرد. بنزین و سایر سوخت‌ها مانند دیزل، کروسن و نفت کوره سنگین شاهد افزایش قیمت تدریجی ظرف مدت چند سال آینده خواهند بود.

قیمت‌ها به‌استثنای سوخت جت، زودتر از سال ۲۰۲۳ و نهایتاً تا سال ۲۰۲۵ به سطح بین‌المللی نخواهد رسید و تعرفه‌های برق مستقیماً افزایش پیدا نمی‌کند؛ اما همراه با سایر قیمت‌های انرژی به‌تدریج افزایش خواهد یافت و میزان دریافتی مردم نیز به‌تبع آن افزایش می‌یابد.

از ماهیت این تغییرات پیداست که هدف عربستان از اجرای این طرح صرفاً پیاده‌سازی یک نظام حمایتی گذرا با اهداف سیاسی نیست و این کشور قصد دارد از مسیر ایجاد این تغییرات، به اقتصادی پویا که وابستگی کمتری به نفت دارد دست یابد.

این الگوبرداری به‌منظور ایجاد تحول در اقتصاد کشور عربستان، در حالی رخ می‌دهد که غلبه اهداف سیاسی و حزبی بر منافع ملی در ایران، روزبه‌روز به محدود شدن این تحول بزرگ اقتصادی دامن می‌زند که درنتیجه، نباید از این طرح، انتظار ایجاد اقتصادی پویا و دستیابی به اهداف از پیش تعیین‌شده آن را داشت.

************************************************

پی‌نوشت:

۱- https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-11/saudis-are-said-to-plan-80-gasoline-price-increase-in-january

۲- https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-12/saudi-arabia-set-to-begin-cash-transfers-for-poorer-citizens

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: