۱۱ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۳۲
هجدهمین بسته خبری دادنما منتشر شد

تقویت نظارت مردمی بر دادگاه‌ها گامی موثر در افزایش سلامت قضایی

نظارت بر رفتار قضات و کارکنان دادگاه ها یکی از موضوعات مهم در حوزه قضایی است که به دلیل ساختار بروکراتیک حاکم بر دادسرای انتظامی قضات به عنوان تنها نهاد نظارتی قوه قضائیه، تا حدودی بر زمین مانده است.

به گزارش عیارآنلاین، هجدهمین شماره گزاش تحلیلی-خبری دادنما مشتمل بر تحولات و اخبار مهم حوزه قضایی کشور در نیمه اول آذر ماه ۱۳۹۶ است. در این گزارش به موضوع نظارت بر رفتار قضات و کارکنان دادگاه ها پرداخته شده است. فایل پی دی اف را می‌توان از اینجا دریافت کنید.

یکی از مولفه هایی که احساس وجود عدالت در دستگاه قضایی را در بین مردم تقویت می کند، نحوه رفتار با ارباب رجوع است. جعفری دولت آبادی، دادستان تهران در تاریخ ۲۰ تیرماه درباره این موضوع گفته است: «رفتار مناسب قضات و سرپرستان با مردم موجب کاهش شکایات مردم و ارزیابی مناسب عموم از دادسرا می‏شود». به همین جهت، نظارت بر رفتار قضات در ماه های اخیر مورد توجه جدی مسئولان دستگاه قضایی قرار گرفته است. بدری، رئیس کل دادگستری استان لرستان در تاریخ ۵ شهریور ماه، رعایت شئونات قضایی در تمامی ابعاد آن را هم به نفع خود قاضی و هم در جهت اهداف دستگاه قضایی دانسته و گفت: «دستگاه قضا از دیدگاه مردم قضاوت می‌شود و این خود، نشان از درجه اهمیت رعایت شئون اخلاق حرفه‌ای در دستگاه قضایی است».

نظارت بر رفتار و عملکرد قضات، به دلیل رعایت شأن قضات دارای ظرافت هایی است و متولی آن باید از جایگاه مناسبی در ساختار قضایی برخوردار باشد، بنابر اظهار موحدی آزاد، دادستان انتظامی قضات در تاریخ ۱۸ تیرماه، دادسرای انتظامی قضات تنها نهاد نظارتی درون سازمانی قوه قضائیه است که امر نظارت بر رفتار و عملکرد قضات را برعهده دارد. منتظری، دادستان کل کشور در تاریخ ۷ مرداد، از به جریان افتادن نظارت های سیستمی خبر داده است. اما با وجود توسعه نظارت‏های درونی که لازمه مدیریت است، قوه قضائیه به دلیل جایگاه حاکمیتی و اجتماعی خاصی که دارد، از منظر بیرونی نیز نیازمند نظارت است و آگاهی مسئولین قضایی از قضاوت های مردم ضرورت دارد. حشمتی، معاون قضایی دادستان کل کشور در حقوق عامه در تاریخ ۱۲ تیرماه درباره این موضوع گفت: «تاثیرگذارترین نظارت ها و حساسیت ها، حساسیت و نظارت مردمی و همکاری آنان در مقوله احیای حقوق عامه است». با توجه به این که بحث احیای حقوق عامه، قوه قضائیه را هم در بر می گیرد، لذا توسعه نظارت های مردمی بر قوه قضائیه نیز ضرورتی دو چندان پیدا می کند. در همین راستا، اخیراً مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضائیه سامانه‌ی ۱۵۸۰ را به منظور ساماندهی ستاد خبری و دریافت اطلاعات از مردم راه‌اندازی کرده است. یزدانی، رییس حفاظت و اطلاعات دادگستری گلستان در تاریخ ۲۲ مردادماه درباره این سامانه گفته بود: «با راه اندازی سامانه تلفنی ۱۵۸۰ مردم می توانند شکایت، انتقاد، پیشنهاد و تخلف های احتمالی درسازمان های تابعه قوه قضاییه در استان را به حفاظت و اطلاعات دادگستری برای پیگیری اطلاع دهند». بنابراین راه اندازی سامانه تلفنی ارتباط مردمی یکی از اقدامات اولیه به منظور ایجاد زمینه مشارکت مردم در امر نظارت بر عملکرد دستگاه قضایی است.

با وجود اقدامات صورت گرفته از سوی مسئولین، اما توسعه نظارت های مردمی نیازمند استانداردهایی است که مبنای ارزیابی ها قرار گیرد و مردم را در تشخیص تخلف یا رفتار خلاف شئونات توانمند کند. در حال حاضر استانداردی برای این موضوع وجود ندارد بلکه به گفته ابراهیمیان معاون سابق دادسرای انتظامی قضات در تاریخ ۱۶ اسفند ماه ۱۳۹۵، در ایران لیستی از تخلفات قضات وجود ندارد و قانون چند تخلف مهم را نام برده و بقیه را به صورت کلی گفته است. بنابراین، تدوین منشور اخلاقی قضات و کارکنان دادگاه ها و نصب آن در محل دادگاه و همچنین اعلام عمومی آن، اولین گام در افزایش اثربخشی نظارت های مردمی و همچنین افزایش کیفیت نظارت ها می تواند باشد.

علاوه بر این، اثربخشی و کارایی نظارت ها مستلزم چابکسازی متولیان امر نظارت و افزایش سرعت رسیدگی به گزارش های ارسالی از سوی مردم است. دادسرای انتظامی قضات به دلیل ساختار بروکراتیک و فرایند خاصش نمی‏‏تواند چابکی لازم را در امر نظارت محقق کند. همچنین در فرایند دادسرای انتظامی قضات، فرد شاکی در جریان فرایند رسیدگی قرار نگرفته و نسبت به وضعیت پیشرفت شکایتش بی اطلاع می ماند و نمی تواند شکایت خود را پیگیری کند. فرایند دادسرای انتظامی قضات به نحوی است که حتی نتیجه رسیدگی به شکایت هم به اطلاع فرد شاکی رسانده نمی شود و در صورت اثبات تخلف قاضی، رای صادره توسط وی به قوت خود باقی می ماند. به عبارت دیگر، محکومیت قاضی متخلف، ثمره ای برای فرد شاکی ندارد. این وضعیت، نه تنها منجر به دلسردی مردم نسبت به مشارکت در امر نظارت می شود بلکه بر بی اعتمادی نسبت به دستگاه قضایی دامن می زند. به منظور اصلاح این وضعیت، لازم است شأن قضایی از شأن حرفه ای قضات تفکیک شود و امور مربوط به اخلاق و رفتار حرفه ای در هر استان به کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون رسیدگی به شکایات مربوط به رفتار حرفه ای کارکنان و قضات تفویض شود. اخیرا جعفری دولت آبادی، دادستان تهران در تاریخ ۲۸ شهریورماه از وجود کمیسیونی مشابه خبر داده و گفت: «برخی از ضعف های نظارتی مربوط به قانون است و تا اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری، باید از ظرفیت‌های موجود در قوه قضاییه نظیر معرفی به کمیسیون‌ رسیدگی به صلاحیت استفاده نمود». می توان به واسطه غنی سازی شرح وظایف کمیسیون رسیدگی به صلاحیت، نظارت های پسینی خصوصا در حوزه اخلاق و رفتار حرفه ای را هم بر عهده آن گذاشت. به منظور تسریع در رسیدگی به شکایت مربوط به اخلاق حرفه ای در کشورهای دیگر نیز مراجعی رسمی در قالب های مختلف از جمله کمیسیون رسیدگی به شکایات مربوط به اخلاق حرفه ای ایجاد شده اند و شکایات مربوط به اخلاق حرفه ای قضات یا کارمندان از طریق این نهادها رسیدگی می شود.

همچنین به منظور پیشگیری از وقوع تخلفات لازم است در محل دادگاه ها دوربین نصب شده و فیلم دادگاه ها ضبط گردد و به صورت اتفاقی توسط کمیسیون رسیدگی به صلاحیت مورد بررسی قرار گیرد. این شیوه در کشورهای پیشرفته از جمله چین  به کار گرفته شده است. علاوه بر این، به منظور تسهیل و افزایش مشارکت مردم و ارباب رجوع می توان از سامانه های نظرسنجی مبتنی بر فناوری اطلاعات و قابل نصب بر روی موبایل نیز بهره گرفت و در فرایند نظرسنجی، به افراد اطمینان داد که هویت آنان مخفی می ماند. همچنین می توان سامانه های نظرسنجی الکترونیک را در محل دادگاه راه اندازی کرد تا نظرات مراجعه کنندگان بلافاصله اخذ شود.

 

اخبار برگزیده

کاهش اطاله ی دادرسی از حقوق اساسی مردم است

هاشمیان، رئیس کل دادگستری استان گلستان: کاهش اطاله ی دادرسی از حقوق اساسی مردم است و ما نیز برای تحقق این خواسته ی به حق مردم همه ی تلاش خود را به کار گرفته ایم. روسا و دادستان ها در سرکشی ها و نشست های خود با قضات و کارمندان ، رعایت اخلاق و رفتار مناسب با مردم  و کیفیت رسیدگی به پرونده ها را گوشزد کنند.

برخی مدیران ارشد کشوری متهمان اصلی زمین‎‌خواری گردنه حیران

یوسفیان ملا، نماینده مردم آمل درمجلس شورای اسلامی: تعداد خانه های مسکونی در گردنه حیران از ۳۸  به بیش از ۵۰۰ خانه افزایش پیدا کرده است، متاسفانه ساخت و سازهای بسیاری از سوی مسئولان و مدیران ارشد کشوری دراین منطقه انجام شده است؛ یا در روستای زیارت استان گیلان  ۶ خانه به ۷ هزار خانه افزایش پیدا کرده است. اکثر زمین خواری ها دراین مناطق از سوی افرادی انجام شده که ناظر بر امور زمین هستند، به عنوان مثال از طرف سازمان منابع طبیعی و یا دستگاه های نظارتی زمین خواری ها صورت گرفته ، این درحالی است که این نهادها باید با تصرفات برخورد کنند.

حذف پروسه های اضافی در فرایند رسیدگی، در اثر اجرای طرح «دیده بان پیشگیری»

درودگر، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان مرکزی: اجرای طرح «دیده بان پیشگیری» این امکان را فراهم می‌کند که
در سریع‌ترین زمان ممکن و در حد ۴۸ ساعت یک گزارش به نتیجه برسد و پروسه‌های اضافی حذف ‌شود.


انتشار اسامی متهمان مفاسد اقتصادی با نظر قاضی

ملکشاهی، رئیس کمیسیون قضایی: در حال حاضر پخش جلسات دادگاه متهمان مفاسد اقتصادی و انتشار نام متهمان جرائم اقتصادی ممنوع است. در جلسه اخیر کمیسیون طرح طرح برگزاری علنی جلسات مفاسد اقتصادی در دادگاه و انتشار اسامی متهمان که از صحن علنی ارجاع شده بود، مورد بررسی مجدد قرار گرفت. در این جلسه اعضای کمیسیون با انتشار جریان رسیدگی دادگاه و یا محاکمه مفاسد و متهمان اقتصادی و همچنین بیان اسامی متهمین با نظر قاضی و یا شعبه رسیدگی‌کننده موافقت کردند.

اطاله دادرسی موجب کاهش اعتماد مردم به دستگاه قضا می‌شود

شریفی، دادستان عمومی و انقلاب ایلام:  بحث اطاله دادرسی یکی از مشکلات دستگاه قضایی است که باعث می‌شود اعتماد مردم به دستگاه قضایی کم شود.

اگر در سازمان بازرسی وظایف قانونی انجام شود آیا باید این همه شاهد فساد در ادارات باشیم؟

منتظری، دادستان کل کشور: نظارت بر حسن جریان امور بسیار مهم است. اگر در سازمان بازرسی وظایف قانونی انجام شود آیا باید این همه شاهد فساد در ادارات باشیم؟ البته این به معنای نادیده گرفتن زحمات سازمان بازرسی نیست.

اصلاح رفتار قضات و حفظ حرمت مراجعین امری ضروری است

گل محمدی، رئیس دادگستری زنجان: اصلاح رفتار قضات و حفظ حرمت مراجعین امری ضروری است. اگر رفتار ما با مردم و طرفین پرونده حسنه و توأم با کرامت نباشد آنوقت حتی اگر رأی ما منطبق با قانون و عادلانه باشد اصحاب دعوی از تصمیم ما رضایت نخواهند داشت.

 

 

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: