۲ مرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۶:۰۹
لزوم گشایش خط اعتباری هدایت‌شده بانک مرکزی برای بانک‌ها/ بخش اول

تزریق خطوط اعتباری توسط بانک مرکزی، پیش‌نیاز اصلی کاهش نرخ بهره

با توجه به شرایط عمومی اقتصاد کشور، بانک مرکزی باید با گشایش خطوط اعتباری هدایت‌شده خود برای اعطای تسهیلات به بخش‌های مولد پیشران و اولویت‌دار مانند مسکن، عرضه پول در بازار بین‌بانکی را افزایش دهد تا قیمت پول که همان نرخ بهره است، کاهش یابد.

به گزارش عیارآنلاین، بدون شک مهم‌ترین علت طولانی و عمیق شدن رکود اقتصادی کشور نرخ بهره بالای بانکی است. با وجود کاهش تورم به حدود ده درصد در سه سال اخیر و شرایط رکودی حاکم، همچنان متوسط نرخ بهره سپرده‌ها حدود بیست درصد است. به همین جهت انباشت و راکد نمودن پول به صورت سپرده‌های بانکی، ساده‌ترین و بهترین راه کسب منفعت برای همه اشخاص حقیقی و حقوقی‌ای است که دارای مازاد منابع پولی می‌باشند.

نرخ بهره بالای بانکی مانند یک ترمز قوی گردش پول در اقتصاد را کند نموده و به‌طور هم‌زمان مصرف و سرمایه‌گذاری را محدود ساخته است. مصرف‌کننده ترجیح می‌دهد مصرف خود را به تعویق بیندازد تا بهره پولی که در سپرده بانکی خود قرار داده را دریافت کند و تولیدکننده نیز ترجیح می‌دهد سرمایه تولیدی خود را به صورت سپرده راکد درآورده و از بهره بانکی آن استفاده کند. به همین علت اکنون اقتصاد ایران هم از طرف عرضه و هم از طرف تقاضا دچار رکود گشته است؛ ضمن آن‌که در بخش تسهیلات بانکی هم رکود تقویت می‌شود؛ چرا که تمایل افراد برای اخذ تسهیلات با نرخ بالا و صرف آن برای سرمایه‌گذاری و یا  رفع نیازهای مصرفی کاهش یافته است. تسهیلات‌گیرندگان قبلی نیز با مشکل بازپرداخت وام‌های خود با نرخ‌های بهره بالا در شرایط رکودی دست‌به‌گریبان شده اند.

بنابراین بالا بودن نرخ بهره موجب تضعیف انگیزه‌ها برای انجام فعالیت‌های مولدی چون ساخت مسکن، تأسیس کارخانجات صنعتی و تولیدی و انجام فعالیت‌های دانش‌بنیان شده و ضمن تضعیف زیرساخت‌های تولیدی کشور، رکود را تعمیق نموده است. نرخ رشد ۱۲- درصدی و ۳٫۷- درصدی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال‌های ۹۴ و ۹۵ مؤید این مطلب است.

به علت اهمیت نظام پولی، تمامی اقتصادهای بزرگ جهان دارای حکمرانی مقتدر در این حوزه بوده و نرخ بهره به‌عنوان مهم‌ترین شاخص تنظیم‌کننده اقتصاد، منحصراً توسط بانک‌های مرکزی آن‌ها تعیین می‌گردد. در این کشورها در شرایط رکودی، کاهش نرخ بهره بین‌بانکی به‌عنوان هدف اصلی سیاست پولی قرار گرفته و به‌سرعت اجرا می‌شود. این کار با مکانیزم‌های مختلفی از طریق عرضه پول بانک مرکزی در بازار بین‌بانکی صورت می‌گیرد؛ چرا که لزوم کاهش قیمت چیزی، افزایش عرضه آن است. بنابراین شرط لازم برای خروج از رکود، کاهش نرخ بهره از طریق تزریق پول بانک مرکزی(پایه پولی) به بانک‌هاست.

ناگفته پیداست که برآیند شرایط عمومی اقتصاد کشور و وضعیت نظام بانکی در حال حاضر تنها یک راه را به‌عنوان گام اصلی برای خروج از رکود پیش پای مقام مسئول قرار می‌دهد و آن‌هم عبارت است از کاهش نرخ بهره سپرده‌ها و تسهیلات بانکی. این امر فقط با هدف‌گیری نرخ بهره بین‌بانکی به‌عنوان نرخ بهره مرجع در نظام پولی ممکن است. به این منظور لازم است بانک مرکزی با گشایش خطوط اعتباری هدایت‌شده خود برای اعطای تسهیلات به بخش‌های مولد پیشران و اولویت‌دار مانند مسکن، عرضه پول در بازار بین‌بانکی را افزایش داده تا قیمت پول که همان نرخ بهره است کاهش پیدا کند. همچنین بانک مرکزی می‌بایست به‌طور همزمان با اعمال نظارت مقتدرانه و دقیق اقدام به برخورد جدی با بانک‌های متخلف که به لطایف‌الحیل اقدام به نقض نرخ‌های بهره مصوب می‌کنند نماید.

ناگفته نماند که کاهش نرخ بهره شرط لازم برای خروج از رکود است و درصورتی‌که با هدایت منابع جدید به بخش‌های مولد پیشران همراه نشود چه‌بسا مضرات بیشتری را عاید اقتصاد نماید. اگر تسهیلات با نرخ بهره پایین به‌جای هدایت به بخش‌های مولد اقتصادی، همچون گذشته به بخش‌های سفته‌بازانه و غیرمولد اقتصادی تخصیص پیدا کند، زمینه را برای انجام معاملات کاذب و درنتیجه ناپایداری اقتصادی و بروز تورم مهیا خواهد ساخت. در یادداشتی دیگر به اهمیت و لزوم هدایت تسهیلات بانکی در ایجاد رونق و رشد اقتصادی پرداخته خواهد شد.

تلگر

برچسب‌ها:

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: