۱۷ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۸:۳۸

تعارضات منافع ناشی از حضور پررنگ اعضاء اتاق بازرگانی در حاکمیت

حضور پررنگ اتاق بازرگانی در حاکمیت باعث شده افرادی که به نمایندگی از این نهاد بخش خصوصی در شوراها، کمیسیون‌ها و نهادهای حاکمیتی حضور دارند، در موقعیت تعارض منافع قرار گیرند که منجر به شکل‌گیری نوعی رانت اطلاعاتی و همچنین تعارض تأثیرگذاری بر تصمیمات حاکمیتی بر مبنای منافع شخصی و یا منافع اجتماعی می‌شود.

به گزارش عیارآنلاین، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی یکی از نهادهای مهم بخش خصوصی است که به‌واسطه اختیارات، منابع درآمدی پایدار، حقوق و وظایفی که حاکمیت به اتاق اعطا کرده است، اهمیت و جایگاه بالایی در کشور یافته است. هرچند وجود چنین نهادی برای تعاملات بهتر بخش خصوصی باهم و با حاکمیت و همچنین رشد و توسعه اقتصادی کشور اهمیت دارد، اما به نظر می‌رسد آسیب‌ها و مشکلاتی که در ساختار و عملکرد اتاق وجود دارد، مانع بهره‌وری مطلوب اتاق بازرگانی شده است. وجود موقعیت‌های تعارض منافع یکی از مشکلات ساختاری اتاق بازرگانی محسوب می‌شود که منجر به کاهش کارآمدی آن شده است. برخی از تعارضات منافع موجود در اتاق ناشی از حضور پررنگ این نهاد بخش خصوصی در حاکمیت است.

حضور پررنگ اتاق بازرگانی در حاکمیت

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی در ۹۶ نهاد، شورا و کمیسیون، ذیل ریاست جمهوری، وزارت خانه‌های مختلف، قوه قضائیه و… عضویت دارد. همچنین پیشنهاد عضویت خود را در ۶۶ هیئت، شورا و کمیسیون دیگر حکومتی مطرح نموده است. در جدول زیر به عناوین برخی از مهم‌ترین این نهادها اشاره‌شده است.

تعارض منافع ناشی از رانت اطلاعاتی

حضور پررنگ اتاق در بخش‌های مختلف و مهم حاکمیت، باعث ایجاد نوعی رانت اطلاعاتی پیرامون تصمیمات حاکمیتی برای بسیاری از اعضای هیئت نمایندگان اتاق که عمدتاً بازرگان هستند، می‌شود. به تعبیر دیگر عده‌ای که از رانت اطلاعاتی برخوردارند، در تعارض منافع بین سوءاستفاده از این اطلاعات به‌منظور سود شخصی بیشتر و یا عمل به وظیفه قانونی خود قرار می‌گیرند و این مسئله ضمن مهیا نمودن زمینه شکل‌گیری فساد باعث ایجاد یک رقابت ناعادلانه میان بخش خصوصی کشور می‌شود.

تعارض منافع ناشی از امکان تأثیرگذاری بر تصمیمات حاکمیتی

تعارض منافع دیگری که به‌واسطه امکان تأثیرگذاری اتاق بازرگانی بر تصمیمات و سیاست‌های حاکمیتی شکل می‌گیرد، تعارض بین ارائه پیشنهادها و صدور رأی در جهت رشد و توسعه اقتصادی کشور (مطابق وظیفه این نهاد) و یا در جهت تأمین منافع شخصی و گروهی است.

مزایای مادی عضویت در اتاق‌ها و یک سؤال مهم

با توجه به افتخاری بودن عضویت در هیئت نمایندگان اتاق‌های بازرگانی شهرستان‌ها و ایران (عدم دریافت حقوق و مزایا در قبال فعالیت در هیئت نمایندگان) این سؤال مطرح می‌شود که چه انگیزه‌هایی باعث شکل‌گیری رقابت جهت حضور در هیئت نمایندگان اتاق‌های بازرگانی می‌شود؟ آیا بهره‌مندی از رانت اطلاعاتی و یا امکان تأثیرگذاری بر تصمیمات حاکمیتی در جهت منافع شخصی تأثیری در انگیزه اعضای اتاق برای عضویت در هیئت نمایندگان دارد؟

شفاف‌سازی عملکرد اقتصادی نمایندگان اتاق در نهادهای حکومتی

به‌طورکلی نمی‌توان از عموم افرادی که در موقعیت‌های تعارض منافع ناشی از رانت اطلاعاتی و امکان تأثیرگذاری بر تصمیمات حاکمیتی قرار می‌گیرند انتظار داشت که با نادیده گرفتن منافع شخصی اقدام درست را انجام دهند و لذا از این منظر مرتفع نمودن این موقعیت‌های تعارض منافع از اهمیت بالایی برخوردار است. البته وجود موقعیت‌های تعارض منافع الزاماً منجر به وقوع فساد نمی‌شود ولکن وقوع هر فسادی در بستر یک موقعیت تعارض منافع رخ می‌دهد. البته توجه به این نکته ضروری است که در مواجهه با موقعیت‌های تعارض منافع، الزاماً نیازی به پاک کردن صورت‌مسئله نیست، بلکه می‌توان با تدوین سازوکارهایی زمینه مرتفع شدن این موقعیت‌های تعارض منافع را مهیا نمود. به‌عنوان‌مثال در مورد تعارض منافع ناشی از حضور پررنگ اتاق بازرگانی در حاکمیت، تنها راه‌حل مرتفع کردن این موقعیت تعارض منافع خارج کردن اتاق از نهادها و شوراهای حاکمیتی نیست بلکه می‌توان با تدوین سازوکارهایی به حضور مفید بخش خصوصی در حاکمیت کمک کرد.

یکی از مؤثرترین راهکارهای کاهش این موقعیت‌هایی تعارض منافع شفاف‌سازی آرا، پیشنهادها و عملکرد اقتصادی نمایندگان اتاق در شوراهای مذکور است. با این اقدام زمینه ردیابی و پیگیری آرا صادره توسط ایشان و ارتباط آن با عملکرد اقتصادی ایشان و اطرافیان ایشان مهیا می‌شود و رسانه‌ها و سایر نهادهای نظارتی دولتی و خصوصی بهتر می‌توانند عملکرد ذینفعان اتاق را بررسی، نقد و تحلیل کنند. بدین ترتیب احتمال سوءاستفاده اتاق بازرگانی از این اختیارات حاکمیتی کاهش خواهد یافت.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: