۲۱ شهریور ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۳۵
بررسی تجربیات جهانی در مدیریت بخش مسکن (2)

مؤسسه «توکی»؛ تجربه موفق ترکیه در سیاست‌گذاری بخش مسکن

کشور ترکیه برای رسیدن به اهداف خود در بخش مسکن، مدیریت بخش مسکن را از ساختار وزارتخانه‌ای خارج و آن را به مؤسسه‌ای با نام «توکی» محول کرده است. توکی مستقیماً زیر نظر نخست‌وزیری فعالیت می‌کند و توانسته است در انجام وظایف خود موفق شود.

به گزارش عیارآنلاین، در ادامه بررسی ساختار نهادی مسکن در کشورهای مختلف، در این یادداشت ساختار نهادی مسکن ترکیه بررسی خواهد شد. ترکیه به‌عنوان یکی از کشورهای درحال‌توسعه، طی سال‌های اخیر در بخش مسکن پیشرفت‌های خوبی داشته است. شاید همسایگی ایران با این کشور و شباهت‌های قابل‌توجه موجود بین دو کشور ازجمله جمعیتی تقریباً برابر، این امکان را بدهد که دو کشور بتوانند از تجربه‌های موفق یکدیگر در عرصه‌های مختلف ازجمله مسکن، بهره‌مند شوند. این یادداشت در سه بخش دولتی، عمومی غیردولتی و خصوصی به بررسی ساختار مسکن ترکیه می‌پردازد.

۱- بخش دولتی

الف. وزارت محیط‌زیست و برنامه‌ریزی شهری

برخلاف بسیاری از کشورها که برای مسکن یک وزارت خانه را اختصاص می‌دهند، در ترکیه وزارت محیط‌زیست و برنامه‌ریزی شهری متولی اصلی بخش مسکن در بین وزارتخانه‌های دولت ترکیه است. تقریباً در حوزه عملیاتی، این وزارتخانه وظیفه‌ای بر عهده ندارد و غالباً برنامه‌ریزی در مقیاس کلان وظیفه اصلی این دستگاه است. در کنار این، تدوین استراتژی‌های توسعه شهری، روستایی، ساحلی و هدایت اجرای قوانین مرتبط با بخش مسکن را می‌توان از دیگر وظایف این وزارتخانه دانست. درمجموع، این وزارت خانه فقط نقش سیاست‌گذاری و هدایت دارد و در مقام اجرا تقریباً وظیفه‌ای متوجه آن نیست.

ب. توکی

قانون مسکن ترکیه، توکی را به‌عنوان یک نهاد عمومی قانونی وابسته به نخست‌وزیری خوانده است که بخشی از بودجه آن از سوی نخست‌وزیری تأمین می‌شود.

مؤسسه توکی با اتکا تجربه موفق چندین‌ساله خود، در سال ۲۰۰۲ با وزارت امور عام‌المنفعه و اسکان ترکیه مرتبط شد و بعد از منحل شدن وزارت مذکور، در سال ۲۰۰۳ توکی زیر نظر نخست‌وزیری به ادامه فعالیت پرداخت. در سال ۲۰۰۴ تمام وظایف و اختیارات «اداره زمین شهری» از سوی دولت به توکی منتقل شد و با انتقال ۶۴٫۵ میلیون مترمربع زمین به توکی، این مجموعه در عمل به تنها مقام مسئول در بخش مسکن ترکیه تبدیل شد.

توجه به این نکته ضروری است که توکی یکی از آژانس‌های دولت ترکیه است و به‌هیچ‌وجه یک شرکت اقتصادی دولتی نیست، لکن کارمندانش کارمندان دولت هستند و مستقیماً به دفتر نخست‌وزیری گزارش می‌دهد. به عبارتی در بودجه‌ریزی و حسابرسی هم چون مؤسسات دولتی است، اما در عمل هم چون یک شرکت خصوصی اقدام می‌کند.

همچنین دولت با هدف حمایت از توکی، در کنار تسهیلاتی همچون معافیت مالیاتی، مقدار قابل‌توجهی زمین را نیز در اختیار آن قرار داده است.

برخی از وظایف توکی در مدیریت توسعه مسکن ترکیه:

– پشتیبانی از صنایع مرتبط و دخیل در بخش مسکن

– ساخت‌وساز واحدهای مسکونی

– نوسازی مناطق زاغه‌نشین‌

– ساخت مسکن مناطقی که دچار سوانح طبیعی شده‌اند.

– مدیریت مسائل مرتبط با بخش مسکن در مناطق روستایی

– انجام برخی پروژه‌های برون‌مرزی

– مدیریت بازار مسکن و پیشگیری از التهاب در بازار

توکی توانسته است با مدیریت صحیح، از قبیل فروش پروژه‌های ساخته‌شده یا دریافت سود وام‌های اعطایی به افراد و شرکت‌ها، درآمد کافی کسب کند و تا حد امکان از وابستگی به بودجه دولتی خارج شود.

توکی تا سال ۲۰۰۳ بالغ‌بر ۴۳هزار واحد مسکونی ساخته و رسیدن به عدد ۱ میلیون را تا سال ۲۰۲۳ برای خود هدف‌گذاری کرده است. توکی علاوه بر فعالیت در بخش مسکونی، ۹۸۷ مدرسه،۲۶۶ بیمارستان و ۹۸۸ استادیوم ورزشی و بسیاری پروژه دیگر را ساخته و تحویل داده است.

۲- عمومی غیردولتی

در ترکیه شهرداری‌ها به‌عنوان نهادهای عمومی غیردولتی در کنار وظایف عمومی خود، در بخش مسکن علاوه بر صدور مجوزهای ساخت و فراهم کردن زیرساخت‌های توسعه مسکن، موظف به همکاری با توکی هستند. شهرداری‌ها در صورت توان مالی می‌توانند پروژه‌های نوسازی را در بخش مسکن اجرا کنند.

۳- خصوصی

اکثر شرکت‌های خصوصی فعال در بخش ساخت مسکن در ترکیه با TOKI همکاری می‌کنند. توکی برای انجام وظایف خود و تأمین اهداف دولت ترکیه در بخش مسکن با مشاوران، متخصصان، پیمانکاران و شرکت‌های متخصص گوناگونی در ارتباط است و از آن‌ها کمک می‌گیرد ولی از این موارد، ۷ مورد که شامل دو تراست سرمایه‌گذاری و ۵ شرکت تخصصی چندمنظوره است، نقش اساسی در پیشبرد اهداف توکی دارد.

در انتها ذکر این نکته خالی از لطف نیست که ترکیه تا حدی توانسته است نیاز دولت در تأمین مسکن را با اتکا به توکی حل کند.  توکی نمونه موفقی از ورود یک موسسه به ساختار نهادی مسکن است. جدا کردن مدیریت بخش مسکن از ساختار وزارتی و آوردن آن تحت نظارت مستقیم نخست‌وزیری شاید نیازمند یک ریسک بزرگ بود که دولت ترکیه توانست این ریسک را انجام دهد و می‌توان ادعا کرد که موفق هم شده است شاید کسب چندین جایزه بین‌المللی توسط توکی دلیلی بر موفقیت آن باشد.

تلگر

چهره‌

۱ دیدگاه
  1. ناشناس :

    توکی تجربه موفقی است

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: