از منظر امام خمینی و رهبر معظم انقلاب بررسی شد:

جایگاه خودکفایی گندم

در بین محصولات زراعی گندم به‌عنوان اصلی‌ترین محصول زراعی مطرح و نقـش اساسـی در تأمین نیـاز غذایی کشور دارد. در این نوشتار به بررسی آراء و نظرات امام و رهبری در زمینه خودکفایی گندم پرداخته شده است.

به گزارش عیارآنلاین، گندم به‌عنوان محصول محوری و کلیدی کشاورزی جایگاه ویژه‌ای در تولید و مصرف مواد غذایی ملل جهان دارد. خودکفایی در تولید گندم از مهم‌ترین اهداف اقتصادی کشور طی سال‌های اخیر بوده است. گندم یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین محصول زراعی کشور محسوب می‌شود. بـا توجـه بـه افزایش روزافزون جمعیت، اهمیت دستیابی به خودکفایی این محصول راهبردی روزبه‌روز افزایش می‌یابد.  هرچند در ادبیات مربوط به تجارت بین‌الملل بحث خودکفایی از جایگاهی برخوردار نیست ولی نباید این مهم را ازنظر دور داشت که ایران در منطقه حادثه‌خیز خاورمیانه واقع‌شده و خودکفایی در تولید اجزاء اصلی سبد مصرفی خانوارها می‌تواند به حفظ استقلال و قدرت استراتژیک همچنین رفاه و امنیت غذایی کشور منجر گردد.

با توجه به این امر حفظ و تداوم خودکفایی در تولید این محصول هم از دیدگاه پایداری منابع و هم از دیدگاه سیاست‌گذاران دارای اهمیت ویژه‌ای هست.

در ادامه این یادداشت لازم است میزان توجه امام و رهبری را نسبت به زمینه تأمین امنیت غذایی و خودکفایی در زمینه‌های مختلف، علی‌الخصوص در تولید گندم را بررسی نماییم:

هدف اصلاحات ارضی شاه از بین بردن کشاورزی بود

امام خمینی بارها در سخنان و گفتگوی‌های خود از نابودی کشاورزی به دست رژیم شاهنشاهی سخن به میان آورده است  ازجمله در مصاحبه‌ای که در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۵۷، با لوسین ژرژ، خبرنگار روزنامه فرانسوی لوموند دارند، می‌گویند: «ما خواستار یک صنعت ملی و مستقل هستیم که در اقتصاد مملکت ادغام‌شده و همراه با کشاورزی در خدمت مردم قرار گیرد، نه یک صنعت وابسته به خارج بر اساس مونتاژ؛ نظیر صنعتی که فعلاً در ایران مستقر ساخته‌اند.

سیاست شاه ازلحاظ صنعتی و کشاورزی، مملکت ما را به نفع قدرت‌های استعماری به‌صورت یک جامعه مصرفی درآورده است.»[۱]

امام خمینی با پیش‌بینی خسارت‌های زیانباری که به کشاورزی ایران وارد می‌شد، به جد منتقد و مخالف انقلاب سفید شاه و اصلاحات ارضی بود و آنچه اتفاق افتاد صائب بودن نظر ایشان را ثابت کرد تا آنجا که در مصاحبه مورخه ۲۴ آبان ۱۳۵۷ با خبرنگار روزنامه آلمانی دنیای سوم  درباره آن می‌گویند: «اصلاحات ارضی شاه جز برنامه‌ای برای از بین بردن کشاورزی ایران و تحمیل اقتصاد تک‌محصولی بر جامعه ما چیزی نبود، به‌طوری‌که امروز اکثر نیازهای غذایی ما از خارج وارد می‌شود. با برهم خوردن وضع کشاورزی دهقانان، دهات و زمین‌ها را رها کرده و به شهرها هجوم آورده‌اند. سیاست غلط شاه هم در مورد صنایع مونتاژ، نه‌تنها مشکلی را حل نکرد وزندگی روستاییان مهاجر را، حتی در حد قابل‌تحمل تأمین ننمود، بلکه کشور را هر چه بیشتر وابسته به اجانب کرد که اثرات سوء اقتصادی آن غیرقابل محاسبه است.»[۲]

تأکید بر تولید محصولات کشاورزی

امام خمینی (ره) در ضمن تأکیدات عام بر استقلال اقتصادی از طریق گسترش تولید به‌ویژه تولیدات صنعتی با بهره‌گیری از آموزه‌های اسلامی، تأکید خاصی بر تولید محصولات کشاورزی، و بهبود وضعیت کشاورزان و تولیدکنندگان بخش کشاورزی داشتند، به‌طوری‌که دریکی از بیانات خود می‌فرمایند:

«چقدر برای یک مملکتی عیب است و سرشکستگی که دستش را دراز کند طرف امریکا که گندم بده، کشکول گدایی‌اش را باز کند پیش دشمنش و از او بخواهد که رزقش را بدهد. چقدر برای ما سرشکستگی دارد. تا این ملت بنایش را بر این نگذارد که کشاورزش را تقویت کند و بسازد به آنکه خودش به دست می‌آورد، ما نمی‌توانیم استقلال پیدا کنیم.»[۳]

و در جای دیگر در همین باره می‌فرمایند:

«مهم این است که ما بفهمیم که دیگران به ما چیزی نمی‌دهند؛ ما خودمان باید تهیه کنیم. اگر این کشاورزها این معنا را حالی‌شان بشود، باورشان بشود که خارج به ما چیزی نمی‌دهند خود کشاورزها کار را انجام می‌دهند.»[۴]

حفظ عزت مردم ایران با خودکفایی در تولید گندم

مقام معظم رهبری نیز درباره جایگاه گندم در تأمین امنیت غذایی مردم و خودکفایی در سایر محصولات استراتژیک بابیان اینکه ما نباید در امر تولید به بیگانگان محتاج باشیم، می‌فرمایند:

«امنیت غذایی برای کشور ما خیلی مهم است. سال گذشته که اعلام شد کشور به خودکفایی در گندم رسیده است، به نظر من حقیقتاً یک عید بزرگ برای این کشور بود. بنده از کشاورزان، از مدیران بخش کشاورزی، از جوانان عالمی که در این کار کمک کردند، از اعماق دل متشکر شدم، مطمئناً ملت هم متشکر شد؛ این حادثهٔ بزرگی بود. مردان و جوانانی همت کردند که این کار بشود و شد. ما همان کشوری هستیم که در دوران طاغوت، پایهٔ کشاورزی ما را متزلزل کردند، برای این‌که ما را وابسته کنند؛ برای این‌که بازار برای گندم خودشان و بقیهٔ محصولات کشاورزی دیگران – بیگانگان – درست کنند.

با این افزایش جمعیت – امروز کشورمان بیش از دو برابر اول انقلاب جمعیت دارد – اگر بنا بود ما مثل آن روزِ آن‌ها ازنظر گندم محتاج بیگانگان باشیم، برای هر تن گندمی که به ما می‌دادند، یک منت سنگین، یک‌بار سنگینِ تحقیر بر روی دوش این ملت سوار می‌شد؛ هر وقت هم که مایل بودند، می‌توانستند این را قطع کنند؛ اما ملت ما در گندم به خودکفایی رسید. عین همین قضیه باید در بقیهٔ محصولات مهم و اساسی غذایی به وجود بیاید؛ در برنج، در روغن، در گوشت، در لبنیات که نیازهای کشور است.» [۵]

از خیانت‌های رضاشاه وابسته کردن نان مردم به بیگانگان بود

همچنین مقام معظم رهبری با اشاره به خیانت‌های رژیم پلوی در مانع‌تراشی برای خودکفایی کشور ایران در تولید گندم می‌فرمایند:

«یکی از بزرگ‌ترین جرائم و گناهان رژیم محمدرضا پهلوی، عبارت بود از اینکه کشور را ازلحاظ فنی، صنعتی و اقتصادی، وابسته نگهداشت و وابسته‌تر کرد. سرنوشت یک کشور را در نانش، در گندمش، در سیلوی گندمش، در وسیلهٔ آرد کردن گندمش، در مواد غذایی‌اش و در همه‌چیزش، به خارج وابسته کرد! شما از این مواد غذایی و نان بگیرید تا سایر چیزها، ایران به خارج از مرزها وابسته شد؛ به‌طوری‌که اگر یک‌وقت دشمنان اراده کنند، بتوانند این ملت را از همه‌چیز محروم کنند. کسی که این‌طور کشوری درست کند و اداره نماید و به اینجا برساند، خیانتی مرتکب شده است که هیچ خیانت دیگری جز آنکه در همین سطح باشد، با آن قابل‌مقایسه نیست.«[۶]

همت مسئولان نقشی بی‌بدیل برای رسیدن به خودکفایی

مقام معظم رهبری با اشاره به اینکه ما باید در همه زمینه‌ها به خودکفایی کامل برسیم، می‌فرمایند:

«در بخش کشاورزی و دامداری – که یکی از بخش های مهم ماست – اساس توجّه باید به این باشد که ما در محصولات اصلىِ مصرفی کشور، به خودکفایی برسیم؛ همچنانی که در یک‌وقت این کار تجربه شد و جهاد سازندگی در چند سال گذشته، کشور را از واردات مواد لبنی بی‌نیاز کرد. مردم ما ناچار بودند پنیر و بقیه مواد لبنی واردشده از خارج را مصرف کنند؛ اما امروز احتیاجی ندارند؛ چون خودکفایی پیدا شد و ما امروز صادر هم می‌کنیم. اخیراً مسئولان بخش کشاورزی به بنده اطّلاع دادند که قادرند کشور را درزمینهٔ موارد مصرفىِ اصلی کشور به خودکفایی برسانند؛ یعنی ما گندم و برنج و روغن نباتی و ذرّت وارد نکنیم.

ما این توانایی راداریم؛ اما همت و تعهّد و ایمان و اعتقاد به‌نظام اسلامی و ترس از مؤاخذه الهی در مدیر لازم است تا این کارها بشود. اگر مدیران این چیزها را در خود رعایت کنند، آن موفقیت حاصل خواهد شد.«[۷]

[۱] (صحیفه امام، ج ۳، ص: ۳۷۰)

[۲] (صحیفه امام، ج ۴، ص: ۵۰۶)

[۳] (صحیفه امام، ج ۱۱، ص ۲۲۲)

[۴] (صحیفه امام، ج ۱۴، ص ۱۱۶)

[۵] بیانات در دیدار

[۶]بیانات در دیدار جمعی از کارگران و معلما

[۷] بیانات در دیدار مسئولان وزارت‌خانه‌های صنایع و بازرگانی

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: