۱۸ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۳۹

درمان نظام بیمار بانکی با گسترش بانک‌های قرض‌الحسنه

بانک‌های قرض‌الحسنه نقطه مغفول در نظام بانکی کشور هستند که برای عملکرد مثبت‌تر نیاز به حمایت بانک مرکزی دارند. این بانک‌ها در صورت جهت‌دهی مثبت و حمایت اصولی دولت می‌توانند بخش عمده‌ای از بار توزیع عدالت اقتصادی و اجتماعی در جامعه را به دوش کشند.

به گزارش عیارآنلاین، با پیروزی انقلاب اسلامی، سنت قرض‌الحسنه در کشور رونق بیشتری گرفت و دولت نیز متناسب با تصویب قوانینی در مجلس، به این مسئله ورود کرد. گرچه انتظار می‌رفت اصلی‌ترین وظیفه بانک‌های اسلامی قرض‌الحسنه یا واسطه‌گری وجوه باشد، اما در عمل، امروزه این نقش به‌مرور کمرنگ‌تر می‌شود. به‌رغم نقش مثبت بانک‌های قرض‌الحسنه در توزیع عدالت اقتصادی و اجتماعی و همسویی آنان با مبانی اقتصادی اسلام، این بانک‌ها کماکان در اقلیت هستند.

بانک‌های قرض‌الحسنه نمادی از بانک‌های اسلامی هستند که به مهم‌ترین وظیفه یک بانک که همان واسطه‌گری وجوه است، می‌پردازند. به‌عبارت‌دیگر، همان پولی که به‌عنوان قرض‌الحسنه در این بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌شود، به‌عنوان قرض‌الحسنه به افراد نیازمند وام داده می‌شود.

بانک قرض‌الحسنه مهر ایران که یک بانک دولتی است و بانک قرض‌الحسنه رسالت که یک بانک خصوصی است، تنها بانک‌های قرض‌الحسنه در کشور هستند که اولی در سال ۱۳۸۶ و دومی در سال ۱۳۹۲راه‌اندازی شده‌اند. هدف اصلی این بانک‌ها که جزو بانک‌های اجتماعی می‌باشند، فعالیت تخصصی در حوزه قرض‌الحسنه برای عموم مردم است. این بانک‌ها با وجود رعایت استانداردهای کیفی بانکداری نوین، با سوددهی متعارف پابه‌پای سایر بانک‌ها رشد کرده‌اند.

در حال حاضر مبلغی بالغ بر ۱۵۰هزار میلیارد تومان قرض‌الحسنه در نظام بانکی وجود دارد که حدود ۷۰ درصد از آن قرض‌الحسنه جاری و حدود ۳۰ درصد از آن وجوه قرض‌الحسنه پس‌انداز است. این منابع قرض‌الحسنه  بدون دریافت سود از طرف مردم در اختیار بانک‌ها گذارده می‌شود. بانک‌ها طبق مصوبه بانک مرکزی موظف‌اند منابع قرض‌الحسنه را تمام و کمال صرف پرداخت وام قرض‌الحسنه کنند، اما در عمل، قسمت عمده این وجوه صرف پرداخت وام‌های با سود بالا و یا انجام کارهای خارج از اولویت و یا سرمایه‌گذاری در بخش‌های غیرمولد می‌شود. باوجوداین، بانک‌های قرض‌الحسنه توانسته‌اند رسالت خود را به‌خوبی انجام داده و قسمت عمده منابع جذب‌شده را به ارائه تسهیلات قرض‌الحسنه و در راستای تحقق اهداف اساسنامه بانک‌ها مصرف نمایند. به‌طور مثال، در سال ۹۲، بانک رسالت ۹۹ درصد و بانک مهر ایران بیش از ۸۰ درصد از سپرده‌های دریافتی را به‌صورت وام در اختیار مردم قرار داده‌اند. همچنین این بانک‌ها کمترین میزان معوقات را در میان سایر بانک‌ها دارند.

بانک‌های قرض‌الحسنه با تخصیص وام به اقشار نیازمند می‌توانند کمک عمده‌ای به توزیع عدالت اقتصادی و اجتماعی در جامعه نمایند که این امر نیز به‌نوبه خود از شکاف میان ثروتمندان  و فقرا می‌کاهد. علاوه‌براین، احکام برنامه سوم و چهارم توسعه و همچنین سیاست‌های ابلاغی برنامه پنجم توسعه بر گسترش ابزارهای تأمین مالی خرد تأکید دارد؛ بر این اساس، به نظر می‌رسد توسعه و ایجاد بانک‌های قرض‌الحسنه با توجه به ریشه‌دار بودن قرض‌الحسنه در فرهنگ دینی مردم، ابزار مناسبی برای ارائه اعتبارات خرد به اقشار آسیب‌پذیر باشد.

با توجه به آنچه گفته شد، گسترش بانک‌های قرض‌الحسنه توجه ویژه‌ای را از سوی دولت می‌طلبد. لذا بانک مرکزی باید تدابیر ویژه‌ای جهت توسعه این بانک‌ها بیندیشد. کاهش ذخایر قانونی بانک‌های قرض‌الحسنه و کاهش نرخ سود حساب ذخایر بانکی آن‌ها در نزد بانک مرکزی، ازجمله راهکارهایی هست که می‌تواند افزایش تعداد بانک‌های قرض‌الحسنه را به دنبال داشته باشد.

منبع: نشریه اقتصاد مقاومتی

برچسب‌ها:

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: